InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > De nieuwe spelling: Tussen-n

De nieuwe spelling: Tussen-n

De nieuwe spelling: Tussen-n Heel veel mensen raken erdoor in de war. Is het kippensoep of kippesoep? Is het pannenkoek of pannekoek? Wanneer moet er nu een tussen-n in het woord, en wanneer niet? Wat zijn de regels nou eigenlijk precies? Waar kunt u op letten als u de tussen-n gebruikt in teksten die u schrijft? Waar moet op gelet worden?

Tussen-n

We dachten dat we het allemaal begrepen en toen werd besloten opnieuw de regels van de tussen-n te veranderen. Lastig? Welnee! Alleen eventjes wennen. Het grote probleem is meestal vooral dat niemand zich verdiept in de nieuwe regels. Het gevolg daarvan is het klagen: “Ik begrijp er niets van!”, “Waarop moet het nu opníeuw veranderd worden?”

Het is logisch dat de meeste mensen het er niet mee eens zijn. Een verandering is nooit leuk, zeker wanneer je eindelijk doorhad hoe het werkte.

Makkelijk

De nieuwe regels zijn niet zo heel moeilijk. Probeer dit in je hoofd te houden: Als het eerste woord een zelfstandig naamwoord is, waarvan de meervoudsvorm op –en eindigt, dan schrijf je een tussen-n.

Bijvoorbeeld: pannenkoek of pannekoek

Een pan is een zelfstandig naamwoord. De meervoudsvorm hiervan is pannen. Dit eindigt dus op ‘en’, en moet dus met een tussen-n.

Zo dus: Pannenkoek
Ander voorbeeld: horlogenmaker of horlogemaker

Horloge is een zelfstandig naamwoord. De meervoudsvorm hiervan is horloges. Dit eindigt dus op ‘es’, en moet niet met een tussen-n.

Op deze manier dus: Horlogemaker

Of toch niet zo gemakkelijk?

Bovenstaande is de basisregel. Maar de Nederlandse taal zou de Nederlandse taal niet zijn als er geen uitzonderingen voor zijn. Daarom zijn er ook voor de tussen-n uitzonderingen.

Uniek

Wanneer het eerste deel van het woord iets is waar er maar één van is, dan wordt er geen tussen-n geschreven. Er is maar één koningin in ons land, dus het wordt koninginnedag. We hebben maar één maan, dus het is maneschijn.

Vrouwelijk

Als het gaat om een vrouwelijke vorm, waarvan de mannelijke variant op ‘en’ eindigt, krijgt ook de vrouwelijke variant ‘en’. De meervoudsvorm van docente is bijvoorbeeld docentes, maar de mannelijke vorm heeft docenten als meervoud. Daarom wordt het dus docentenkamer, ook wanneer de vrouwelijke variant wordt bedoeld.

Dubbele meervoudsvorm

Als het eerste woord een zelfstandig naamwoord is en meerdere meervoudsvormen heeft, geldt de regel dat er geen tussen-n bijkomt. Hier wordt geen N bij geschreven. Een ander voorbeeld is: gedachtegang. Het kan namelijk gedachten, maar ook gedachtes zijn.

Versterkend

Wanneer het eerste woord aangeeft hoe sterk het tweede woord is, komt er geen tussen-n. Dus bijvoorbeeld: Pikkedonker en beregoed.

Twijfel?

Twijfelt u of er een tussen-n geschreven moet worden? Raadpleeg dan het nieuwe groene boekje. Kijk nooit naar de spellingscontrole op een tekstverwerkingsprogramma. Deze zijn vaak niet up to date. Daarnaast ‘kennen’ ze niet alle woorden en is de kans groot dat u alsnog een fout maakt.

