InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Schoenen: ons dagelijks schoeisel in spreekwoorden

Schoenen: ons dagelijks schoeisel in spreekwoorden

Schoenen: ons dagelijks schoeisel in spreekwoorden De schoenen, waarop wij iedere dag lopen, zijn in onze spreekwoorden terecht gekomen. Lang voordat opiniepeilingen en statistieken bestonden, weerspiegelden deze spreuken onze mening over onszelf en onze samenleving. Het gaat eigenlijk niet over concrete schoenen als sportschoenen, wandelschoenen of dansschoenen, maar over schoeisel in 'spreekwoordelijke' zin. Spreekwoorden zijn vaste uitdrukkingen die laten zien hoe wij in de wereld 'staan' en stonden. Je vindt deze 'gezegden' met uitleg op het internet, in speciale spreekwoordenboeken en woordenboeken als Koenen of Van Dale. Maar beter nog is het als je ze kent en begrijpt, zonder iets na te hoeven zoeken en als ze deel uit maken van je dagelijkse taalgebruik.

Spreekwoorden als spiegels

Spreekwoorden weerspiegelen op een bepaalde manier onze maatschappij, met name onze normen en waarden. Dat geldt voor spreekwoorden over schoeisel in het algemeen, maar ook voor alle andere spreekwoorden. Daarom maakt dit artikel deel uit van een special over diverse categorieën spreekwoorden.

Spreekwoorden over schoenen en hun betekenis

‘Naast zijn schoenen lopen’

Dit spreekwoord betekent dat iemand verwaand is, zich trots gedraagt. Hij heeft, naar zijn idee, als het ware geen schoeisel nodig, zoals andere ‘gewone’ mensen. Hij loopt naast zijn schoenen van trots.

‘De moed zakt hem in de schoenen’

Deze uitdrukking betekent dat iemand de moed verliest. Een schoenenpaar draag je aan je voeten, het onderste deel van je lichaam, dus als daar je moed zit… Dan is het niet veel, je bent de moed bijna kwijt, zo gezegd.

‘Met lood in de schoenen ergens naar toe gaan’

Als een persoon op deze manier naar iets of iemand toegaat dan wil dat zeggen dat hij er erg tegenop ziet en daarom het lopen als heel zwaar ervaart. Alsof er lood in zit! Dat kan zijn omdat hij bijvoorbeeld iets naars verwacht.

‘Iemand iets in de schoenen schuiven’

Wanneer je deze uitdrukking gebruikt dan geef je iemand ergens anders de schuld van. Je zadelt als het ware iemand anders er mee op. Om het met een ander spreekwoord te zeggen...

‘Niet graag in iemands schoenen staan’

Als iemand dit spreekwoord gebruik, dan bedoelt hij daarmee dat hij niet graag meemaakt wat een ander meemaakt of liever niet zou moeten doen wat die ander moet.

‘Weten waar de schoen wringt’

Wanneer je weet ‘waar de schoen wringt’, dan weet je wat het probleem is. Stel het je maar even voor met een echte schoen: hij is te krap bij de tenen of te ruim bij de hiel of zit te strak op je wreef. Een schoenmaker kan een niet passende schoen pas passend maken, als hij weet waar hij klemt. Zo kan het ook met een probleem zijn: pas als je ziet wat er niet klopt, kun je dat probleem oplossen.

‘Men moet geen oude schoenen wegdoen voor je nieuwe hebt’

Stel het je maar even letterlijk voor: de schoenen zijn zo oud, dat ze niet meer te repareren zijn door de schoenmaker en je doet ze weg. Maar… je hebt nog geen nieuw paar. Tja, daar sta je dan op je kousenvoeten, zo kun je niet op weg. Dit spreekwoord betekent dat je niet aan iets nieuws moet beginnen als je er nog niet zeker van bent dat dat nieuwe goed is of dat dat nieuwe echt is wat je wilt.

‘Sterk in zijn schoenen staan’

Wie zo staat, staat stevig, weet wat hij wil, weet wat hij kan, is een standvastig persoon.

‘Te grote schoenen aantrekken’

Als je een te groot paar schoenen aantrekt, letterlijk, dan kun je niet goed lopen. De kans is groot dat je struikelt en valt. Zo is het ook als je iets op je neemt wat je niet kan of aankunt. Dan zal je struikelen en vallen, dat wil zeggen: falen.

De betekenis van een spreekwoord achterhalen

Wie in de Nederlandse les geen spreekwoorden heeft gehad kent wellicht hun betekenis al. Of kan zelf de betekenis gemakkelijk opzoeken op het internet. Als je van een echt boek houdt, kun je dat ook in diverse woordenboeken doen. De woordenboeken van Prisma zijn vaak te beknopt, maar in het woordenboek van 'Koenen, handwoordenboek der Nederlandse Taal', kun je wel terecht. En zeker in 'Van Dale, groot woordenboek der Nederlandse taal', in de wandelgangen 'De dikke van Dale' genoemd. Ook zijn er tal van speciale spreekwoordenboeken, vaak met achtergrondinformatie over de herkomst van de spreekwoorden en een aantal varianten.

Conclusie

Er zijn tal van spreekwoorden in het Nederlands waarmee we uitdrukking geven aan onze visie, aan onze manier van kijken en oordelen in onze maatschappij. Spreekwoorden zijn min of meer een vroege vorm van opiniepeiling in onze samenleving.

Lees verder

© 2013 - 2019 Ambassadrice, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
SpreekwoordenspelSpreekwoordenspelHeb je zin om met opa en/of oma en de kinderen een gezelschapsspel te spelen? Om op een ongedwongen manier gezellig met…
Paardrij schoeisel, jodhpurs, chaps en gaithersOm op een prettige manier paard te kunnen rijden heb je passend schoeisel nodig. Naast de bekende rijlaars, bestaan er a…
Quiz: spreekwoorden raden van foto'sQuiz: spreekwoorden raden van foto'sEen quiz waarin de deelnemers spreekwoorden moeten raden aan de hand van foto's. Voor kinderen, volwassenen, tweede taal…
Help mijn voeten stinken! Hoe geraak ik van zweetvoeten afHelp mijn voeten stinken! Hoe geraak ik van zweetvoeten afStinkende voeten hebben is erg vervelend, sommige mensen kunnen zich er zelfs over schamen. De meest courante oorzaak va…
Nederlandse GezegdenEen gezegde is een vaste uitdrukking met een figuurlijke betekenis die in een lopende zin in combinatie met iets of iema…
Bronnen en referenties
  • Spreekwoordenboek, D. Faber 2007, Noordhoff Uitgevers BV
  • Woordenboek Nederlands: Koenen, Handwoordenboek der Nederlandse Taal
  • Woordenboek Nederlands: van Dale, groot woordenboek der Nederlandse taal

Reageer op het artikel "Schoenen: ons dagelijks schoeisel in spreekwoorden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Ambassadrice
Laatste update: 25-10-2016
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Special: Schoenen
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!