InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Mengvormen van tekstsoorten

Mengvormen van tekstsoorten

Mengvormen van tekstsoorten Het is niet altijd even eenvoudig om de tekstsoort van een tekst te bepalen. Vaak is er geen sprake van een uiteenzetting, beschouwing of betoog, maar van een mengvorm. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer in een betoog ook grote stukken feitelijke uitleg bevat. Wilt u ook de mengvorm van uw tekst bepalen? Lees dan dit artikel over mengvormen van tekstsoorten.

Tekstsoorten

In dat artikel behandelen we drie verschillende tekstsoorten. Dit zijn de uiteenzetting, de beschouwing en het betoog. Allereerst een uitleg van deze drie tekstsoorten.

Uiteenzetting

Een uiteenzetting behandelt een bepaald onderwerp op een objectieve wijze. De schrijver legt bijvoorbeeld iets (wetenschappelijks) uit, beantwoordt een vraag, of geeft een historisch overzicht van een reeks gebeurtenissen. Bij een uiteenzetting is het schrijfdoel niets meer dan informeren.

Beschouwing

Een beschouwing geeft de lezer de mogelijkheid zelf over iets na te denken. Zo geeft een beschouwing bijvoorbeeld de voor- en nadelen van een verschijnsel, maar ook verschillende meningen van deskundigen of betrokkenen. Verder worden vaak ook de oorzaken en gevolgen tezamen met de mogelijke oplossingen in een beschouwing behandeld. De schrijver mag in de conclusie zeer licht zijn mening geven maar in principe moet hij die keuze aan de lezer overlaten.

Betoog

In een betoog probeert de schrijver zijn lezers te overtuigen van zijn standpunt. Dit kan ook betekenen dat hij zijn lezers probeert over te halen een bepaalde actie te ondernemen. Een betoog bevat altijd het standpunt van de schrijver en argumenten die zijn standpunt verdedigen.

Mengvormen van tekstsoorten

Het is niet altijd even makkelijk om de tekstsoort van een tekst te achterhalen. De keus gaat niet altijd tussen de drie standaard tekstvormen. Het kan ook zo zijn dat er sprake is van een mengvorm van tekstsoorten.

Betoog met uiteenzettende elementen

In een betoog met uiteenzettende elementen probeert de schrijver zijn lezers met argumenten te overtuigen, en gebruikt hierbij veel wetenschappelijke feiten om de lezers te informeren over zijn standpunt. Soms heeft een lezers namelijk eerst meer kennis nodig om het vervolgens met een standpunt eens te worden.

Beschouwende tekst met betogende elementen

In een beschouwende tekst met betogende elementen laat de schrijver voor- en tegenstanders van een bepaald standpunt aan het woord. "Stiekem" laat de schrijver bijvoorbeeld meer voorstanders dan tegenstanders aan het woord. Zo lijkt het alsof de voorstanders "gelijk" hebben.

Uiteenzettende tekst met betogende elementen

In een uiteenzettende tekst met betogende elementen geeft de schrijver meer feiten die "één kant op gaan" combinatie met het desbetreffende onderwerp. Dit is vaak moeilijk te herkennen door het in principe objectieve voorkomen van een uiteenzetting.

Betogende tekst met beschouwende elementen

In een betogende tekst met beschouwende elementen probeert de schrijver zijn lezers met argumenten te overtuigen van twee standpunten die eigelijk tegen elkaar in gaan. Bijvoorbeeld: De schrijver wil de lezer overtuigen om meer auto te gaan rijden en ondertussen pleit de schrijver voor minder auto's op de weg. Wederom komt die minder vaak voor dan de andere mengvormen.

Mengvorm bepalen

Het bepalen van een mengvorm kan erg ingewikkeld zijn door de vele aspecten waar men rekening mee moet houden. Bij het bepalen van een mengvorm is het verstandig eerst de hoofdgedachte van de tekst te bepalen. Stel op basis daarvan vast of de tekst richting een betoog, beschouwing of uiteenzetting gaat. Stel vervolgens vast welke elementen de auteur gebruikt om zijn hoofdgedachte te ondersteunen of toe te lichten. Probeer hierbij te letten op de functie van tekstgedeelten. Bepaal vervolgens om welke van de bovengenoemde mengvormen het gaat.
© 2012 - 2018 VMusic, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Uiteenzetting of beschouwing?Uiteenzetting of beschouwing?Vaak hebben lezers er moeite mee om te ontdekken of ze met een uiteenzetting of een beschouwing te maken hebben. Dit hoe…
Beschouwing schrijvenBeschouwing schrijvenEen beschouwing heeft een minder uitgesproken persuasief karakter dan een betoog. Bij een beschouwing wil de schrijver h…
Examen Nederlands HAVO/VWO: Waar moet je op letten?Examen Nederlands HAVO/VWO: Waar moet je op letten?Het examen Nederlands voor HAVO en VWO bestaat uit twee onderdelen: een leestekst en een samenvatting. In dit artikel be…
Betoog, hoe schrijf je de tekst voor een betoog?Betoog, hoe schrijf je de tekst voor een betoog?Er zijn vele teksten die geschreven worden. Weinig teksten kunnen echter de lezer vaak echt overtuigen. Schrijven van ee…
Hoe schrijf je een uiteenzetting, trucs en tipsHoe schrijf je een uiteenzetting, trucs en tipsUiteenzettingen zijn één van de meest geschreven artikelen en qua belang moeilijk te overschatten. Hoe moet je nou een u…
Bronnen en referenties
  • Nieuw Nederlands 5/6 VWO

Reageer op het artikel "Mengvormen van tekstsoorten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: VMusic
Gepubliceerd: 16-03-2012
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!