InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Gevorderde geletterdheid en de ontwikkeling daarvan

Gevorderde geletterdheid en de ontwikkeling daarvan

Gevorderde geletterdheid en de ontwikkeling daarvan Geletterdheid is het vermogen tot lezen en schrijven. Het gaat om kennis en vaardigheden, waarmee mensen doelen kunnen bereiken in communicatie en informatieverwerving. (Verhoeven en Aarnoutse). Voor de beginnende geletterdheid wordt in de eerste drie jaren van de basisschool een basis gelegd. Aan het einde van de basisschool moet een kind zelfstandig informatie kunnen verwerven en zelfstandig kunnen verwerken in geschreven taal.

Wat is gevorderde geletterdheid

  • Betrokkenheid: lees- en schrijfmotivatie
  • (De) codeervaardigheid:Technisch lezen en spellen
  • Begrijpend lezen en schrijven
  • Strategische vaardigheid tot informatieverwerving en kennisverwerving
  • Leeswoordenschat
  • Begrijpen van functies en structuur van geschreven taal
Motivatie van kinderen stimuleert tot het ontwikkelen van kennis en vaardigheden op het gebied van geschreven taal. Hierbij zijn het technisch lezen en het juist spellen onontbeerlijk. Kinderen moeten zich bewust worden van de klankstructuur van woorden.
Eerst zien ze het woord fonologisch, dan kunnen ze een visuele weergave geven en later automatisch verwerken.
Als ze dit onder de knie hebben, gaan kinderen begrijpend lezen en schrijven. Ze leren welke strategieën daarbij gebruikt kunnen worden. De woordenschat wordt daardoor zienderogen groter. Kinderen gaan daardoor onze grote-mensenwereld begrijpen, doorzien.

Gevorderde geletterdheid ontwikkelen

Lees- en schrijfmotivatie

Voor de lees- en schrijfontwikkeling is motivatie nodig. Kinderen moeten zien dat lezen en schrijven geen doel op zich zijn, maar als een middel voor communicatie en kennisverwerving. Doordat kinderen steeds beter gaan lezen en schrijven, komen er steeds meer middelen voorhanden om de motivatie te stimuleren. Wereldoriëntatie en lezen in eigen gekozen boeken zijn grote mogelijkheden om die motivatie te vergroten.

Technisch lezen

Kinderen beginnen de geschreven taal te ontdekken met zogenaamde "globaalwoorden". Deze woorden leren ze bij begrippen die ze al kennen. ( boom, roos, vis). In de volgende fase leren ze auditief en visueel de klanken, het alfabet.
De woordherkenning wordt langzamerhand automatisch en kinderen gaan zich richten op het lezen en begrijpen van zinnen, nog later hele teksten. Technisch lezen is een belangrijk onderdeel van de gevorderde geletterdheid.

Spellen

Technisch leren lezen en spellen gaan gelijk op in de ontwikkeling. Kinderen leren gesproken woorden op te delen in letters, waarmee ze woorden kunnen vormen.
Moeilijkheden hierbij zijn de alternatieven au en ou, zo ook de ei en de ij. Ook de uitspraak van onze taal per streek kan een obstakel zijn, omdat die afwijkt van de Nederlandse uitspraak.
Vervolgens gaan kinderen spellingregels leren. Om die regels te begrijpen moeten ze de woord- en zinsbouw van onze taal kennen. Spellen is moeilijker voor kinderen dan lezen.

Strategisch schrijven

Als het spellen beter beheerst wordt, kunnen kinderen zich richten op het schrijven van zinnen, zinsverbanden en hele teksten. Ook hierbij leren kinderen strategieën, voor het verbinden van zinnen en voor het schrijven van hele teksten.
Grotere kinderen gebruiken strategieën voor het schrijven. Ze gaan steeds meer soorten teksten schrijven: verhalen, informatieve en beschouwende teksten.

Informatieverwerving

Kinderen hebben de behoefte om steeds meer informatie te verwerven en te verwerken. Over zichzelf en over de wereld waarin zij leven. Het lezen en schrijven wordt hiervoor ingezet. Ze leren steeds meer teksten globaal, dan wel gedetailleerd te lezen en kunnen daar dan zelf teksten van maken. Ze leren steeds beter teksten in een schema weer te geven.

Leeswoordenschat

Leeswoordenschat volgt op de mondelinge woordenschat die jonge kinderen zich eigen maken. Leeswoordenschat hebben kinderen in geschreven woorden opgebouwd. Door veel te lezen breidt die leeswoordenschat zich uit. Ook hier worden weer strategieën ontwikkeld waarmee kinderen de betekenis van woorden uit een tekst kunnen afleiden en dan onthouden. Ook leren kinderen de figuurlijke betekenis van uitdrukkingen kennen. Zij leren opzoeken in woordenboeken en op internet. Zo wordt de woordenschat zienderogen uitgebreid.

Reflectie op geschreven taal

Kinderen leren onderscheid maken tussen reflecties op de functie en op de structuur van de taal.
Kinderen leren dat verschillende tekstsoorten verschillende communicatieve en informatieve doelen hebben. Ze krijgen steeds meer zicht op de opbouw van zinnen en teksten. Door woord- en zinsontleding leren ze hoe zinnen zijn opgebouwd.
Ze gaan het taalsysteem doorzien.

Lees verder

© 2012 - 2019 Wilvdvleuten, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Waarom je financiële geletterdheid vergroten nuttig isWaarom je financiële geletterdheid vergroten nuttig isWil je in de toekomst schulden vermijden en wil je niet meer verrast worden door de kosten van een bankrekening of een b…
Analfabetisme in NederlandAnalfabetisme in NederlandDe meeste mensen in ons land hebben goed leren lezen en schrijven. Er is echter een groep die dat niet kan, of daar heel…
Geletterdheid in betrekking tot leren lezenEen definitie van lezen die veel voorkomt is het achterhalen van de betekenis van geschreven taal. Deze definitie zegt n…
Hoe kan je ervoor zorgen dat kinderen (meer) gaan lezen?Hoe kan je ervoor zorgen dat kinderen (meer) gaan lezen?Het is echter belangrijk dat kinderen (meer) gaan lezen. Dit lukt als er meer leesmotivatie is. Waarom is het zo belangr…
Heilige of sacrale talenHeilige talen of sacrale talen, worden wel eens genoemd in tegenstelling tot de profane of niet-heilige talen. Is er een…
Bronnen en referenties
  • Regine van het Zandt en Hennie Biemond, Tussendoelen gevorderde geletterdheid.

Reageer op het artikel "Gevorderde geletterdheid en de ontwikkeling daarvan"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Wilvdvleuten
Laatste update: 02-03-2012
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Special: Nederlandse grammatica
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!