InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Motto's en wapenspreuken

Motto's en wapenspreuken

Wie heeft er geen lijfspreuk? Het motto 'ken uzelf' hebben velen als credo. In de heraldiek komen we veel leuzen tegen. Adellijke families, staten en universiteiten spreken van wapenspreuken. Je kunt er ook zelf eentje bedenken, iets wat je aanspreekt, ga zorgvuldig te werk want wat je graag wilt komt ook uit. 'Denk en wens'.

In de heraldiek staat een leus boven het wapen

Een motto kan een zin- of kernspreuk, een uitdrukking, een citaat of een dekkende leus zijn. Het woord 'motto' betekent 'beweegreden', het komt van het werkwoord 'movere' dat 'bewegen' betekent. Een boek begint soms met een motto waarvan de bedoeling tijdens het lezen duidelijk wordt. In de heraldiek staat een leus boven het wapen of op de rand van de wapentent. De wapenspreuk of het motto staat op de bandelier of lint onder het wapen. Op een strook onder wapenschilden wordt soms een motto, devies of wapenspreuk geschreven. Een wapenspreuk wordt ook wel wapenkreet genoemd of het oude woord 'ghecri'. Het goede voorbeeld is ons eigen Nederlandse wapen met de tekst: Je maintiendrai (Ik zal handhaven)

Een collectie van wapenspreuken van verschillende staten

Wapenspreuk Vertaling Staat
Pravda vitežiDe waarheid zal overwinnenTsjechië
L'union fait la forceEendracht maakt machtBelgië
Liberté, égalité, fraternitéVrijheid, gelijkheid, broederschapFrankrijk
Deo JuvanteMet Gods hulpMonaco
Plus ultraSteeds verderSpanje
Einigkeit und Recht und FreiheitEenheid en gerechtigheid en vrijheidDuitsland
Dieu et mon droitGod en mijn rechtVerenigd Koninkrijk

Een gezegde groeit uit tot een medaille.

Wapenspreuken van deelstaten en provincies

Wapenspreuk Vertaling Provincie
Qua patet orbisZo wijd de wereld strektNassau
Luctor et emergoIk worstel en kom bovenZeeland
Vigilate Deo confidentesWaakt, vertrouwende op GodZuid-Holland

Wapenspreuken van steden

Wapenspreuk Vertaling Stad
Heldhaftig - Vastberaden - Barmhartig Amsterdam
Sterker door strijd Rotterdam
Libertatis primitiæEerstelingen der vrijheidDen Briel
Haec libertatis ergoDit omwille van de vrijheidLeiden
Vicit vim virtusDapperheid heeft geweld overwonnenHaarlem
Domine dirige nosHeer, leid onsLonden
Fluctuat nec mergiturHet schommelt op de golven, maar gaat niet onderParijs

Een korte spreuk elke dag herhaald wordt vervuld.

Wapenspreuken van universiteiten

Wapenspreuk Vertaling Universiteit
Verbum Domini lucerna pedibus nostrisHet woord des Heren is een licht voor onze voetenRijksuniversiteit Groningen
Sol iustitiae illustra nosZonne der gerechtigheid verlicht onsUniversiteit Utrecht
In Dei nomine feliciterGelukkig in Gods naamRadboud Universiteit Nijmegen
Mens agitat molemDe geest brengt de materie in bewegingTechnische Universiteit Eindhoven
Scientia vincere tenebrasDuisternis overwinnen door wetenschapVrije Universiteit Brussel
Sapere audeDurf DenkenUniversiteit Gent
Sedes sapientiaeZetel der wijsheidKatholieke Universiteit Leuven
Dominus illuminatio meaDe Heer is mijn lichtUniversiteit van Oxford
Hinc lucem et pocula sacraVan hier, licht en heilige windenUniversiteit van Cambridge

Een goede spreuk is de honing van de bijenkorf.

Wapenspreuken bij adellijke families

Wapenspreuk Vertaling Familie
Plus d'honneur que d'honneursMeer eer dan eerbetoonHuis Merode
Repos ailleursRust eldersHuis de Marnix de Saint-Aldegonde
Sans peur et sans reprocheZonder vrees en verwijtHuis de Dampierre
Roi ne puis, prince ne daigne, Rohan suisKoning mag ik niet zijn, prins zal ik niet worden, ik weze RohanHuis de Rohan
Noblitas virtute nititurAdel onderscheidt zich door de kracht van haar zielHuis d'Oultremont
Christus protector meusChristus is mijn beschermheerHuis d'Arenberg
De gulden middenweg Huis Vanoudenhoven
Houd voet bij stuk Huis van Dievoet
Ad musicam aeternamNaar de eeuwige muziekHuis Boeykens
HumilitasNederigheidHuis Borromeo
Je marche droitIk ga rechtHuis de Limburg-Stirum
L'Union fait la PaixEendracht maakt de VredeHuis Triffin
Semper AmorAltijd liefdeHuis Tolle
Wees uzelf Huis Van Waeyenberge

De spreuk gaat voor de baet uit.

Collectie motto's

Sommige staten hebben geen wapenschild, maar hebben wel een motto, bijvoorbeeld: In God we trust (In God stellen wij ons vertrouwen, Verenigde Staten). Een motto van een persoon wordt lijfspreuk of credo genoemd.

Wapenspreuk Persoon
Alles komt terechtRobert Fruin
Door meten tot wetenHeike Kamerlingh Onnes
Ende dispereert nietJan Pieterszoon Coen
Ken uzelfSocrates
Te rekenen om tòch te trachten!Willem van Oranje
Wonder en is gheen wonderSimon Stevin

Een schip moet een naam hebben, dat mag ook een motto zijn. Voorbeeld: 'Zeilende Rijk'.

Lees verder

© 2013 - 2019 Yosha, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wapenspreuken van Nederland, België en FrankrijkWapenspreuken van Nederland, België en FrankrijkEen spreuk is een soort uitdrukking of zegswijze met een diepere betekenis. Een wapenspreuk is een spreuk die ergens op…
Heraldiek met hoogtij in de middeleeuwenHeraldiek is de kennis van wapens. Met wapens worden dan niet de werktuigen of voorwerpen bedoeld om iemand aan te valle…
Eenhoorn – Mythisch wezen in heraldiekEenhoorn – Mythisch wezen in heraldiekBovenop de koepel van de Amelander vuurtoren staat een eenhoorn, een mythisch figuur in de vorm van een paard met een ge…
Zijn we van adel?Zijn we van adel?Iedere genealoog weet dat de vraag van de familie ooit komt. Hebben we een familiewapen? Hebben we een titel? Het laatst…
Citymarketing: promoten van een stad door een sloganCitymarketing: promoten van een stad door een sloganJe stad promoten door middel van een pakkend motto in de hoop toeristen en bedrijven aan te trekken. Dat is citymarketin…
Bronnen en referenties
  • Nl.wikipedia.org
  • Nl.wiktionary.org

Reageer op het artikel "Motto's en wapenspreuken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Yosha
Laatste update: 02-05-2013
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Special: Taalschat
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!