InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Werkwoorden: een d, een t of dt?

Werkwoorden: een d, een t of dt?

Werkwoorden: een d, een t of dt? Werkwoorden, schrijf je ze nou met een t, een d of dt aan het eind? Hoewel de meeste mensen dit op de basisschool al geleerd hebben, levert het bij sommigen nog steeds problemen op. Het staat erg slordig als er zulke fouten in een sollicitatiebrief of scriptie staan. Toch is het niet zo moeilijk als je een aantal handige regeltjes kent: de spellingscontrole van de computer haalt namelijk niet alle fouten eruit

Werkwoorden

Werkwoorden in het Nederlands zijn behoorlijk ingewikkeld. Elke buitenlander die deze taal wil leren zal dat beamen. Er zijn veel verschillende regeltjes en veel werkwoorden vallen niet onder een regel. Zo zijn er zwakke werkwoorden die aan vaste regels gebonden zijn en sterke werkwoorden die niet in regels te vangen zijn.
Dit artikel gaat over de spelling van werkwoorden die eindigen op een t,d of dt. Dit zijn zwakke werkwoorden en zijn dus makkelijk te leren met een of meerdere regeltjes.

Vreemde talen worden meestal aangeleerd aan de hand van rijtjes werkwoorden en de bijbehorende vervoegingen. In het Nederlands kennen we die rijtjes ook.

Ik hoor
Jij/u hoort
Hij/zij/het hoort
Wij horen
Jullie horen
Zij/ze horen

Voor Nederlanders zijn meestal alleen de gevallen waarbij het woord op een t eindigt (hoort) soms lastig. Het is namelijk vaak niet te horen of je het met een t, een d of dt schrijft. De regel is eigenlijk heel simpel: bij jij/hij/zij/u en het eindigen zwakke werkwoorden altijd op een t. De t wordt dan aan het eind van de stam (de ik-vorm) geplaatst. Het hangt af van de stam (of ik-vorm) of voor die t ook nog een d komt.

Bij werkwoorden met hij/zij/het/jij en u is de regel: ik-vorm + t

Als de stam dus op een d eindigt zoals 'ik bied', dan komt er bij deze vormen een t achter. Het wordt dan dus hij/zij/het/jij/u biedt. Een werkwoord eindigt dus alleen maar op 'dt' als de ik-vorm op een 'd' eindigt. Een alternatief voor deze regel is een ‘trucje’ dat sommige mensen misschien al op de basisschool geleerd hebben.

Stap 1

Vervang het woord waar je over twijfelt door een ander werkwoord, zoals uit het bovenstaande rijtje van ‘horen’.
Als je dus twijfelt over deze zin: ‘U ….. (bidden) zeker elke dag?’, vul je in plaats van een vorm van ‘bidden’ een vorm van ‘horen’ in. De zin wordt dan: ‘U hoort zeker elke dag’.

Stap 2

Bedenk hoe dit woord in elkaar zit. Als je het rijtje van ‘horen’ goed kent, weet je dat ‘u hoort’ eindigt op een t.
‘U hoort’ is gevormd uit de ik-vorm (ik hoor) + een t.

Stap 3

Bedenk wat de ik-vorm is van het woord waar je over twijfelt. In dit geval is dat: ‘ik bid’. We zagen al dat er bij ‘u hoort’ een t achter de ik-vorm geplakt werd. Doe nu hetzelfde met het andere woord. Het wordt nu dus de ik-vorm (bid) + een t. De zin is dus ‘U bidt zeker elke dag?’

Nog meer voorbeelden

Hier volgen nog wat voorbeeld met behulp van de drie stappen

Voorbeeld 1:
'Michael ……(bieden) 100 euro.'
Stap 1: Ik vervang het woord 'bieden' eerst door ‘horen’. Het wordt dus: 'Michael hoort 100 euro.'
Stap 2: ‘Hoort’ bestaat uit de ik-vorm (hoor) + een t
Stap 3: de ik-vorm van ‘bieden’ is ‘ik bied’. Net zoals bij ‘horen’ plak ik een t achter de ik-vorm. De zin wordt nu: 'Michael biedt 100 euro.'

