Hulpwerkwoorden, koppelwerkwoorden en hoofdwerkwoorden

Hulpwerkwoorden, koppelwerkwoorden en hoofdwerkwoorden Een werkwoord is simpel gezegd een woord dat een werking uitdrukt. Maar zo simpel is het niet wanneer je deze werkwoorden moet onderverdelen. Sommige werkwoorden staan centraal in een zin en anderen ondersteunen een ander werkwoord. Er zijn verschillende typen werkwoorden met allen hun eigen functie in een zin. We kennen de volgende soorten werkwoorden, namelijk: het hulpwerkwoord, het koppelwerkwoord en het hoofdwerkwoord.

Koppelwerkwoord

Het koppelwerkwoord verbindt het onderwerp aan het deel van de zin wat over het onderwerp gezegd wordt. Een koppelwerkwoord kan ook samen met het naamwoordelijk deel het naamwoordelijk gezegde vormen.

Voorbeeld

Koppelwerkwoord: Zij is aardig
Naamwoordelijk deel: Zij is aardig
Naamwoordelijk gezegde: Zij is aardig

De meest voorkomende koppelwerkwoorden zijn

  • Zijn
  • Worden
  • Blijven
  • Blijken
  • Lijken
  • Schijnen
  • Heten

Hulpwerkwoord

Hulpwerkwoorden bestaan uit een gesloten klasse van werkwoorden. Ze zijn voor de 'hulp' aan het hoofdwerkwoord. Ze specificeren dus de betekenis van de werking van het hoofdwerkwoord.
Er zijn 5 soorten hulpwerkwoorden:
  • Hulpwerkwoord van tijd
  • Hulpwerkwoord van de lijdende vorm
  • Hulpwerkwoord van causaliteit: geven een oorzaak aan.
  • Hulpwerkwoord van modaliteit: geven een mogelijkheid, waarschijnlijkheid, noodzaak of wil aan.
  • Hulpwerkwoord van aspect: drukken begin, voortgang of einde uit.

Voorbeelden

Hulpwerkwoord van...Voorbeeld(en)
tijdhebben, zijn, zullen
de lijdende vormworden
causaliteitdoen, laten
modaliteit kunnen, moeten, hoeven, mogen, zullen, blijken, lijken, schijnen
aspect gaan, zitten, staan, komen, blijven

Opmerking

De werkwoorden die hier als hulpwoorden zijn aangegeven, zijn niet per definitie een hulpwerkwoord. Denk aan de werkwoorden doen, hebben, zijn en worden in de volgende voorbeelden:
  • We doen iets
  • Ik heb een iPod
  • Hij is kapper
  • Zij wordt secretaresse

Hoofdwerkwoord

Het woord zegt het al: het 'hoofd' van alle werkwoorden. Dus het werkwoord dat het meest centraal staat in de zin. Hulpwerkwoorden en koppelwerkwoorden vallen eigenlijk nauwelijks op wanneer je zinnen leest, maar hoofdwerkwoorden daarentegen niet. Zie het volgende voorbeeld:

Het is aan het regenen

De zin bevat twee werkwoorden: is en regenen. Maar wanneer je de zin leest, gaat je aandacht meteen uit naar het regenen. Dat is waar de zin over gaat, waarom de zin überhaupt wordt verteld. Hoofdwerkwoorden zijn dus over het algemeen makkelijk te herkennen. Wanneer het je onduidelijk is, probeer dan eerst de koppelwerkwoorden en hulpwerkwoorden uit de zin te halen. Dan blijft het hoofdwerkwoord over.
© 2011 - 2021 Shiny, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
[Frans] Franse Werkwoorden[Frans] Franse WerkwoordenDit is een artikel over de verbuigingen van de franse werkwoorden. Het is een schema waarin de werkwoordsgroepen met hun…
Duitse werkwoorden tegenwoordige tijdWelke uitgangen krijgen Duitse werkwoorden in de tegenwoordige tijd? De werkwoorden die hiervan afwijken, kunnen onderve…
Duitse Sterke/Zwakke WerkwoordenIn het Duits heb je, net als in het Nederlands, '"Sterke'" en '"Zwakke'" werkwoorden. Deze zijn soms lastig te ondersche…
Spaans: Onregelmatige werkwoorden ISpaans: Onregelmatige werkwoorden IIn dit artikel vindt u onregelmatige werkwoorden in het Spaans. Deze werkwoorden zijn vervoegd: 'zijn', 'zich bevinden',…

Nederlands - verschillende soorten Voornaamwoorden (tabel)Nederlands - verschillende soorten Voornaamwoorden (tabel)In het Nederlands gebruiken wij voornaamwoorden om te verwijzen. Stel we hebben het over 'het meisje', dan kunnen we dit…
Wanneer -t, wanneer -d?Wanneer -t, wanneer -d?Een taal is als levend fenomeen altijd aan verloedering onderhevig. Taal verandert en vereenvoudigt na verloop van tijd…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Hulpwerkwoord
  • Taalkundig collegemateriaal
Shiny (132 artikelen)
Laatste update: 25-11-2020
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Schrijf mee!