InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Cursus Gronings

Cursus Gronings

Cursus Gronings Wie eens naar het noorden van het land reist komt geheid in aanraking met de stad Groningen. De stad wordt het metropool van het noorden genoemd en is zeker de moeite waard voor een bezoek. De stad biedt veel mogelijkheden en heeft toeristische trekpleisters zoals de martinitoren en het Groninger museum. Voor jou als toerist, en voor studenten die een langere tijd blijven plakken in deze Hanzestad, vind je hier een korte cursus in de taal van het noorden: Gronings! Let op: in dit artikel is niet de officiële spelling voor het Gronings gebruikt (het GGG). Het GGG staat voor Goud Geef Grönnegs en is de Groningse tegenhanger van het A(B)N. In dit artikel is een alternatieve spelling gebruikt, een spelling die voor sprekers van buiten de Groningse grenzen wellicht beter te ''snappen'' is.

Wat is Gronings precies?

Gronings is een (streek)taal gesproken in de provincie Groningen en in de kop van Drenthe. De taal wordt tevens gesproken in Ost-Friesland, dat is een deelgebied net over de Groningse grens in Duitsland. Gronings wordt ook wel een Friso-Saksische taal genoemd. Deze naam heeft het Gronings omdat het door de jaren heen sterk beïnvloed is door het Fries en het Saksisch. Andere talen die invloed hebben gehad op het hedendaagse Gronings zijn Deens, Duits, Engels en Nederlands. Gronings is niet hetzelfde als Twents, Drents of een andere Nedersaksische streektaal.

Is Gronings een taal of een dialect?

Het is natuurlijk niet enorm belangrijk of de taal die je spreek nou officieel een taal of een dialect is. Groningers zien hun taal als een echte taal. Officieel gezien wordt door het Rijk het Gronings niet beschouwd als een taal. Het Fries is wel een taal. Waarom Gronings geen taal is, en het Fries wel hangt van een aantal zaken af. Allereerst moet de taal gestandaardiseerd zijn en moet er een algemene opvatting bestaan dat de taal ook echt een taal is. Het Gronings had prima een officiële taal kunnen zijn, maar door historische ontwikkelingen is dit nooit gebeurd.

Is Gronings te verstaan?

Nederlanders met het Standaardnederlands als hun moedertaal hebben veelal moeite om het Gronings te verstaan. Net na het Limburgs is het Gronings het moeilijkst te verstaan door Nederlanders. Fries is veel makkelijker te verstaan voor Standaardnederlands sprekende Nederlanders. Zie de link: Taalafstanden. Ook al staat het Gronings ver van het Standaardnederlands af; laat je niet ontmoedigen om toch een poging te wagen in het bestuderen van deze mooie taal.

Foutief uitgesproken pseudo-Gronings

Veel Nederlanders die nog nooit Gronings hebben gehoord hebben veelal een verkeerd beeld van het Gronings. In de media wordt de Groningse taal (Grunnegs) vaak in associatie gebracht met achterstand, armoede, stilstand en asociaal gedrag. Uiteraard is dit een verkeerd beeld van hoe Groningen daadwerkelijk is, hoe de taal daadwerkelijk wordt uitgesproken en hoe men hier in Groningen met elkaar omgaat. Verkeerd uitgesproken en vernederlandst Gronings is het Gronings dat ook teveel in de media wordt afgebeeld.

Uitspraak

Het Gronings wordt heel anders uitgesproken dan de officiële schrijfwijze laat zien. Het Gronings is kort, bondig en veel letters, die je in de schrijftaal wel terug vindt, hoor je tijdens het spreken niet. Achter de Nederlandse zinnen vind je hier de zinnen zoals je ze moet uitspreken. Let wel op dat het Gronings niet op een Nederlandse manier moet uitspreken. Bepaalde klanken zijn moeilijk te vertalen naar Nederlandse voorbeelden. Een aantal klanken die in het Gronings gebruikt worden zijn de å (oa), de ø (eu, u), de ai (aij), æ (è) en øj (ui). Deze letters worden onder andere ook in het Deens gebruikt. Let verder op dat Groningse klanken lang zijn! Om een voorbeeld te geven:

NederlandsGroningsUitspraakEasy uitspraak
Praten/VragenPråten/VrågenPrå'n/VrångPrå'n/Vrång

Let op bij ''Vrång''. De ''ng'' klank spreek je uit als de ng in mango. Tevens wordt de å lang uitgesproken. Als u niet bekend bent met deze klanken zult het vast overdreven lang vinden, maar zo klinkt het Gronings nou eenmaal.

Opwarmer

Probeer de woorden uit te spreken zoals je ze hier leest. Waarschijnlijk klink je niet als een geboren Groninger, maar met een beetje moeite zal het zeker te verstaan zijn! Moeilijk klanken die in het Gronings voorkomen zijn:

Å

GroningsNederlands
WårWaar
HårHaar (zelfstandig naamwoord)
RårRaar

Ø als in het Franse woord: beurre
GroningsNederlands
HørnHoek
MørnMorgen
Ølieolie

AI

GroningsNederlands
NaitNiet
MoiHoi
HaiHij
LaidLied



Ik ben de weg kwijt!

