InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Over beseffen en zich realiseren

Over beseffen en zich realiseren

Over beseffen en zich realiseren Taal is communicatie, het overbrengen van je gedachten aan een ander. Dat wil je wel zo goed mogelijk doen, zodat je goed begrepen wordt. Dat valt niet altijd mee. Foutief gebruikte woorden of zinsconstructies kunnen verstorend werken op de boodschap die je wilt overbrengen. Het gebruik van werkwoorden als 'beseffen' en 'zich realiseren' blijkt in de praktijk lastig en een bron van fouten en ergernissen. Hoe zit het met 'beseffen' en 'zich realiseren'?

Ik besef me of ik realiseer me?

Je hoort mensen vaak zinnen zeggen als Ik besef me. Deze zinsconstructie is onjuist. Er wordt ten onrechte gebruik gemaakt van een wederkerend voornaamwoord, in dit geval het woordje me. Hoe zit dat?

Betekenis beseffen en zich realiseren

De betekenis van beseffen en zich realiseren ligt erg dicht bij elkaar. Logisch, dat de begrippen door elkaar gebruikt worden. Volgens 'Van Dale':
  • Beseffen: een duidelijk begrip hebben van
  • Zich realiseren: beseffen
Realiseren kan ook de betekenis hebben van tot stand brengen.

Zich

Het woordje zich bij zich realiseren valt op. Je ziet dit bij meer werkwoorden, denk maar aan zich ergeren, zich vergissen, zich voordoen, etc. Het is een aanwijzing dat we hier te maken hebben met een wederkerend werkwoord. Het woord zich noemen we een wederkerend voornaamwoord. Het juiste wederkerend voornaamwoord is afhankelijk van de persoon of personen waarop het gebruikte werkwoord betrekking heeft. In plaats van zich zie je dan bijvoorbeeld me, je, ons. Verderop zie je een aantal voorbeelden.

Wederkerend werkwoord

Het werkwoord waarbij het wederkerend voornaamwoord zich wordt gebruikt verwijst terug naar het onderwerp. Je zou kunnen zeggen dat het werkwoord terugkeert naar de hoofdpersoon van de zin. Een ander woord voor terugkeren is wederkeren, vandaar: wederkerend werkwoord.

Het onderwerp van de zin

Bij een wederkerend werkwoord gebruiken we bij het hele werkwoord (de infinitief) het wederkerend voornaamwoord zich. Het onderwerp van de zin bepaalt welke vorm van het wederkerend voornaamwoord we moeten gebruiken.

Ik

In de eerste persoon enkelvoud, als we ik gebruiken, is het wederkerend voornaamwoord me.
  • Ik vergis me.
  • Ik erger me.
  • Ik realiseer me.

Jij

In de tweede persoon enkelvoud, als we jij gebruiken, is het wederkerend voornaamwoord je.
  • Jij vergist je.
  • Jij ergert je.
  • Jij realiseert je.

Hij

In de derde persoon enkelvoud, als we hij gebruiken, is het wederkerend voornaamwoord zich.
  • Hij vergist zich.
  • Hij ergert zich.
  • Hij realiseert zich.

Wij

In de eerste persoon meervoud, als we wij gebruiken, is het wederkerend voornaamwoord ons.
  • Wij vergissen ons.
  • Wij ergeren ons.
  • Wij realiseren ons.

Jullie

In de tweede persoon meervoud, als we jullie gebruiken, is het wederkerend voornaamwoord je.
  • Jullie vergissen je.
  • Jullie ergeren je.
  • Jullie realiseren je.

Zij

In de derde persoon meervoud, als we zij gebruiken, is het wederkerend voornaamwoord zich.
  • Zij vergissen zich.
  • Zij ergeren zich.
  • Zij realiseren zich.

Wederkerend werkwoord of niet

Als je te maken hebt met een wederkerend werkwoord gebruik je dus ook een wederkerend voornaamwoord. Dat betekent dan ook, dat als je te maken hebt met een gewoon werkwoord je dat wederkerend voornaamwoord niet moet gebruiken. Combinaties van een gewoon werkwoord met een wederkerend voornaamwoord zijn dus gewoon fout.

Voorbeelden

VoorbeeldzinKenmerkenGoed of fout
Ik vergis me.Wederkerend werkwoord met wederkerend voornaamwoord.Goed
Ik loop me.Geen wederkerend werkwoord, toch wederkerend voornaamwoord.Fout
Ik besef me dat het waar is.Geen wederkerend werkwoord, toch wederkerend voornaamwoord. Fout
Ik erger me.Wederkerend werkwoord met wederkerend voornaamwoord.Goed
Ik realiseer dat het waar is.Wederkerend werkwoord, geen wederkerend voornaamwoord.Fout


Zich realiseren

Het werkwoord zich realiseren is een wederkerend werkwoord. Bij dit werkwoord gebruik je dus steeds in elke persoon in het onderwerp een wederkerend voornaamwoord.
  • Ik realiseer me.
  • Jij realiseert je.
  • Hij realiseert zich.
  • Wij realiseren ons.
  • Jullie realiseren je.
  • Zij realiseren zich.

