Het gebruik van het woord 'geen' in het Nederlands

Veel dingen die voor Nederlanders vanzelfsprekend zijn in de Nederlandse taal, zijn erg moeilijk voor mensen die Nederlands als tweede taal willen leren (NT2). Een voorbeeld van zo'n probleem is het gebruik van 'geen' of 'niet' om iets te ontkennen. In dit artikel wordt stap voor stap uitgelegd wanneer het woord 'geen' gebruikt wordt.

Het gebruik van geen

Wanneer gebruik je geen om iets te ontkennen?

Geen wordt alleen gebruikt om een substantief (zelfstandig naamwoord) te ontkennen dat in algemene betekenis wordt gebruikt. Voor alle andere gevallen gebruik je niet.
Ontkennen: nee zeggen, zeggen dat iets niet waar is
Substantief (zelfstandig naamwoord): een ding, mens of dier. Je kunt er ‘de’, ‘ het’ of ‘een’ voor zetten

Je kunt controleren of een substantief algemeen is door de zin bevestigend te maken.
Bevestigen: ja zeggen, zeggen dat iets waar is

  • Als in de bevestigende zin het woord een voor het substantief komt, is het algemeen
  • Als er in de bevestigende zin géén artikel voor het substantief komt, is het ook algemeen
Artikel (lidwoord): de, het of een

In deze gevallen gebruik je geen om het woord te ontkennen.

Voorbeelden
Ontkennend Bevestigend
Wij willen geen theeWij willen thee (géén artikel)
Hij heeft geen schoenen gekochtHij heeft schoenen gekocht (géén artikel)
Ik heb geen boek bij meIk heb een boek bij me
Hij wil geen auto kopenHij wil een auto kopen

In deze gevallen is het substantief dus algemeen gebruikt en gebruik je het woord geen



Woorden tussen geen en het substantief

Tussen geen en het substantief kunnen drie soorten woorden staan:

  • Een adjectief
  • Een adjectief versterkt door een adverbium
  • Een bepaald telwoord
Adjectief (bijvoeglijk naamwoord): een woord dat iets zegt over een substantief
Adverbium (bijwoord): een woord dat iets zegt over een werkwoord, een adjectief of een ander adverbium
Bepaald telwoord: een woord dat een aantal aangeeft, een getal

Voorbeelden
  • Ik wil geen groene thee. (adjectief)
  • Dit is geen goed geschreven boek. (adjectief versterkt door een adverbium)
  • Hij heeft geen twee auto’s. (onbepaald telwoord)

Geen na er

Geen kan ook zelfstandig gebruikt worden na het woord er.

Voorbeelden:
  • Heb je een fiets? Nee, ik heb er geen. (betekenis: nee, ik heb geen fiets)
  • Zijn er nog koekjes? Nee, er zijn er geen meer. (betekenis: nee, er zijn geen koekjes meer)
© 2008 - 2021 Doeldertje, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Het MiddelnederlandsHet Middelnederlands werd tussen 1200 en 1500 in Nederland gesproken. In dit artikel bespreek ik een aantal kenmerken va…
Formuleerfouten en taalverandering: dubbele formuleringenFormuleerfouten en taalverandering: dubbele formuleringenBij het formuleren van zinnen zijn er verschillende veelvoorkomende fouten die gemaakt worden. Een onderdeel waar het va…
Engelse grammatica: Waarom heb je "do" nodig?Engelse grammatica: Waarom heb je "do" nodig?De grammatica van het Engels lijkt redelijk veel op het Nederlands, dus dat vereenvoudigt het leren. Helaas zetten alle…
Franse grammatica: de ontkenning en de dubbele ontkenningFranse grammatica: de ontkenning en de dubbele ontkenningDe gewone ontkenning met ne ... pas is gemakkelijk. Die leert men al heel vroeg. Maar daarna wordt het moeilijker. Ne ..…

Rijmwoordenlijst - Rijmwoorden I - eindigend op ib t/m ijktRijmwoordenlijst - Rijmwoorden I - eindigend op ib t/m ijktHet schrijven van een goedlopende rijm, een spitsvondig sinterklaas-gedicht of een klinkend rijmdicht voor een speciale…
Engelse uitspraak voor gevorderdenEngelse uitspraak voor gevorderdenMet wat eenvoudige uitspraaktips klink je al gauw een stuk Engelser – maar wie echt wil klinken als een Brit moet een st…
Bronnen en referenties
  • Bron: Fontein, A.M., Pescher-ter Meer, A., (2004). Nederlandse grammatica voor anderstaligen.
Doeldertje (40 artikelen)
Laatste update: 05-12-2008
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Schrijf mee!