InfoNu.nl > Educatie en School > Diversen > Het gymnasium in Nederland

Het gymnasium in Nederland

Het gymnasium in Nederland In Nederland kennen we binnen het voortgezet onderwijs verschillende opleidingsniveaus. De opleiding met het hoogste niveau en de hoogste toelatingseisen is het gymnasium. Het begrip stamt uit de Griekse tijd en de gymnasiums zelf bestaan al sinds de middeleeuwen. De gymnasiumopleiding biedt als enige opleiding in Nederland de klassieke talen Grieks en Latijn als schoolvak aan.

Geschiedenis

Het woord gymnasium vindt zijn oorsprong in het Griekse woord gymnasion. Het is afgeleid van het woord gymnos, dat naakt betekent. Letterlijk kunnen we gymnasion vertalen als ‘plaats waar je naakt bent’. De Grieken hechtten vanwege hun grote vechtlust en vele oorlogen veel waarde aan een goed getraind lichaam, en beoefenden hun sporten naakt. Toen echter vanaf 400 v. Chr. Het beroepsleger werd ingevoerd, werd het accent op de gymnasions verlegd naar geestelijke training, in plaats van lichamelijke training. Zodoende begon het gymnasion te lijken op wat wij nu een gymnasium noemen.

Middeleeuwen – 1917

Al in de Middeleeuwen werden er Latijnse scholen gesticht. In 1253 werd het Johan de Witt-gymnasium opgericht als Latijnse school, waarmee deze het record bezit van oudste gymnasium in Nederland. Zo’n 600 jaar later, in 1858, waren er in 31 gymnasia en 32 Latijnse scholen in Nederland. Nog eens een kleine twee decennia later werd een belangrijke tweedeling doorgevoerd: het gymnasium werd opgesplitst in een alfa- en een bètagedeelte. Het alfagedeelte hield zich bezig met vakken als geschiedenis, Grieks en Latijn, het bètagedeelte bemoeide zich meer met exacte vakken als wiskunde, scheikunde en natuurkunde. Dit is de eerste stap richting het moderne gymnasium.

1917 – 1998

Aangezien vanaf 1917 bezitters van een hbs-diploma ook toegelaten werden tot de universitaire opleidingen, wat eerder niet zo was. Hierdoor ontstond het lyceum, dat gymnasium en hbs combineerde. Hierdoor verloor het echte gymnasium iets aan populariteit. Sinds de invoering van de Mammoetwet in 1968, is gymnasium eigenlijk een vorm van vwo. De exameneisen van het gymnasium zijn tot nog toe gelijk aan de eisen van het atheneum (vwo zonder klassieke talen). Als je zowel in Grieks als in Latijn eindexamen deed, voltooide je gymnasium alfa, deed je één van beide, dan voltooide je gymnasium bèta. Toentertijd was er tamelijk veel vrijheid in vakkeuze, het was mogelijk een combinatie te maken van Grieks/Latijn samen met alle andere mogelijke vakken. Sinds 1998 is hier verandering in gekomen.

1998 – heden

In 1998 ging de nieuwe tweede fase van start. Met de tweede fase worden de laatste drie cursusjaren van de vwo-opleiding bedoelt. De nieuwe tweede fase hield in dat iedere leerling vanaf de derde een bepaald gekozen profiel zou volgen. Hierbij kan men kiezen uit Natuur en Gezondheid, Natuur en Techniek, Economie en Maatschappij of Cultuur en Maatschappij. De tweedeling alfa-bèta bestaat nog steeds: de eerste twee profielen zijn bèta, de tweede alfa. Sinds 2006 worden de vakken Grieks en Latijn binnen het profiel gerekend, en niet meer in de vrije ruimte.

Categoriale gymnasia

Veel gymnasiumopleidingen maken deel uit van een grotere scholengemeenschap. Dat wil zeggen dat op een school niet alleen gymnasium wordt gevolgd, maar ook vmbo, havo en atheneum. Maar er bestaan ook categoriale gymnasia: scholen waar uitsluitend de gymnasiumopleiding gevolgd kan worden. Hiervan bestaan er slechts 32 in Nederland. Categoriale gymnasia zijn vaak oudere gymnasia, waarvan we de oorsprong kunnen vinden in de middeleeuwse Latijnse scholen.
© 2008 - 2019 Sanderp, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Gymnasium of Atheneum, de keuze van een scholierGymnasium of Atheneum, de keuze van een scholierNa de basisschool is het tijd op een nieuwe stap te gaan maken: je gaat naar de middelbare school. Sommige kinderen wete…
Wel of niet naar het gymnasium: wat is wijsheid?Wel of niet naar het gymnasium: wat is wijsheid?Uw kind zit in groep 8 van de basisschool. Het wordt tijd om een keuze te maken voor een vervolgschool. Deze keuze is ui…
Categorale Amsterdamse gymnasia, voor wie zijn ze geschikt?Categorale Amsterdamse gymnasia, voor wie zijn ze geschikt?Amsterdam kent vijf categorale of categoriale gymnasia. Dit betekent dat deze gymnasia maar één afdeling kennen, het gym…
Schooltypen middelbare schoolEr bestaan drie schooltypen op de middelbare school. Vmbo, havo en vwo. Wat is het verschil tussen deze schooltypen?
Soorten onderwijs in NederlandSoorten onderwijs in NederlandNederland kent talloze scholen, van basisscholen tot universiteiten. Ieder kind dat leerplichtig is, wordt ingeschreven…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Eady, Openclipart

Reageer op het artikel "Het gymnasium in Nederland"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Annemarie, 12-01-2015 14:14 #1
Ik zat op het gymnasium toen ik in Nederland woonde. Ik woon nu in canada en wil mijn eigen kinderen Latijnse en Griekse lessen geven. Ik kan me niet meer herinneren welke boeken we gebruikten in school. Het Latijnse boek bestond uit vele dunne boekjes die samen een jaar lang werden gebruikt. Toen ik op de universiteit zat hier, hebben mensen mij verteld dat zij hier ook dat materiaal gebruikten in hun cursus. Ik had graag geweten wat de naam en publisher is van de Latijnse en Griekse boeken die in Nederland worden gebruikt. Hopelijk kan ik ze hier in het Engels vinden.

Van te voren bedankt,

Annemarie Schik

PS: Ik heb de laatste 33 jaar bijna geen nederlands meer gebruikt. Sorrie als er spel fouten in zitten.

Infoteur: Sanderp
Gepubliceerd: 05-11-2008
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!