Taal en Tussen N

De nieuwe spelling: Tussen N

Heel veel mensen raken erdoor in de war. Wanneer moet er nu een tussen n in het woord, en wanneer niet? In dit artikel kunt u precies zijn wat de regels hiervoor zijn.


Tussen N

We dachten dat we het allemaal begrepen en toen werd besloten opnieuw de regels van de tussen N te veranderen. Lastig? Welnee! Alleen eventjes wennen. Het grote probleem is meestal vooral dat niemand zich verdiept in de nieuwe regels. Het gevolg daarvan is het klagen: “Ik begrijp er niets van!”, “Waarop moet het nu opníeuw veranderd worden?”
Het is logisch dat de meeste mensen het er niet mee eens zijn. Een verandering is nooit leuk, zeker wanneer je eindelijk doorhad hoe het werkte.

Makkelijk

De nieuwe regels zijn niet zo heel moeilijk. Probeer dit in je hoofd te houden: Als het eerste woord een zelfstandig naamwoord is, waarvan de meervoudsvorm op –en eindigt, dan schrijf je een tussen n.

Bijvoorbeeld:
pannenkoek of pannekoek

Een pan is een zelfstandig naamwoord. De meervoudsvorm hiervan is pannen. Dit eindigt dus op ‘en’, en moet dus met een tussen N. Zo dus:
Pannenkoek

Ander voorbeeld:
horlogenmaker of horlogemaker

Horloge is een zelfstandig naamwoord. De meervoudsvorm hiervan is horloges. Dit eindigt dus op ‘es’, en moet niet met een tussen N. Op deze manier dus:
Horlogemaker

Of toch niet zo gemakkelijk?

Bovenstaande is de basisregel. Maar de Nederlandse taal zou de Nederlandse taal niet zijn als er geen uitzonderingen voor zijn. Daarom zijn er ook voor de tussen N uitzonderingen.

Uniek

Wanneer het eerste deel van het woord iets is waar er maar één van is, dan wordt er geen tussen N geschreven. Er is maar één koningin in ons land, dus het wordt koninginnedag. We hebben maar één maan in ons zonnestelsel, dus het is maneschijn.

Dieren en planten

Als het eerste deel van het woord een dier is, en het tweede deel een plant of een bloem, komt er geen tussen N. Bijvoorbeeld: Paardebloem of kattekruid.

Vrouwelijk

Als het gaat om een vrouwelijke vorm, waarvan de mannelijke variant op ‘en’ eindigt, krijgt ook de vrouwelijke variant ‘en’. De meervoudsvorm van docente is bijvoorbeeld docentes, maar de mannelijke vorm heeft docenten als meervoud. Daarom wordt het dus docentenkamer, ook wanneer de vrouwelijke variant wordt bedoeld.

Dubbele meervoudsvorm

Als het eerste woord een zelfstandig naamwoord is en meerdere meervoudsvormen heeft, geldt de regel dat er geen tussen N bijkomt. Hier wordt geen N bij geschreven. Een ander voorbeeld is: gedachtegang. Het kan namelijk gedachten, maar ook gedachtes zijn.

Versterkend

Wanneer het eerste woord aangeeft hoe sterk het tweede woord is, komt er geen tussen N. Dus bijvoorbeeld: Pikkedonker en beregoed.

Twijfel?

Twijfelt u of er een tussen N geschreven moet worden? Raadpleeg dan het nieuwe groene boekje. Kijk nooit naar de spellingscontrole op een tekstverwerkingsprogramma. Deze zijn vaak niet up to date. Daarnaast ‘kennen’ ze niet alle woorden en is de kans groot dat u alsnog een fout maakt.
© 2007 - 2010 Writingsuus, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 29-06-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Writingsuus is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "De nieuwe spelling: Tussen N"


Door Bé Slatius op 21-08-2009

Geachte redactie van InfoNu,

Graag wil ik wijzen op een pertinente inconsequentie in de nieuwe spellingsregel rond de tussen-n. We worden geacht pannenkoek te schrijven en zonnebank (om maar even twee voorbeelden te noemen). De achterliggende redenbij zonnebank is, dat er slechts één zon is in ons zonnestelsel. Dat is juist, maar kies ik een ruimere "systeemgrens", bij voorbeeld: het heelal, dan zijn er wel degelijk meer zonnen en is er dus alle reden om van zonnenbank te spreken. En nu terug naar de pannenkoek: ik heb maar één pan in mijn keuken tot mijn beschikking om die koek daarin te bakken. Dus is het voor mij pannekoek (zonder tussen-n). Waarom in dit geval de "systeemgrens" wel moet worden opgerekt (tot buiten mijn keuken) en bij zonnebank niet, is mij niet alleen een raadsel maar vind ik ook een voorbeeld van "niet verder -kunnen- kijken dan je neus lang is". Ik pleit dan ook voor het weer afschaffen van de tussen-n vanwege deze door mij aangetoonde pertinente inconsequentie (in de gehanteerde filosofie om de tussen-n geïntroduceerd te krijgen).

Met vriendelijke groeten,
Bé Slatius

Door Huub Laus op 06-03-2009

Goedendag. Nou meen ik eens ooit geleerd te hebben dat er in één woord niet twee keer een meervoudasvorm kan voorkomen. Zo zou pannenkoekenhuis dus pannekoekehuis moeten worden moeten worden. Fietselampen, stoelekussentjes. wat is hierover uw mening? B.v.d.

Groet, Huub Reactie infoteur op 17-03-2009:Hallo Huub,

Volgens mij is het achterhaald wat je zegt: Stoelkussentjes, fietslampjes, pannenkoekenhuis.

Bij twijfel kun je het beste kijken in het woordenboek. Je krijgt dan een duidelijk antwoord op je vraag.

Suzanne