De weg kwijt raken kan snel gebeuren in deze stad met ruim 190.000 inwoners. Je kunt dan het beste een local de weg vragen. Hoe doe je dat in het Gronings?

NederlandsVersimpeld Gronings
Kunt u mij helpen?Kinn joe mie help'm?
Mag ik iets vragen?Kin ik wat vrång?
Waar moet ik naartoe?Wår mout ik når tou?
Waar moet ik heen?Wår mout ik hìn?
Hoe ver is dat?Hou wied is dat?
Is dat lopend te doen?Is dat loomps te doun?
Welke buslijn moet ik hebben?Welke busliene mout ik hemm?
Tja?Tou mor?
Om de hoekOm't hørn
Moet ik rechtdoor?Mout ik liek oet dør?

In het centrum!

NederlandsVersimpeld Gronings
Waar zijn de winkels?Wår binn de winkels?
Waar is de bijenkorf?Wår is de bijenkorf?
Waar is de Martinitoren?Wår is 'd Ål Grieze?
Waar kan ik pinnen?Wår kin'k pinn?

Eten!

NederlandsVersimpeld Gronings
Waar is een goed restaurant?Wår is'n goud restaurant?
Waar is een goed eetcafé?Wår is'n goud eetcafé?
Dit is niet te eten!Dit is nait te eetn!
Dat is niet erg goedkoop!Wat duur ja!
Dat is vrij goedkoopDa's nait duur

Uitgaan!

NederlandsVersimpeld Gronings
Waar is een discotheek?Wår is'n disko?
Wij willen bier drinkenWie will'n bier drinkng
Proost!Prut!
Wie heeft er nog geld?Wel het nog sint'n?
Wat is het druk!Wat'n drokte!
Wat zie jij er leuk uitWat zugst doe d'r schier oet
Een meisje'n wichtje
Een jongen'n jong
Ik ben dronkenIk bin doen
Het is hier leuk!T'is hier bæst te doun!



Hoe ging dat? Goed?

Vergeet vooral niet dat Gronings niet afgeknauwd Nederlands is! Om een voorbeeld te geven:
NederlandsGroningsFout Gronings
SchaatsenSchøvelsSchåtsen
LaarzenStevelsLeerzen
LeeuwardenLaiwerdLeeuward'n

Succes!

Lees verder

© 2009 - 2019 Kropslavinken, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Opvoedingsdilemma: Gronings of Nederlands?Opvoedingsdilemma: Gronings of Nederlands?Gronings, het dialect dat gesproken wordt in de provincie Groningen en in de kop van Drenthe, kampt nog altijd met een n…
Fladderak, een eigenzinnig Gronings drankjeFladderak, een eigenzinnig Gronings drankjeGroningers zijn eigenwijs en dat geldt ook voor dit typisch Groningse drankje: Fladderak. Een eigenzinnig destillaat dat…
De Italiaanse taalCiao! Een welbekend Italiaans woord. Het Italiaans maakt deel uit van de groep Romaanse talen, waar onder andere ook het…
Een noordelijke provincie: is een fusie het antwoord?Een noordelijke provincie: is een fusie het antwoord?Groningen, Friesland en Drenthe één provincie? Het idee om de drie noordelijke provincies samen te brengen tot één grote…
Het Urker dialectHet Urker dialect wordt gesproken op het voormalig eiland Urk en is het meest vitale dialect van Nederland omdat iederee…
Bronnen en referenties
  • http://www.youtube.com/watch?v=akstULUJu2k

Reageer op het artikel "Cursus Gronings"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Jolanda Verbunt, 28-06-2019 09:24 #3
Wij zijn een Nederpopkoor en zijn bezig met de voorbereiding van onze show, Rondje Nederland. Hierin zingen we uit elke provincie een Nederpoplied. We willende mensen in verschillende dialecten verwelkomen. Mijn vraag, hoe zeg je in het plat Gronings: Goedenavond Dames en Heren, welkom bij onze show Rondje Nederland.
Alvast bedankt.

Groetjes Jolanda Verbunt

Ben, 05-08-2016 13:29 #2
Een reactie op het woord vlinthipper. Een vlint is een steen, een hipper is een springer. Dus letterlijk gezegd is een vlinthipper een steenspringer. Ik kan mij niet vinden in de vertaling dat het een stedeling is. Wellicht ontstaan, omdat Appingedam een stad is

Sieb Westera, 31-03-2014 13:12 #1
L.S.
Ik las op mijn groningse scheurkalender een woord dat ik niet kon thuisbrengen nml.:
mensen uit Appingedam hebben verschillende bijnamen, een ervan is: Vlinthipper, weet u wat dat betekent?
Mvg, Sieb Westera Reactie infoteur, 31-03-2014
Beste Sieb,

Het Gronings woord vlinthipper is een ''soort van'' scheldwoord en betekent in het Nederlands: stedeling.

Gr.

Infoteur: Kropslavinken
Laatste update: 15-03-2013
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 3
Schrijf mee!