InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Hulpwerkwoorden, koppelwerkwoorden en hoofdwerkwoorden

Hulpwerkwoorden, koppelwerkwoorden en hoofdwerkwoorden

Hulpwerkwoorden, koppelwerkwoorden en hoofdwerkwoorden Een werkwoord is simpel gezegd een woord dat een werking uitdrukt. Maar zo simpel is het niet wanneer je deze werkwoorden weer moet onderverdelen. We kennen het hulpwerkwoord, het koppelwerkwoord en het hoofdwerkwoord. Wat houden deze werkwoorden precies in?

Koppelwerkwoord

Het koppelwerkwoord verbindt het onderwerp aan het deel van de zin wat over het onderwerp gezegd wordt. Een koppelwerkwoord kan ook samen met het naamwoordelijk deel het naamwoordelijk gezegde vormen.

Voorbeeld

Koppelwerkwoord: Zij is aardig
Naamwoordelijk deel: Zij is aardig
Naamwoordelijk gezegde: Zij is aardig

De meest voorkomende koppelwerkwoorden zijn

  • Zijn
  • Worden
  • Blijven
  • Blijken
  • Lijken
  • Schijnen
  • Heten

Hulpwerkwoord

Hulpwerkwoorden bestaan uit een gesloten klasse van werkwoorden. Ze zijn voor de 'hulp' aan het hoofdwerkwoord. Ze specificeren dus de betekenis van de werking van het hoofdwerkwoord.
Er zijn 5 soorten hulpwerkwoorden:
  • Hulpwerkwoord van tijd
  • Hulpwerkwoord van de lijdende vorm
  • Hulpwerkwoord van causaliteit: geven een oorzaak aan.
  • Hulpwerkwoord van modaliteit: geven een mogelijkheid, waarschijnlijkheid, noodzaak of wil aan.
  • Hulpwerkwoord van aspect: drukken begin, voortgang of einde uit.

Voorbeelden

Hulpwerkwoord van...Voorbeeld(en)
tijdhebben, zijn, zullen
de lijdende vormworden
causaliteitdoen, laten
modaliteit kunnen, moeten, hoeven, mogen, zullen, blijken, lijken, schijnen
aspect gaan, zitten, staan, komen, blijven

Opmerking

De werkwoorden die hier als hulpwoorden zijn aangegeven, zijn niet per definitie een hulpwerkwoord. Denk aan de werkwoorden doen, hebben, zijn en worden in de volgende voorbeelden:
  • We doen iets
  • Ik heb een iPod
  • Hij is kapper
  • Zij wordt secretaresse

Hoofdwerkwoord

Het woord zegt het al: het 'hoofd' van alle werkwoorden. Dus het werkwoord dat het meest centraal staat in de zin. Hulpwerkwoorden en koppelwerkwoorden vallen eigenlijk nauwelijks op wanneer je zinnen leest, maar hoofdwerkwoorden daarentegen niet. Zie het volgende voorbeeld:

Het is aan het regenen

De zin bevat twee werkwoorden: is en regenen. Maar wanneer je de zin leest, gaat je aandacht meteen uit naar het regenen. Dat is waar de zin over gaat, waarom de zin überhaupt wordt verteld. Hoofdwerkwoorden zijn dus over het algemeen makkelijk te herkennen. Wanneer het je onduidelijk is, probeer dan eerst de koppelwerkwoorden en hulpwerkwoorden uit de zin te halen. Dan blijft het hoofdwerkwoord over.
© 2011 - 2019 Shiny, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Duitse werkwoorden tegenwoordige tijdWelke uitgangen krijgen Duitse werkwoorden in de tegenwoordige tijd? De werkwoorden die hiervan afwijken, kunnen onderve…
[Frans] Franse Werkwoorden[Frans] Franse WerkwoordenDit is een artikel over de verbuigingen van de franse werkwoorden. Het is een schema waarin de werkwoordsgroepen met hun…
De bijzondere werkwoorden met hun vervoegingenDe bijzondere werkwoorden met hun vervoegingenDe bijzondere werkwoorden vormen de uitzondering op de normale vervoeging van werkwoorden. Normaal vervoegt men een pers…
Duitse Sterke/Zwakke WerkwoordenIn het Duits heb je, net als in het Nederlands, '"Sterke'" en '"Zwakke'" werkwoorden. Deze zijn soms lastig te ondersche…
Spaans: Onregelmatige werkwoorden ISpaans: Onregelmatige werkwoorden IIn dit artikel vindt u onregelmatige werkwoorden in het Spaans. Deze werkwoorden zijn vervoegd: 'zijn', 'zich bevinden',…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Hulpwerkwoord
  • Taalkundig collegemateriaal

Reageer op het artikel "Hulpwerkwoorden, koppelwerkwoorden en hoofdwerkwoorden"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Linda de Witte, 12-03-2013 09:02 #1
Ik heb gehoord dat er in het Duits maar koppelwerkwoorden zijn nl :
sein, haben en werden
grt
Linda

Infoteur: Shiny
Laatste update: 18-02-2013
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Schrijf mee!