Voorbeeld 2:
'Ik....(branden) graag een kaarsje.'
Stap 1: Ik vervang het woord 'branden' door 'horen. Het wordt dus: 'Ik hoor graag een kaarsje.'
Stap 2: Ik zie dat er geen t achter geplakt is. Het woord bestaat alleen uit de ik-vorm.
Stap 3: De ik-vorm van branden is 'ik brand'. Er komt niks achter, dus de zin wordt 'Ik brand graag een kaarsje.'

Let dus op: als het werkwoord na 'ik' komt, eindigt het nooit op dt!

Met deze stappen in je achterhoofd, kom je een heel eind en zul je nooit meer onnodige fouten hoeven te maken in sollicitatiebrieven of scripties.
© 2009 - 2019 Francien, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Duitse Sterke/Zwakke WerkwoordenIn het Duits heb je, net als in het Nederlands, '"Sterke'" en '"Zwakke'" werkwoorden. Deze zijn soms lastig te ondersche…
[Frans] Franse Werkwoorden[Frans] Franse WerkwoordenDit is een artikel over de verbuigingen van de franse werkwoorden. Het is een schema waarin de werkwoordsgroepen met hun…
Duitse werkwoorden tegenwoordige tijdWelke uitgangen krijgen Duitse werkwoorden in de tegenwoordige tijd? De werkwoorden die hiervan afwijken, kunnen onderve…
De bijzondere werkwoorden met hun vervoegingenDe bijzondere werkwoorden met hun vervoegingenDe bijzondere werkwoorden vormen de uitzondering op de normale vervoeging van werkwoorden. Normaal vervoegt men een pers…
Spaans: Onregelmatige werkwoorden ISpaans: Onregelmatige werkwoorden IIn dit artikel vindt u onregelmatige werkwoorden in het Spaans. Deze werkwoorden zijn vervoegd: 'zijn', 'zich bevinden',…

Reageer op het artikel "Werkwoorden: een d, een t of dt?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Pietje, 27-05-2014 18:48 #2
Hoe bedoeld u?, onnodig moeilijk. Het is gewoon zo dat als ''ik'' in de zin voorkomt er een ''t' achter het werkwoord moet staan. Er zou wel een reden voor geweest zijn dat men dit zo heeft besloten. Nederland is denk ik voor buitenlanders inderdaad niet een makkelijke taal om te leren, maar het Frans en het Duits zijn nog moeilijker. Alleen het Engels is een taal wat minder regels van schrijven kent dan veel andere talen, maar dat maakt ook dat in het Engels geschreven boeken of andere teksten niet altijd duidelijk zijn wat er bedoeld word (veel dezelfde woorden en zins opbouw voor verschillende dingen). Als je het Engels redelijk, goed of vloeiend kan spreken is dat geen probleem maar veel regeltjes binnen een taal kunnen erg handig zijn. Ik zeg niet dat ik het Nederlands super beheerst, en ik ben gewoon een echte Hollander, en het is ook geen makkelijke taal, maar sommige mensen lopen ook erg te zeuren. Ik zie op internet n.m. heel veel simpele taalfouten als 'hed' met een 'd' of 'tog' met een 'g' i.p.v. 'ch', dat zijn echt de eerste basis dingen van de Nederlandse taal. Als men dit nog niet eens goed kan schrijven, dan vindt ik dat men niet moet zeggen dat het Nederlands moeilijk is.Eerst leren hoe je bepaalde woorden schrijft en of ze met een ''t'' of een 'd' moeten geschreven woorden (tweede tot en met de vijfde klas van de basisschool) en dan de rest van de taal goed leren.

Jannso (infoteur), 20-07-2013 20:19 #1
De uitgang -dt en -d bestaan in het geheel niet. Men maakt het de kinderen op de basisschool onnodig moeilijk door te suggereren dat de uitgangen -dt en -d bestaan. Dat brengt de leerlingen enkel in verwarring. -dt Is bijna net zo onzinnig als -kt, -ft en elke willekeurige andere uitgang. In de tegenwoordige tijd kan alleen de uitgang -t aan het werkwoord toegevoegd worden. Het wordt hoog tijd het basisonderwijs van de niet-bestaande en nodeloos verwarrende dt-uitgang te verlossen.

Infoteur: Francien
Laatste update: 15-09-2010
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Reacties: 2
Schrijf mee!