Lees verder

© 2007 - 2019 Writingsuus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Spaans zelfstandig naamwoord (el sustantivo)Spaans zelfstandig naamwoord (el sustantivo)Bent u bezig met het leren van de mooie Spaanse taal dan loopt u er toch weer tegen aan! Het zelfstandig naamwoord is er…
Franse grammatica: het bezittelijk voornaamwoordVaak hoor je mensen zeggen: "Ik vind Frans een schitterende taal, maar ik heb het nooit begrepen". Hierdoor hebben veel…
Spaans: het lidwoordTegenwoordig is Spaans een van de meest voorkomende talen in de wereld. Het is dan ook een goed idee om wat basis Spaans…
Duits naamvallen met voorzetsels, bijv.naamwoord + toepassenDit is een beknopt overzicht van de meest belangrijke Duitse grammatica. In dit artikel worden de naamvallen, bijvoeglij…
Spaans: Persoonlijke voornaamwoorden en werkwoordenSpaans: Persoonlijke voornaamwoorden en werkwoordenSpanje, voor veel mensen een geliefd land. In dit artikel vindt u de regelmatige werkwoorden vervoegd met daarbij de per…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "De nieuwe spelling: Tussen-n"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Melinda, 06-10-2013 22:27 #5
Hoe leg je molenwiek uit? Mv is molens?

Lianne, 04-06-2012 23:00 #4
Ik heb grote problemen met 'gedachtegang'. Het meervoud mag dan weliswaar gedachtes of gedachten zijn, maar ik wil gedachtengang gebruiken omdat ik het over de gang van meerdere gedachten tegelijkertijd heb. En het zou natuurlijk onzin zijn om gedachtesgang te zeggen. Gedachtegang en gedachtengang zijn gewoon verschillende begrippen, en niemand zou mij zomaar een nuttig woord mogen ontnemen!.

Jan Dirk, 06-12-2010 15:13 #3
De beschreven uitzonderingsregels zijn de regels ten tijde van het groene boekje 1996. In 2005 is het alweer veranderd en is de dieren- en plantenregel vervallen (biologen hadden de regel al handig omzeild, door in de regel in de nieuwe officiële naamgeving van planten en dieren niet toe te passen. En een naam schrijf je altijd als een naam, ook als deze volgens de officiële spellingsregels niet klopt. Lekker puh.)
Helaas is de kulregel over unieke koninginnen, manen en zonnen niet vervallen. Deze regel laat zien dat ook de commissie die de spelling vaststelt, de oude regel toch niet helemaal kan loslaten (eerst de regel afschaffen om wel of geen tussen-n te schrijven op basis van meer- of enkelvoud van het eerste woord, vervolgens de oude regel toch weer een beetje toepassen bij de maan, de zon en de koningin) Waarom koninginnenkruid en koninginnedag?

Bé Slatius, 21-08-2009 13:39 #2
Geachte redactie van InfoNu,

Graag wil ik wijzen op een pertinente inconsequentie in de nieuwe spellingsregel rond de tussen-n. We worden geacht pannenkoek te schrijven en zonnebank (om maar even twee voorbeelden te noemen). De achterliggende redenbij zonnebank is, dat er slechts één zon is in ons zonnestelsel. Dat is juist, maar kies ik een ruimere "systeemgrens", bij voorbeeld: het heelal, dan zijn er wel degelijk meer zonnen en is er dus alle reden om van zonnenbank te spreken. En nu terug naar de pannenkoek: ik heb maar één pan in mijn keuken tot mijn beschikking om die koek daarin te bakken. Dus is het voor mij pannekoek (zonder tussen-n). Waarom in dit geval de "systeemgrens" wel moet worden opgerekt (tot buiten mijn keuken) en bij zonnebank niet, is mij niet alleen een raadsel maar vind ik ook een voorbeeld van "niet verder -kunnen- kijken dan je neus lang is". Ik pleit dan ook voor het weer afschaffen van de tussen-n vanwege deze door mij aangetoonde pertinente inconsequentie (in de gehanteerde filosofie om de tussen-n geïntroduceerd te krijgen).

Met vriendelijke groeten,
Bé Slatius

Huub Laus, 06-03-2009 00:36 #1
Goedendag. Nou meen ik eens ooit geleerd te hebben dat er in één woord niet twee keer een meervoudasvorm kan voorkomen. Zo zou pannenkoekenhuis dus pannekoekehuis moeten worden moeten worden. Fietselampen, stoelekussentjes. wat is hierover uw mening? B.v.d.

Groet, Huub Reactie infoteur, 17-03-2009
Hallo Huub,

Volgens mij is het achterhaald wat je zegt: Stoelkussentjes, fietslampjes, pannenkoekenhuis.

Bij twijfel kun je het beste kijken in het woordenboek. Je krijgt dan een duidelijk antwoord op je vraag.

Suzanne

Infoteur: Writingsuus
Laatste update: 09-06-2015
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Special: Nederlands
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 5
Schrijf mee!