InfoNu.nl > Educatie en School > Examen > Faalangst, wat is dat? Cognitief, sociaal of motorisch?

Faalangst, wat is dat? Cognitief, sociaal of motorisch?

Faalangst, wat is dat? Cognitief, sociaal of motorisch? Ieder levend wezen kent het begrip angst. Het is een mechanisme dat ons aanzet tot overleven. Angst werkt alle andere gevoelens en gedachten weg. Men wordt voor de keuze gesteld: wegrennen of aanvallen. Adrenaline wordt aangemaakt en op bevel van de hersenen door het lichaam gestuurd ter versterking van de spieren, die hun werk moeten gaan doen. Helaas blokkeert dat alles ook het denkvermogen. Alles is gericht op vluchten of aanvallen.

Faalangst

Voor een proefwerk, een tentamen of een examen is men normaliter zeer gespannen. Ook toneelspelers, artiesten en sporters ervaren deze spanning. Deze spanning is heel gezond en zal tijdens de te leveren prrestatie omgezet worden in concentratie en het juist uitvoeren van een taak. Als de spanning, deze vorm van angst, niet is gericht op de taak maar slechts op het falen, dan spreekt men van faalangst.

Drie soorten faalangst

Cognitieve faalangst

Deze vorm van faalangst heeft te maken met prestaties die op school moeten worden geleverd. Leerlingen hebben dagen voor een toets of examen buikpijn, klamme handen en hoofdpijn. Er is goed geleerd, men beheerst de stof, voorgaande overhoringen gingen goed. En toch overheerst maar één gedachte: het gaat vast mislukken.

Sociale faalangst

Sociale faalangst komt voor in de sociale groep op school of op straat, op een speelplaats of in een situatie met een leraar.
In een groep bestaat een "pikorde", die door onderling overleg, onderlinge relaties is ontstaan. Sommige kinderen hebben moeite die sociale regels te ontdekken en zich eigen te maken. Ze blokkeren en weten zich niet meer uit sitaties te redden.

Motorische faalangst

Deze angst ontstaat als kinderen zich geremd voelen fysieke prestaties te leveren. Het kan voorkomen dat een kind lichamelijk prima prestaties kan leveren, maar toch de angst laat overheersen tot mislukken. Ze trekken zich terug (vluchten) en doen zo min mogelijk aan bepaalde oefeningen mee. Daardoor wordt het probleem alleen maar groter.

Faalangst is situatie- en prestatiegebonden. Men wordt beoordeeld. Als de situatie waarin men móet presteren voorbij is, dan is de faalangst ook verdwenen.

Angstig kind

De persoonlijkheid van kinderen ontwikkelt zich uit aanleg en omgevingsfactoren. Zoals het ene kind sneller praat dan het andere, eerder loopt dan het andere, ontwikkelt het ene kind een grotere angst dan het andere. Deze angst wordt gevoed door omgevingsfactoren. In de thuisomgeving krijgt het kind een kijk op de rest van de wereld. Is die wereld vrij en veilig, of gebeuren daar dingen waar je bang voor moet zijn? Door alle ervaringen zal een kind regelmatig onzeker, bang zijn. Blijven zijn ouders bij hem, zit er geen krokodil onder het bed, kan hij de straat oversteken, valt hij niet van de fiets? Door al die ervaringen leert een kind zeker te worden van zichzelf, zijn angst te overwinnen. Wanneer een kind in teveel beangstigende situaties terechtkomt, zullen traumatische ervaringen levensangst veroorzaken. Ook kunnen aanleg en psychische stoornissen daarvoor zorgen.

Deze "levenstrek"angst is permanent aanwezig en niet aan situaties gebonden. De angst zal er altijd zijn.

Hoe ontstaat faalangst?

Zoals gezegd: aanleg en omgeving zijn de factoren waaruit een kind zijn persoonlijkheid ontwikkelt. Veiligheid is daarbij voorwaarde. Die veiligheid wordt gecrëerd door de vaste verzorger(s), de vaste, slechts weinig veranderende situatie thuis en de volwassenen en leeftijdgenootjes waar een kind mee te maken krijgt. Het zelfbeeld ontwikkelt zich .De manier waarop een kind deze situaties interpreteert, bepaalt zijn manier van veiligheid ondervinden. De hele omgeving, zowel thuis als op (peuter-, kleuter-) school beïnvloedt het zelfbeeld van het kind. Vanaf ongeveer 8 jaar beïnvloeden ook klasgenootjes het zelfbeeld van een kind. Kinderen met een positief zelfbeeld presteren goed en nemen contact op met anderen. Kinderen met een negatief zelfbeeld tonen weinig initiatief en trekken zich terug. Om niet toe te geven aan hun angst, worden deze kinderen vaak agressief.