Realiseren

Let op: Er bestaat ook een werkwoord realiseren, met een andere betekenis: tot stand brengen. Zoals je ziet is het werkwoord realiseren géén wederkerend werkwoord en moet er dus ook géén wederkerend voornaamwoord gebruikt worden.
  • Ik realiseer een groot gebouw.
  • Jij realiseert een groot gebouw.
  • Hij realiseert een groot gebouw.
etc.

Beseffen

Het werkwoord beseffen is geen wederkerend werkwoord, dus er moet géén wederkerend voornaamwoord gebruikt worden.
  • Ik besef.
  • Jij beseft.
  • Hij beseft.
  • Wij beseffen.
  • Jullie beseffen.
  • Zij beseffen.
Elke combinatie waarbij je dat wederkerende voornaamwoord dan toch gebruikt zijn dus fout.

Goed of fout?

Je ziet enkele voorbeeldzinnen. Zijn ze goed of fout?
  1. Ik besef dat ik het nu begrijp.
  2. Hij realiseert zich dat hij te laat is.
  3. Wij beseffen ons dat we te laat zijn.
  4. Peter beseft zich dat hij het goede antwoord vergeten was.
  5. Freek realiseert zich dat hij het proefwerk opnieuw moet doen.
  6. Peter beseft dat hij het goede antwoord vergeten was.

De antwoorden
NummerBesprekingGoed of fout
1.In deze zin zie je ik (eerste persoon enkelvoud). Je ziet het werkwoord beseffen, geen wederkerend werkwoord. Er is gelukkig geen wederkerend voornaamwoord gebruikt.Goed.
2.In deze zin zie je hij (derde persoon enkelvoud). Je ziet het werkwoord realiseren, dat is in de betekenis hier een wederkerend werkwoord waarbij je een wederkerend voornaamwoord verwacht. Dat wederkerend voornaamwoord zich staat er ook.Goed.
3.Je ziet wij (eerste persoon meervoud). Je ziet het werkwoord beseffen, dat is geen wederkerend werkwoord. Er mag géén wederkerend voornaamwoord gebruikt worden. Dat staat er toch: ons.Fout.
4.Je ziet Peter (derde persoon enkelvoud). Je ziet het werkwoord beseffen, dat is geen wederkerend werkwoord. Er mag géén wederkerend voornaamwoord gebruikt worden. Dat staat er toch: zich.Fout.
5.Je ziet Freek (derde persoon enkelvoud). Je ziet het werkwoord realiseren, in deze betekenis een wederkerend werkwoord. Het juiste wederkerend voornaamwoord zich staat er ook. Goed.
6.Je ziet Peter (derde persoon enkelvoud). Je ziet het werkwoord beseffen, géén wederkerend werkwoord. Er mag dus geen wederkerend voornaamwoord gebruikt zijn. Dat klopt.Goed.

Lees verder

© 2012 - 2019 Hansvg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het wederkerende werkwoord in de Nederlandse taalEr bestaan in het Nederlands veel zogenaamde ‘wederkerende’ werkwoorden. Deze werkwoorden kunnen herkend worden aan het…
Nederlandse taal: StijlNederlands is een moeilijke taal, niet alleen een correcte spelling is belangrijk, maar ook een correcte stijl. Hiermee…
Nederlands - verschillende soorten Voornaamwoorden (tabel)Nederlands - verschillende soorten Voornaamwoorden (tabel)In het Nederlands gebruiken wij voornaamwoorden om te verwijzen. Stel we hebben het over 'het meisje', dan kunnen we dit…
Grammaticale termen in diverse talenGrammaticale termen in diverse talenIn dit artikel vindt u een overzicht van de grammaticale termen. Niet alleen in het Nederlands, maar ook in andere talen…
Redekundig ontleden, onderwerp,persoonsvorm, gezegde en meerRedekundig ontleden, onderwerp,persoonsvorm, gezegde en meerOntleden. Elk kind op de basisschool en de middelbare school moet het leren. Volwassenen die schrijven moeten het kunnen…
Bronnen en referenties
  • Beterspellen.nl: Beseffen, zich realiseren

Reageer op het artikel "Over beseffen en zich realiseren"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Hansvg
Laatste update: 12-09-2018
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!