InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Het gebruik van het woord 'geen' in het Nederlands

Het gebruik van het woord 'geen' in het Nederlands

Veel dingen die voor Nederlanders vanzelfsprekend zijn in de Nederlandse taal, zijn erg moeilijk voor mensen die Nederlands als tweede taal willen leren (NT2). Een voorbeeld van zo'n probleem is het gebruik van 'geen' of 'niet' om iets te ontkennen. In dit artikel wordt stap voor stap uitgelegd wanneer het woord 'geen' gebruikt wordt.

Het gebruik van geen

Wanneer gebruik je geen om iets te ontkennen?

Geen wordt alleen gebruikt om een substantief (zelfstandig naamwoord) te ontkennen dat in algemene betekenis wordt gebruikt. Voor alle andere gevallen gebruik je niet.
Ontkennen: nee zeggen, zeggen dat iets niet waar is
Substantief (zelfstandig naamwoord): een ding, mens of dier. Je kunt er ‘de’, ‘ het’ of ‘een’ voor zetten

Je kunt controleren of een substantief algemeen is door de zin bevestigend te maken.
Bevestigen: ja zeggen, zeggen dat iets waar is

  • Als in de bevestigende zin het woord een voor het substantief komt, is het algemeen
  • Als er in de bevestigende zin géén artikel voor het substantief komt, is het ook algemeen
Artikel (lidwoord): de, het of een

In deze gevallen gebruik je geen om het woord te ontkennen.

Voorbeelden
Ontkennend Bevestigend
Wij willen geen theeWij willen thee (géén artikel)
Hij heeft geen schoenen gekochtHij heeft schoenen gekocht (géén artikel)
Ik heb geen boek bij meIk heb een boek bij me
Hij wil geen auto kopenHij wil een auto kopen

In deze gevallen is het substantief dus algemeen gebruikt en gebruik je het woord geen



Woorden tussen geen en het substantief

Tussen geen en het substantief kunnen drie soorten woorden staan:

  • Een adjectief
  • Een adjectief versterkt door een adverbium
  • Een bepaald telwoord
Adjectief (bijvoeglijk naamwoord): een woord dat iets zegt over een substantief
Adverbium (bijwoord): een woord dat iets zegt over een werkwoord, een adjectief of een ander adverbium
Bepaald telwoord: een woord dat een aantal aangeeft, een getal

Voorbeelden
  • Ik wil geen groene thee. (adjectief)
  • Dit is geen goed geschreven boek. (adjectief versterkt door een adverbium)
  • Hij heeft geen twee auto’s. (onbepaald telwoord)

Geen na er

Geen kan ook zelfstandig gebruikt worden na het woord er.

Voorbeelden:
  • Heb je een fiets? Nee, ik heb er geen. (betekenis: nee, ik heb geen fiets)
  • Zijn er nog koekjes? Nee, er zijn er geen meer. (betekenis: nee, er zijn geen koekjes meer)
© 2008 - 2019 Doeldertje, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het MiddelnederlandsHet Middelnederlands werd tussen 1200 en 1500 in Nederland gesproken. In dit artikel bespreek ik een aantal kenmerken va…
Engelse grammatica: Waarom heb je "do" nodig?Engelse grammatica: Waarom heb je "do" nodig?De grammatica van het Engels lijkt redelijk veel op het Nederlands, dus dat vereenvoudigt het leren. Helaas zetten alle…
De taalontwikkeling van tweetalige kinderenDe taalontwikkeling van tweetalige kinderenIn Nederland wonen steeds meer allochtonen. Onderwijzers en docenten krijgen dan ook steeds vaker te maken met kinderen…
Christophe Deborsu: Liefde voor het NederlandsDat zelfs Franstaligen van het Nederlands kunnen houden bewijst Christophe Deborsu, een Waalse Belg. Dat geeft hij aan i…
De Zweedse taal - De basisZweeds wordt voornamelijk gesproken in Zweden, maar ook indelen van Finland wordt Zweeds gesproken. In totaal wordt door…
Bronnen en referenties
  • Bron: Fontein, A.M., Pescher-ter Meer, A., (2004). Nederlandse grammatica voor anderstaligen.

Reageer op het artikel "Het gebruik van het woord 'geen' in het Nederlands"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Roelof Dikstra, 12-10-2010 13:01 #2
Helaas zijn de meeste Nederlanders vijanden van eigen mooie en rijke taal. Daarom raad ik ieder, die aan de taalverkrachtingen niet wil meedoen, purist te worden. Ik heb er al veeeeeel voordelen door gehad. Niet gezegd dat ik foutloos ben met onze taal, wel dat het naast goed gebruik zeer veel duidelijkheid en… plezier geeft!

Nineke Stolk, 18-01-2009 13:38 #1
Ik woon in Egypte en geef hier Nederlandse les aan Egyptenaren die in het toerisme werken. Vooral het leren van de grammatica is moeilijk voor hun en ik zoek meerdere vormen en voorbeelden op verschillend niveau.

Infoteur: Doeldertje
Laatste update: 05-12-2008
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Schrijf mee!