Opdrachten die kinderen krijgen

Opdrachten worden vaak aan kinderen gegeven. Of die opdrachten goed zijn uitgevoerd, kan een kind níet altijd bepalen.
Een opdracht als: "doe je schoenen uit" is door een kind gemakkelijk uit te voeren, die is duidelijk. Een opdracht als: "doe je best" is veel moeilijker te interpreteren. Als een kind daarover steeds twijfelt, ontwikkelt zich faalangst.

Opdrachten die faalangst bevorderen

  • "Doe je best!" Een kind kan heel hard zijn best doen en door een onvoldoende ervaren dat het faalt.
  • "Flink zijn"! Kinderen kunnen gevoelens niet tegenhouden, slechts verbergen. Maar ze komen er toch uit.
  • "Schiet op!" Door haast maken kinderen fouten. Krijgen ze iets wel af? De angst overheerst de eigenlijke taak.
  • "Doe me een plezier". Een kind kan niet iedereen tevreden stellen, ontwikkelt dus sociale faalangst.
  • "Wees perfect". Het is duidelijk, dat kan niemand zijn.Een taak uitoefenen, zal voor vermijdingsgedrag zorgen. Faalangst dus.
  • "Wees spontaan". Als een kind probeert daaraan te voldoen, zullen spontane reacties uitblijven. Faalangst.

De oorzaak van faalangst

De oorzaken van faalangst liggen veelal in het gezin. Relaties zijn gebaseerd op loyaliteit en symbiose. Loyaliteit wil zeggen: men valt elkaar niet af. Deze verbondenheid bestaat tussen ouders en kinderen en tussen kinderen onderling. Er is voortdurend een geven en ontvangen tussen hen. Ontvangt een kind teveel loyaliteit, dan kan het bang worden niet aan zoveel verbondenheid te kunnen voldoen. Ook als het kind te veel geeft, kan het zijn eigenwaarde gaan onderschatten en ontstaat er faalangst. Een kind leeft in de baarmoeder in symbiose met de moeder. Na de geboorte blijft dat nog een tijd en vanuit deze verbondenheid vindt het kind de basis om relaties met anderen aan te gaan. De relatie met de moeder wordt losser en het kind wordt zelfstandig. Duurt deze symbiose te lang, dan wordt een kind niet zelfstandig en ontwikkelt faalangst. Het kan moeilijk een eigen mening vormen, hun welbevinden is afhankelijk van anderen. Ook als een kind te vroeg wordt losgelaten, ontwikkelt het geen stabiele zelfstandigheid. Alweer: sociale faalangst ontstaat.

Lees verder

© 2011 - 2019 Wilvdvleuten, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is faalangst?Op de basisschool heeft op de twaalf kinderen last van faalangst. Faalangst is een angst, bij die angst ben je bang om t…
Wat is faalangst precies?Een op de vijf eindexamenkandidaten heeft last van faalangst. Van de ruim 200.000 leerlingen die examen doen hebben 40.0…
Faalangst, wat is het en wat zijn de gevolgen?Faalangst is de angst om te falen of te mislukken. Iemand is bang om fouten te maken of iets niet goed te doen in situat…
Faalangst in de praktijkFaalangst in de praktijkFaalangst is de angst of vrees om fouten te maken, en de angst voor mislukkelingen. Hoe ontstaat faalangst en hoe herken…
Help! Faalangst bij kinderenHelp! Faalangst bij kinderenFaalangst wordt vooral gezien als een angst die vanaf de puberteit komt optreden. Toch is dit niet altijd het geval. Zel…
Bronnen en referenties
  • Faalangst aan de start, A. Nieuwenbroek en A. ter Beek - ISBN 9067551228

Reageer op het artikel "Faalangst, wat is dat? Cognitief, sociaal of motorisch?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Wilvdvleuten
Laatste update: 15-03-2012
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Examen
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!