Zelf een kompas maken

Het is niet moeilijk om zelf een kompas te maken, en het kan erg leuk en educatief zijn om met kleine kinderen te doen. Zorg er wel voor dat het kind zich niet bezeerd aan de naald!

De geschiedenis van het kompas

Het eerste kompas werd waarschijnlijk gebruikt in China. Het bestond uit een stukje gemagnetiseerd ijzer, dat met behulp van een stukje hout op het water dreef. Voor zover we weten, was de Chinees Zhu Yu in 1117 de eerste man ter wereld die het kompas gebruikte om te navigeren op zee. Hij beschrijft dit in zijn boek Pingzhou Te Kan (Tafelgesprekken van Pingzhou). Later is het kompas verbeterd door het gebruik van betere magneten, een betere ophanging, en een kompasroos.

Het kompas is waarschijnlijk later in de 12e eeuw verspreid via de Arabieren naar Europa. Tegenwoordig is het kompas grotendeels vervangen door moderne navigatieapparatuur, hoewel het ouderwetse kompas nog steeds verplicht is op schepen (het ouderwetse kompas kan worden gebruikt als de navigatieapparatuur is uitgevallen).

Verschillende soorten kompassen

Ouderwets kompas

Een ouderwets kompas bestaat uit een stukje gemagnetiseerd ijzer, dat zich vrij om zijn zwaartepunt kan bewegen. Hierdoor zal het aangetrokken worden naar de geografische noordpool van de aarde, en zo wordt de richting bepaald.

Gyrokompas

Een gyrokompas bestaat uit een elektrisch aangedreven tol die cardanisch is opgehangen. Cardanisch betekend dat er een ring wordt opgehangen binnen een andere ring, aan twee schanieren die op dezelfde lijn liggen. Deze ring wordt dan weer met twee schanieren opgehangen binnen een derde ring, zo, dat deze schanieren loodrecht staan op de eerste.

Door deze schanieren kan de binnenste ring zich vrij in alle richtingen bewegen. Dit geheel bevindt zich binnen een omhulsel, dat het noorden aangeeft. Nadat de tol is aangezet, wordt hij naar het noorden gericht. Hij zal vervolgens in dezelfde richting blijven wijzen, op welke manier het omhulsel ook wordt gedraaid (zolang de tol blijft draaien).

Het voordeel van een gyrokompas is, dat het niet beïnvloed wordt door metalen voorwerpen in de omgeving. Bovendien kan het omhulsel in elke richting worden gedraaid, terwijl hij toch het noorden aan blijft geven.

Hulpmiddelen

Methode 1

  • Schoteltje met water
  • IJzeren naald
  • Een beetje boter/olie
  • Magneet

Methode 2

  • Schoteltje met water
  • Stukje kurk
  • Klein staafmagneetje

Een kompas maken

Methode 1

Neem een niet te grote naald, en wrijf deze langs een magneet. Doe dit steeds in dezelfde richting, dus niet op en neer wrijven! Door deze beweging worden de 'elementaire magneetjes' in het ijzer van de naald naar dezelfde kant gericht, en de naald wordt zelf dus ook magnetisch. Maak vervolgens de naald een beetje vettig met wat boter of olie (soms is het vet dat van nature op je vingers zit ook al voldoende). Vul vervolgens een schoteltje met water, en laat de naald hierop drijven. Hij zal blijven drijven door de oppervlaktespanning van het water. De naald zal vervolgens met een kant naar het noorden, en met een kant naar het zuiden gaan drijven, omdat het water de bewegingen van de omgeving dempt en ervoor zorgt dat de naald vrij kan bewegen.

Methode 2

Leg het staafmagneetje op het stukje kurk, en laat dit vervolgens op het water drijven. Ook in dit geval zal de magneet gaan draaien tot hij de noord en zuidpool aangeeft.
© 2009 - 2020 Jaspervg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Deception Point/ de Delta DeceptieDeception Point/ de Delta DeceptieHet derde boek van Dan Brown kwam uit onder de titel: de Delta Deceptie of onder Deception Point in de VS en Groot-Britt…
Een ontdekhoek voor kleutersEen ontdekhoek voor kleutersKinderen leren door doen. Wat is er nou mooier voor kleuters dan een echte ontdekhoek in de klas? Maar toch, gewoon een…
Zelfstandig werken in de klasZelfstandig werken betekent dat kinderen gedurende een bepaalde tijd werken zonder de begeleiding en hulp van de leerkra…
Boekverslag Lange dagen door Pia de JongBoekverslag Lange dagen door Pia de JongHet boek Lange dagen is een prachtig boek geschreven door Pia de Jong. Wanneer je in Havo 4, Havo 5, VWO 5 of VWO 6 zit…

Na het MBO verder studeren op HBO niveauVeel studenten die een MBO niveau 4 opleiding doen, weten niet goed wat ze daarna willen gaan doen. Het is natuurlijk mo…
De opleiding Personeel en ArbeidPersoneel en Arbeid is een HBO opleiding die erg breed is. Je houdt je bezig met zowel organisaties als mensen. Na het a…

Reageer op het artikel "Zelf een kompas maken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Jaspervg
Gepubliceerd: Augustus 2009
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Diversen
Schrijf mee!