Nederlandse taal: Stijl

Nederlands is een moeilijke taal, niet alleen een correcte spelling is belangrijk, maar ook een correcte stijl. Hiermee bedoelen we de manier van weergeven wat je wilt zeggen. Hier worden een aantal moeilijke stijlvormen uitgelegd.

Betrekkelijke voornaamwoorden

Een betrekkelijk voornaamwoord heeft betrekking op een voorafgaand woord (of een zin), het woord waarop het betrekking heeft noemen we een antecedent.

Die:

Het betrekkelijk voornaamwoord 'Die' heeft betrekking op een mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord.
Ook wordt het gebruikt bij zelfstandig naamwoorden in het meervoud.
Voorbeeld:
  • De kat, die daar loopt, is van mijn opa.
  • De stoelen, die daar staan, zijn kapot.

Dat:

Het betrekkelijk voornaamwoord 'Dat' heeft betrekking op een onzijdig zelfstandig naamwoord.
Voorbeeld:
  • Het huis, dat te koop staat, is al erg oud

Wat:

Het betrekkelijk voornaamwoord 'Wat' gebruik je in drie verschillende gevallen.
  1. Als het betrekking heeft op een onbepaald voornaamwoord (bijvoorbeeld: iets, veel, alles)
  2. Als het betrekking heeft op een overtreffende trap
  3. Als het betrekking heeft op een hele zin
Voorbeeld:
  • Zij verkoopt alles wat zij niet leuk meer vindt.
  • Het leukste wat ik ooit heb gedaan, is parachutespringen.
  • Wij gaan volgende week samen uiteten, wat altijd erg leuk is.

Congruentie

Congruentie is dat het onderwerp in de zin hetzelfde getal (enkelvoud of meervoud) moet hebben als de persoonsvorm.
Als dit niet het geval is, noemen we dat incongruentie.
Voorbeeld:
  • De man loopt over de weg
  • De mannen lopen over de weg

Contaminatie

Contaminatie is het door elkaar halen van verschillende woorden of uitdrukkingen.
Voorbeelden:
  • Zich beseffen: Zich realiseren of beseffen
  • Duur kosten: Duur zijn of veel kosten
  • Zich irriteren: Iets irriteert je of je ergeren aan
Sommige contaminaties worden zo vaak en veel gebruikt, dat ze uiteindelijk goedgekeurd worden. Bijvoorbeeld: nachecken (checken, nazoeken) of uitselecteren (selecteren, uitzoeken).

Pleonasme

Pleonasme is het extra vermelden van een kenmerk of eigenschap van een woord.
Voorbeelden:
  • Een ronde cirkel: een cirkel is altijd rond
  • Witte sneeuw: sneeuw is (over het algemeen) altijd wit
  • Groen gras: gras is altijd groen

Tautologie

Tautologie is het gebruiken van twee woorden of begrippen die precies hetzelfde uitdrukken. Tautologie en pleonasme zijn soms erg moeilijk te onderscheiden. Een tautologie bestaat uit twee woorden (of woordgroepen) die tot dezelfde woordsoort horen.
Voorbeeld:
  • Hij moet zo snel mogelijk per ommegaande reageren.
Zo snel mogelijk en per ommegaande betekenen hetzelfde, je moet dus één van de twee weglaten.
© 2013 - 2021 Ghostattack, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Stijlfouten (taal)Stijlfouten zijn fouten tegen de goede stijl. Een stijlmiddel kan ook opzettelijk worden gebruikt: dan is het een stijlf…
Woordvolgorde in het Nederlands: werkwoorden in de bijzinDe meest gemaakte fouten door mensen die Nederlands niet als moedertaal hebben zijn misschien wel fouten in de woordvolg…
Contaminatie, tautologie, pleonasmeOp school hebben we keurig geleerd wat het allemaal betekent. Contaminatie, tautologie, pleonasme. Maar dat is misschien…
Hoofd- en bijzinnen: drie testjes om ze uit elkaar te houdenVoor sommige mensen is het makkelijk om hoofd- en bijzinnen uit elkaar te houden, voor anderen wat minder. Speciaal voor…

De Spaanse taal: UitspraakDe Spaanse taal is een fonetische taal. Dat wil zeggen dat er een directe relatie ligt tussen het geschreven woord en de…
Vereenvoudig je tekstenHet is soms al flink zoeken om tot een volledige en samenhangende tekst te komen. Een tekst aanpassen aan een specifiek…
Ghostattack (69 artikelen)
Gepubliceerd: 14-10-2013
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.