InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > De telwoorden in het Nederlands

De telwoorden in het Nederlands

De telwoorden in het Nederlands Telwoorden kunnen een precies getal aangeven, een nummer of een volgorde in een reeks. We onderscheiden bepaalde en onbepaalde hoofdtelwoorden; bepaalde en onbepaalde rangtelwoorden. In dit artikel worden ze op een rijtje gezet.

Telwoorden algemeen

Taalkundig gezien zijn de telwoorden een ondersoort van de bijvoeglijke naamwoorden. Predikatief gebruik van telwoorden is niet mogelijk, dat wil zeggen:
  • telwoorden kunnen niet gebruikt worden als naamwoordelijk deel van het gezegde
  • telwoorden zijn nooit verbonden voorwerpsbepalingen
  • telwoorden komen niet voor als bepaling van gesteldheid

Wel worden ze eenvoudig zelfstandig gebruikt.
Het specifieke kenmerk van telwoorden is dat ze een hoeveelheid of een nummer in een volgorde noemen.

Onderscheiding van de telwoorden

  • Hoofdtelwoorden
    • bepaalde hoofdtelwoorden
    • onbepaalde hoofdtelwoorden
  • Rangtelwoorden
    • bepaalde rangtelwoorden
    • onbepaalde rangtelwoorden

Bepaalde hoofdtelwoorden

Hiertoe behoort de hele rij natuurlijke getallen: nul, een, twee, drie, vier...twintig, eenentwintig, enz. Ook het telwoord beide wordt hiertoe gerekend, als de daardoor aangeduide zaken al in de zin genoemd zijn.

Onbepaalde hoofdtelwoorden

Hiertoe behoren: wat, weinig, enkele, enige, sommige, verscheidene, menige, vele, alle, enz.

Bepaalde rangtelwoorden

Deze reeks spreekt voor zich: eerste, twwede, derde, vierde, enz.

Onbepaalde rangtelwoorden

Laatste, middelste, zoveelste, enz.

Zelfstandig gebruikte telwoorden

Alle telwoorden, van welke soort dan ook, kunnen zelfstandig gebruikt worden.
Voorbeelden:
  • bepaalde hoofdtelwoorden: we zijn met z'n tweeën; de schade loopt in demiljoenen; hij heeft eendrie op zijn rapport.
  • onbepaalde hoofdtelwoorden: ik heb er enkele gevonden.
  • bepaalde rangtelwoorden: dat is de tweede al; de derde moet nog komen.
  • onbepaalde rangtelwoorden: delaatste komt over de finish; de middelste is altijd de pineut.

Aanduiding van personen

Veel onbepaalde hoofdtelwoorden worden vaak zelfstandig gebruikt voor de aanduiding van personen:
Sommigen kwamen kijken; anderen hielden het voor gezien. Allen applaudisseerden. Vele eersten zullen de laatsten zijn. enz.
© 2011 - 2019 Bvell, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Spaans: Spaanse telwoordenSpaans: Spaanse telwoordenSpaans is een populaire taal. De Spaanse taal heeft honderden miljoenen moedertaalsprekers wereldwijd. Bovendien spreken…
Frans: Franse telwoordenFrans: Franse telwoordenFrans is een lastige taal. Meer dan eens struikelen we in een van onze favoriete vakantielanden over de specifieke gramm…
Grammatica, taalkundig benoemenWoorden in de Nederlandse taal kunnen worden benoemd aan de hand van hun functie in verschillende woordsoorten. Dit heet…
Taalkundig ontledenTaalkundig ontledenHet taalkundig ontleden is voor veel leerlingen een groot probleem. Het benoemen van alle woordsoorten is dan zeker ook…
Franse grammatica: adjectif numéral (het telwoord)Franse grammatica: adjectif numéral (het telwoord)Een speciaal soort adjectif (bijvoeglijk naamwoord) in het Frans is het adjectif numéral, het telwoord met andere woorde…
Bronnen en referenties
  • Nieuwe Nederlandse spraakkunst. Erné en Smit, Groningen 1966

Reageer op het artikel "De telwoorden in het Nederlands"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Bvell
Laatste update: 31-01-2012
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!