InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Latijnse verbuigingen van het zelfstandig naamwoord

Latijnse verbuigingen van het zelfstandig naamwoord

Het Latijn is dan wel een uitgestorven taal, toch kan je niet zeggen dat het helemaal is uitgestorven. In zowel alle scholen in België en Nederland kan je nog Latijn volgen, het lijkt misschien verwonderlijk maar toch volgen redelijk veel leerlingen deze richting. In dit artikel ga ik het hebben over de verbuigingen van de zelfstandige naamwoorden in het Latijn.

Naamvallen en verbuigingen

Het Latijn telt zes naamvallen en vijf verbuigingen: naamwoorden op -a (eerste declinatie), op -us, -um en -er (tweede), op -is in de genitivus (derde), op -us met genitivus -us (vierde) en op -es (vijfde).

Uitleg van de naamvallen

Een naamval of casus is een middel waarmee de grammaticale rol van een woord in de zin kan worden aangegeven.

De naamvallen in het Latijn:

  • Nominatief (nom): De nominatief (Latijn nominare = benoemen) is de naamval die over het algemeen het onderwerp van een werkwoord aangeeft. Anders gezegd: de nominatief geeft aan wie de handeling verricht die met het werkwoord uitgedrukt wordt.
  • vocatief (voc): De vocatief (Latijn vocare = roepen) of vijfde naamval is de naamval die wordt gebruikt als iemand of iets wordt aangesproken.
  • Genitief (gen): De genitief (Latijn genus = afkomst) is de naamval die wordt gebruikt om aan te geven dat iets of iemand iets of iemand anders in bezit heeft.
  • Datief (dat): De datief in het Latijn is eigenlijk net hetzelfde als het meewerkend voorwerp in het nederlands, je geeft bijvoorbeeld iets aan iemand, die aan wijst erop dat iemand de datief is.
  • accusatief (acc): De accusatief (Latijn accusare = aanklagen), is de naamval voor het lijdend voorwerp (direct object).
  • Ablatief (abl): De ablatief is altijd een bijwoordelike bepaling, als je bijvoor ergans naartoe gaat, dan staat die naar ervoor dat het zinsdeel erna de ablatief is.

Als je dan in het Latijn de naamval herkent dan kan de functie in de zin van de naamval afleiden d.m.v. bovenstaande uitleg.

Tabel

Nu volgt een tabel waarin alle modellen verbogen worden, zoals deze tabel moeten alle zelfstandige naamwoorden verbogen worden.

eerste verbuigingtweede verbuigingtweede verbuigingderde verbuigingderde verbuigingderde verbuigingderde verbuigingvijfde verbuiging
Silva, Silv-aeServus, Serv-iTemplum, Templ-irex, reg-iscorpus, corpor-iscivis, civ-ismare, mar-isres, rei
nom enk silvaservustemplumrexcorpuscivismareres
voc enk silvaservetemplumrexcorpuscivismareres
gen enk silvaeservitempliregiscorporiscivismarisrei
dat enk silvaeservotemploregicorporicivimarirei
acc enk silvamservumtemplumregemcorpuscivemmarerem
abl enk silvaservotemploregecorporecivemarire
nom mv silvaeservitemplaregescorporacivesmariares
voc mv silvaeservitemplaregescorporacivesmariares
gen mv silvarumservorumtemplorumregumcoporumciviummariumrerum
dat mv silvisservistemplisregibuscorporibuscivibusmaribusrebus
acc mv silvasservostemplaregescorporacivesmariares
abl mv silvisservistemplisregibuscorporibuscivibusmaribusrebus
© 2008 - 2018 Chriske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is een zelfstandig naamwoord?Wat is een zelfstandig naamwoord?De betekenis van een zelfstandig naamwoord wordt in dit artikel uitgelegd. Je hoort het vaak tijdens een quiz of tijdens…
Esperanto, de spraakkunst op één paginaEsperanto, de spraakkunst op één paginaEsperanto heeft, zoals elke taal, een grammatica. In veel talen is de spraakkunst het grote struikelblok bij de student.…
Frans: het geslacht van zelfstandig naamwoordenZelfstandig naamwoorden kunnen in het Frans mannelijk of vrouwelijk zijn. Voor elk woord zal je uit je hoofd moeten lere…
Het gymnasium in NederlandHet gymnasium in NederlandIn Nederland kennen we binnen het voortgezet onderwijs verschillende opleidingsniveaus. De opleiding met het hoogste niv…
Latijnse uitdrukkingen in het NederlandsLatijnse uitdrukkingen in het NederlandsLatijnse uitdrukkingen worden vaak midden in Nederlandse teksten aangetroffen. Steeds minder mensen hebben echter een La…

Reageer op het artikel "Latijnse verbuigingen van het zelfstandig naamwoord"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Nele, 28-12-2016 13:36 #4
De o-verbuiging heet 'o' omdat het oorspronkelijk 'avos', 'avom' en 'donom' was in de nominatief enkelvoud (i.p.v. 'avus', 'avum' en 'donum').

Pietje Precies, 08-06-2016 09:04 #3
@A Grootjans,
Ik herinner mij ooit gelezen te hebben dat de naam o-declinatie slaat op de uitgang op -o bij dativus en ablativus enkelvoud, waarin deze declinatie zich onderscheidt van alle andere.

A. Grootjans, 17-03-2015 17:59 #2
Als leerling en Univ-student Klassieke talen ben ik het met bovenstaande omschrijving van aantal en omschreven verbuigingen met U eens. In verband met de zogenaamde 2de verbuiging met als voorbeeld de woordjes op US-UM-ER heb ik voor jullie de volgende vraag ; Waarom wordt deze verbuiging nu in moderne onderwijsmethode ook de O-Verbuiging genoemd? Met dank voor uw antwoord, A.Grootjans

Wiebe Stodel, 12-10-2014 10:24 #1
Afgezien van de 2 orthografische fouten (bijvoor ergans) is uw omschrijving van de ablatief is - uiteraard naar mijn mening - taalkundig uiterst twijfelachtig. Ik houd me al jaren met heel veel talen bezig en ben dus aardig wat gewend, maar van de zinsnede "… dan staat die naar ervoor dat het zinsdeel erna de ablatief is" kan ik geen chocola maken. Na enig nadenken, geloof ik dat ik begrijp wat u bedoelt, maar zelfs dan is het niet correct, want u geeft daarmee de controle van het resultaat aan, terwijl bij de andere naamvallen de regel aangeeft op grond waarvan ze gebruikt (dienen) te worden.

Verder begrijp ik niet waarom bij de accusatief de Engelse term (Direct object) wordt vermeldt, terwijl het een rechtstreekse vertaling van het ervóór genoemde lijdend voorwerp betreft, en, als u dat zo belangrijk vindt, waarom dat niet is gebeurd bij het meewerkend voorwerp (Indirect object)

Uit de naam van uw website meen ik te mogen concluderen dat u pretendeert een taalkundige website voor het onderwijs te zijn. Misschien heb ik "toevallig" iets ontdekt dat beslist niet aan de verwachtingen voldoet die men aan een dergelijke site zou mogen stellen, maar ik vrees het ergste… Daarom raad ik u aan om uw hele site eens door te laten lezen door een kritische buitenstaander. Ik wens u sterkte!
Vriendelijk groeten,
Wiebe Stodel

Infoteur: Chriske
Laatste update: 14-12-2011
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Reacties: 4
Schrijf mee!