InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Turkse taal: tweede klinkerharmonie en tegenwoordige tijd

Turkse taal: tweede klinkerharmonie en tegenwoordige tijd

In de Turkse grammatica worden woorden vervoegd met behulp van klinkerharmonie. Er zijn twee klinkerindelingen. Hier behandel ik de tweede klinkerindeling en tevens de tegenwoordige tijd (şimdiki zaman).

Klinkerharmonie

In de Turkse grammatica zijn achtervoegsels erg belangrijk. Deze worden gebruikt om woorden te vervoegen.
Bij het vervoegen van de woorden wordt steeds gekeken naar de laatste klinker van het te vervoegen woord. Aan de hand van deze klinker, wordt het woord vervoegd.

Het vervoegen gebeurt door middel van twee verschillende klinkerindelingen.
Het klinkt misschien erg ingewikkeld maar in de praktijk valt het mee.

De tweede klinkerindeling

Deze klinkerindeling is viervoudig. Het onderstaande rijtje heeft betrekking op de laatste klinker van het te vervoegen woord.

  • e en i worden gevolgd door i
  • ö en ü worden gevolgd door ü
  • a en ı worden gevolgd door ı
  • o en u worden gevolgd door u

Tegenwoordige tijd

Turks kent twee tegenwoordige tijden, vergelijkbaar met het Engels. De meest gebruikte tijd is de şimdiki zaman. In het Engels wordt deze de present continous genoemd. Voorbeeldzinnen hiervan zijn:
  • I am eating a sandwich.
  • He is playing the piano.
  • We are watching T.V.

De şimdiki zaman wordt gebruikt bij:
  • bezig zijn, iets waar iemand op dat moment mee bezig is (ik lees een boek oftewel ik ben nu een boek aan het lezen).
  • handeling die in het verleden begonnen is maar nog steeds voortduurt (ik ga sinds vijf jaar naar deze school).
  • toekomstige handeling met bijwoorden van tijd (ik ga morgen naar Antalya).

De vervoeging komt achter de stam (het gedeelte voor -mek en -mak) van het werkwoord en volgt de tweede (viervoudige) klinkerindeling.

laatste klinker is e of ilaatste klinker is ö of ülaatste klinker is a of ılaatste klinker is o of u
ikstam+iyorumstam+üyorumstam+ıyorumstam+uyorum
jijstam+iyorsunstam+üyorsunstam+ıyorsunstam+uyorsun
hij/zij/hetstam+iyorstam+üyorstam+ıyorstam+uyor
wijstam+iyoruzstam+üyoruzstam+ıyoruzstam+uyoruz
u/julliestam+iyorsunuzstam+üyorsunuzstam+ıyorsunuzstam+uyorsunuz
zij (meervoud)stam+iyorlarstam+üyorlarstam+ıyorlarstam+uyorlar

Hieronder enkele voorbeelden hoe de tegenwoordige tijd eruit ziet:
bilmek=weten sormak=vragem dinlemek=luisteren
ikbenbiliyorumsoruyorumdinliyorum
jijsenbiliyorsunsoruyorsundinliyorsun
hij zij hetobiliyorsoruyordinliyor
wijbizbiliyoruzsoruyoruzdinliyoruz
u julliesizbiliyorsunuzsoruyorsunuzdinliyorsunuz
zijonlarbiliyorlarsoruyorlardinliyorlar

Let op:

  1. In een normale zin met tegenwoordige tijd wordt er geen persoonlijk voornaamwoord (ik/jij/hij/wij/etc) gebruikt. Deze zit namelijk in het werkwoord vervoegd en hoeft dus niet extra gebruikt te worden. Alleen als er benadrukt wordt wie het betreft, wordt het persoonlijk voornaamwoord soms toegevoegd.
  2. Als de laatste letter van de stam een klinker is, komt deze te vervallen bij de vervoeging. Zoals in het bovenstaande voorbeeld van dinlemek. De stam is dinle en ik luister is dinliyorum.
  3. Er zijn twee werkwoorden die afwijkend zijn: gitmek (gaan) en etmek (doen). De t verandert namelijk in een d. Dus:
    • gidiyorum + ediyorum
    • gidiyorsun + ediyorsun
    • gidiyor + ediyor
    • gidiyoruz + ediyoruz
    • gidiyorsunuz + ediyorsunuz
    • gidiyorlar + ediyorlar


Aan de hand van bovenstaande regels, kan ieder willekeurig werkwoord vervoegd worden. Probeer het eens en je zult merken dat het minder ingewikkeld is dan het misschien lijkt. Voor vragen en opmerkingen kun je hieronder een reactie achter laten. Succes!

Lees verder

© 2012 - 2019 Peri, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Duitse grammatica: zwakke werkwoord - kenmerken & vervoegingDuitse grammatica: zwakke werkwoord - kenmerken & vervoegingIn dit deel van deze special over Duitse grammatica wordt uitgebreid stilgestaan bij de basisregels voor de vervoeging v…
Duitse grammatica: complete vervoeging sein, haben en werdenDuitse grammatica: complete vervoeging sein, haben en werdenDit artikel behandelt de vervoeging van de belangrijkste drie werkwoorden in de Duitse grammatica: sein, haben en werden…
Turks: tellen, data en tijdHoe legt u op vakantie uit hoeveel u van iets wilt? Of hoe lang u ergens blijft? Cijfers kunnen erg handig zijn om te we…
Duitse grammatica: vervoeging Modalverben dürfen, können etcDuitse grammatica: vervoeging Modalverben dürfen, können etcIn dit deel van deze special over Duitse grammatica staan we stil bij de Duitse 'Modalverben', oftewel de modale hulpwer…
Duitse grammatica: sterke werkwoord - kenmerken & vervoegingDuitse grammatica: sterke werkwoord - kenmerken & vervoegingDit artikel behandelt het sterke werkwoord in de Duitse taal. Het Duitse sterke werkwoord kent verscheidene opvallende r…

Reageer op het artikel "Turkse taal: tweede klinkerharmonie en tegenwoordige tijd"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Shireen, 13-03-2013 01:43 #1
Het is mij niet duidelijk welke klinkerindeling bij welke vervoeging gebruikt moet worden. Hoe weet je dit? Of moet je dit gewoon aanleren?

Bedankt. Reactie infoteur, 26-03-2013
Dat moet je idd aanleren.
Per vervoeging wordt aangegeven aan de hand van welke klinkerindeling vervoegd wordt.

Infoteur: Peri
Gepubliceerd: 31-12-2012
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Special: Turkse Taal
Reacties: 1
Schrijf mee!