Nederlands - Stijl, deel 2

In deel 2 van Stijl komen de volgende onderwerpen aan bod; eufemisme, paradox, antithese, barbarismen, beeldspraak, ellips, beknopte bijzin, dan en als, doordat of omdat, dubbele ontkenning, hen en hun, hiaat, hyperbool, mits en tenzij, en een understatement.

Antithese

Een tegenstelling, wat gezegd moet worden wordt er door versterkt.
voorbeeld - Zij steunen elkaar door dik en dun.

Barbarismen

Barbarismen zijn woorden of uitdrukkingen die uit andere landen komen en verkeerd zijn vertaald. Terwijl er Nederlandse synoniemen voor zijn.

• Germanisme (Duits)
• Anglicisme (Engels)

voorbeeld - uitvinden / to find out / te weten komen
Leenwoorden
Deze woorden zijn volledig overgenomen uit een andere taal en zijn dus geen barbarismen.
voorbeeld - café

Beeldspraak

Dit is een vorm van figuurlijk taalgebruik.
voorbeeld - Zo sterk als een olifant.

Beknopte bijzin

Als het onderwerp van de hoofdzin ook als onderwerp in de bijzin kan worden geplaatst.

Dan en als

Dan
Dit voegwoord komt tussen twee woorden in als er een ongelijkheid bestaat.
voorbeeld - Hij is groter dan zijn tweelingbroer.
Als
Dit voegwoord verbindt zaken die gelijk zijn aan elkaar.
voorbeeld - Hij is even groot als zijn tweelingbroer.

Doordat of omdat

Dit zijn voegwoorden.
Reden
Doordat, en de afleidingen hierdoor en daardoor. Deze woorden gebruiken we voor een reden. Het menselijke verstand leidt tot een bepaalde beslissing.
Oorzaak
Omdat, en de afleidingen hierom en daarom. Deze woorden worden gebruikt als we met een oorzaak te maken hebben, iets wat gebeurt wat niet tegen te houden is.

Dubbele ontkenning

Hierbij hebben we te maken met twee woorden die allebei een negatieve betekenis hebben.
voorbeeld - Het kind kreeg nooit geen kans om te spelen.

Ellips

Met deze zin of woord is meteen duidelijk wat bedoeld wordt, en worden onbelangrijke woorden weggelaten.
voorbeeld - Help!

Eufemisme

Dit is een nette, niet kwetsende manier om iets negatiefs te zeggen.
voorbeeld - Die vrouw is volslank (ipv - Die vrouw is heel dik).

Hen en Hun

Dit zijn persoonlijke voornaamwoorden.
Hen
Hen komt voor in een zin als lijdend voorwerp, na een voorzetsel.
Hun
Hen is een meewerkend voorwerp (zonder aan of voor).

Hiaat

Dit is een stijlfout. Hierbij ontbreken woorden of woordgroepen.
voorbeeld - Wij vertrouwen dat u de zaak goed gaat afhandelen. (erop ontbreekt in deze zin)

Hyperbool

Een hyperbool is en zware overdrijving, om iets duidelijk te maken.
voorbeeld - Die man is zo sterk als een beer.

Mits en tenzij

Mits
Mits betekent als, op voorwaarde dat.
Tenzij
Tenzij betekent behalve als, indien niet.

Paradox

Een paradox is een schijnbare tegenstelling.
voorbeeld - Een grote man, met een klein hartje.

Personificatie

Als begrippen of zaken worden voorgesteld als levende wezens en er eigenschappen worden toegeschreven die ze eigenlijk niet kunnen hebben.
voorbeeld - De deur piept.

Understatement

Dit is iets afzwakken, bagatelliseren op relativeren.
voorbeeld - Die marathon viel best mee, zo ver was het niet.

Special

Nederlandse Taal

Gerelateerde artikelen

Stijl - deel 1
Taalkundig ontleden
Redekundig ontleden © 2008 - 2010 Coby79, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 10-01-2008, laatst gewijzigd op 31-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Coby79 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Woordvolgorde in het Nederlands: werkwoorden in de bijzin: De meest gemaakte fouten door mensen die Nederlands niet als moedertaal hebben zijn misschien wel fouten in de woordvolgorde in bijzinnen. In een bi…
• Hoofd- en bijzinnen: drie testjes om ze uit elkaar te houden: Voor sommige mensen is het makkelijk om hoofd- en bijzinnen uit elkaar te houden, voor anderen wat minder. Speciaal voor de mensen die het lastig…
• Engelse grammatica: Waarom heb je "do" nodig?: De grammatica van het Engels lijkt redelijk veel op het Nederlands, dus dat vereenvoudigt het leren. Helaas zetten alle overeenkomsten ons op het verkeerde been…
• Journalistiek: compositie en stijl: Een goede schrijver (journalist) weet met stijl te spelen: hij weet wat wel en niet is toegestaan op het gebied van stijlregels. In dit artikel aandacht voor: wat is stijl…
• Redekundig ontleden: Het redekundig ontleden geeft nog altijd erg veel problemen bij leerlingen. Het benoemen van de zinsdelen is dan ook geen makkie. Hier volgt een soort stappenplan waarmee je een heel ein…

Bronnen en/of referenties

• Dit artikel is een samenvatting van de les Stijl, uit de cursus 'Nederlands foutloos schrijven en spreken' van de NHA.