Spelling: enkele of dubbele klinkers en medeklinkers

Voor mensen met Nederlands als moedertaal is het vanzelfsprekend wanneer klinkers en medeklinkers dubbel of enkel geschreven moeten worden. Voor mensen die Nederlands niet als moedertaal hebben, is het niet zo eenvoudig om dit te weten. Er zijn een aantal regels om dit duidelijk te maken. Deze regels gaan over het verdelen van woorden in lettergrepen (syllaben), en over open en gesloten lettergrepen.

Om te weten of een klinker of medeklinker enkel of dubbel wordt geschreven, moeten we eerst weten hoe een woord wordt verdeeld in lettergrepen (syllaben). Daarna kunnen we bepalen of een lettergreep open of gesloten is. Zodra we dit weten kunnen we bepalen of er een enkele of dubbele klinker of medeklinker geschreven moet worden.

Regels voor verdeling in lettergrepen

Woorden met twee of meer lettergrepen worden op de volgende manier verdeeld in losse lettergrepen.

Bij een enkele klinker gevolgd door een enkele medeklinker wordt er gesplitst tussen de klinker en de medeklinker

• Lo-pen
• Ba-nen
• Bre-ken
• Bu-reau
• Ni-vo

Bij twee medeklinkers (dezelfde of verschillende) tussen twee klinkers wordt er gesplitst tussen de twee medeklinkers

• Pluk-ken
• Pas-sen
• Dik-ke
• Bos-sen
• Vet-te

• Tan-ken
• Wil-de
• Von-den
• Lus-ten
• Wel-ke

Bij meer dan twee medeklinkers tussen twee klinkers gaan de medeklinkers naar het volgende woord die in het Nederlands aan het begin van een woord kunnen staan

• Vang-sten
• Af-stand
• Art-sen
• Vor-stin
• In-spraak

Speciale gevallen

Bij woorden die samengesteld zijn uit twee bestaande woorden worden de oorspronkelijke woorden gescheiden

• Daar-door
• Hoofd-stuk
• Voor-beeld
• Over-stroming

Voor- en achtervoegsels worden meestal gescheiden van het oorspronkelijke woord

• Ver-loop
• Huis-je
• Snee-tje
• Her-vinden

Open en gesloten lettergrepen

Om te weten of een klinker of medeklinker enkel of dubbel geschreven wordt, is het nodig om te weten of een lettergreep open of gesloten is

Verder is het belangrijk om te bepalen of de klinker in de lettergreep donker of helder uitgesproken wordt

* de i verdubbelt niet wanneer hij helder wordt uitgesproken, maar verandert in ie

• Een open lettergreep eindigt op een klinker
• Een gesloten lettergreep eindigt op een medeklinker

Enkele of dubbele klinker

Gesloten lettergreep, donker uitgesproken: altijd een enkele klinker

• Pet
• Tak-ken
• Bot-ten
• Lus-sen

Gesloten lettergreep, helder uitgesproken: altijd een dubbele klinker

• Laat
• Steel
• Buur-man
• Vaar-geul

Open lettergreep:
Een open lettergreep wordt altijd helder uitgesproken (behalve enkele uitzonderingen die hieronder worden besproken) en heeft altijd een enkele klinker.

• Pa
• Nu
• Da-ken
• Bu-ren

Uitzonderingen

Als een woord eindigt met een open lettergreep, eindigend op -e en helder wordt uitgesproken, wordt deze dubbel geschreven.
Dit is om het verschil te zien met woorden die eindigen op een stomme -e.


Heldere -e

• Nee
• Thee
• Matinee

Stomme -e

• De
• Lade
• Agente
• Warmte

Als een i helder wordt uitgesproken verdubbelt hij niet, maar wordt hij meestal geschreven als ie

• Wiel
• Schieten

Enkele of dubbele medeklinker

Zoals gezegd wordt een klinker in een open lettergreep altijd helder uitgesproken
Dit betekent dat een donker uitgesproken klinker altijd in een gesloten lettergreep moet staan. Om de donkere klank te behouden, moet dus de lettergreep altijd gesloten blijven. Daarom moet de consonant aan het eind van de lettergreep vaak verdubbeld worden.

• Bal-len
• Bom-men
• Buk-ken
• Pak-ken

Dit is vooral belangrijk bij het vormen van meervoud op -en, bij sommige werkwoordsvormen, bij bijvoeglijke naamwoorden waar een -e achter komt, en bij de vergelijkende trap (comparatief).
meervoud van substantieven

• Bal – bal-len
• Put – put-ten
• Bot – bot-ten
• Baal – ba-len
• Muur – mu-ren
• Doos – do-zen

Werkwoorden

• Buk-ken – ik buk, ik bukte, ik heb gebukt
• Hu-ren – ik huur, ik huurde, ik heb gehuurd

bijvoeglijke naamwoorden waar een -e achter komt

• Smal – smal-le
• Dun – dun-ne
• Duur – du-re
• Rood – ro-de

Vergelijkende trap

• Wit, wit-ter, witst
• Breed, bre-der, breedst

© 2008 - 2009 Doeldertje, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 02-12-2008, laatst gewijzigd op 03-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Doeldertje is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Duitse spelling en uitspraak: een beknopte handleiding: Als je Duits wil leren, dan kan je best beginnen met de basisprincipes van spelling en uitspraak. Deze ga je nodig hebben voor het leren van de basiswo…
• Spaans: Uitspraak: Spanje, een land wat al geliefder wordt. Een zomervakantie, een paar maanden overwinteren, zelfs emigreren naar Spanje wordt al populairder. Toch blijft het een lastige taal qua uitspraak.…
• Wat is fonetiek?: Fonetiek is een onderdeel van taalkunde dat bestudeert hoe taal klinkt, oftewel de uitspraak van taal. Wat spelling is voor de geschreven tekst, hoe ziet het woord eruit, is fonetiek voor d…
• Menselijke klanken: klinkers: Mensen kunnen allerlei verschillende klanken produceren met hun longen, stembanden, luchtwegen, mond, tong en lippen. Het International Phonetic Alphabet (IPA) biedt een gestand…
• Uitspraak Hongaarse woorden: Ooit wel ‘es in Hongarije geweest op vakantie? En…iets begrepen van de taal? Waarschijnlijk niet want het lijkt werkelijk op geen enkele taal die wij Nederlanders op school leren…

Bronnen en/of referenties

• Woordenlijst Nederlandse taal, samengesteld door het instituut voor Nederlandse lexicologie, 1995
• Fontein, A.M., & Pescher-ter Meer, A., (2004). Nederlandse grammatica voor anderstaligen