Taal en Werkwoorden

Regelmatige werkwoorden vervoegen in de o.v.t

In de Nederlandse taal worden werkwoorden in het imperfectum (onvoltooid verleden tijd) vervoegd op een vaste manier. In dit artikel wordt uitgelegd hoe regelmatige werkwoorden worden vervoegd. Ook wordt de regel van 't kofschip uitgelegd.


Imperfectum (onvoltooid verleden tijd)

Het vervoegen van het imperfectum gaat bij regelmatige werkwoorden volgens een vast patroon.
Om te beginnen moeten we de stam bepalen.

De stam
De stam van regelmatige werkwoorden is in principe de infinitief min -en. In veel gevallen moet de spelling aangepast worden om de correcte uitspraak te behouden (zie spelling), of om aan bepaalde spellingregels te voldoen.

infinitiefstamspellingsregel
werken werk
springenspring
lopenloopDe letter o verdubbelt hier om de uitspraak te behouden
gevengeefDe e verdubbelt voor de uitspraak. Een v aan het eind van een lettergreep verandert in een f
blazenblaasDe a verdubbelt voor de uitspraak. Een z aan het eind van een lettergreep verandert in een f
zettenzetEr kan nooit een dubbele medeklinker aan het eind van een lettergreep staan, dus de t verenkelt

't kofschip
Vervolgens moet er gekeken worden of de laatste letter van de stam in ‘t kofschip zit (Dit geldt alleen voor medeklinkers: -t, -k,-f,-s,-ch,-p).
Als de laatste letter van de stam in ’t kofschip zit, wordt er bij alle enkelvoudsvormen van het imperfectum -te toegevoegd, en bij alle meervoudsvormen -ten:
enkelvoudwerkenpraten vissenblaffen
stamwerkpraatvisblaf
1e persoon (ik) stam + tewerktepraatte visteblafte
2e persoon (jij/u)stam + tewerktepraatte visteblafte
3e persoon (hij/zij/het)stam + tewerktepraatte visteblafte
meervoud
1e persoon (wij) stam + tenwerktenpraatte vistenblaften
2e persoon (jullie)stam + tenwerktenpraatte vistenblaften
3e persoon (zij)stam + tenwerktenpraatte vistenblaften

Als de laatste letter van de stam niet in ’t kofschip zit, wordt er bij alle enkelvoudsvormen van het imperfectum -de toegevoegd, en bij alle enkelvoudsvormen -den:
enkelvoudrennenlandenstarenplannen
stamrenlandstaarplan
1e persoon (ik) stam + derendelanddestaardeplande
2e persoon (jij/u)stam + derendelanddestaardeplande
3e persoon (hij/zij/het)stam + derendelanddestaardeplande
meervoud
1e persoon (wij) stam + denrendenlanddestaardeplanden
2e persoon (jullie)stam + denrendenlanddestaardeplanden
3e persoon (zij)stam + denrendenlanddestaardeplanden

uitzonderingen
Bij werkwoorden met een -v- of een -z- voor de uitgang –en, moet er naar de oorspronkelijke letter in het werkwoord gekeken worden (de -v- of de -z-) en niet naar de laatste letter van de stam (de -f of de -s).

enkelvoudzevenrazen
stamzeefraas
1e persoon (ik) zeefderaasde
2e persoon (jij/u)zeefderaasde
3e persoon (hij/zij/het)zeefderaasde
meervoud
1e persoon (wij) zeefdenraasden
2e persoon (jullie)zeefdenraasden
3e persoon (zij)zeefdenraasden

Voor het vervoegen van onregelmatig werkwoorden, zie Lijst van onregelmatige werkwoorden en hulpwerkwoorden
© 2008 - 2010 Doeldertje, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 04-12-2008, laatst gewijzigd op 15-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Doeldertje is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Regelmatige werkwoorden vervoegen in de o.v.t"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.