InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Spelling: enkele of dubbele klinkers en medeklinkers

Spelling: enkele of dubbele klinkers en medeklinkers

Voor mensen met Nederlands als moedertaal is het vanzelfsprekend wanneer klinkers en medeklinkers dubbel of enkel geschreven moeten worden. Voor mensen die Nederlands niet als moedertaal hebben, is het niet zo eenvoudig om dit te weten. Er zijn een aantal regels om dit duidelijk te maken. Deze regels gaan over het verdelen van woorden in lettergrepen (syllaben), en over open en gesloten lettergrepen. Om te weten of een klinker of medeklinker enkel of dubbel wordt geschreven, moeten we eerst weten hoe een woord wordt verdeeld in lettergrepen (syllaben). Daarna kunnen we bepalen of een lettergreep open of gesloten is. Zodra we dit weten kunnen we bepalen of er een enkele of dubbele klinker of medeklinker geschreven moet worden.

Klinker = a, e, i, o, u
Medeklinker = b, c, d, f..w, x, z

Regels voor verdeling in lettergrepen

Woorden met twee of meer lettergrepen worden op de volgende manier verdeeld in losse lettergrepen.

Bij een enkele klinker gevolgd door een enkele medeklinker wordt er gesplitst tussen de klinker en de medeklinker
  • Lo-pen
  • Ba-nen
  • Bre-ken
  • Bu-reau
  • Ni-vo

Bij twee medeklinkers (dezelfde of verschillende) tussen twee klinkers wordt er gesplitst tussen de twee medeklinkers
  • Pluk-ken
  • Pas-sen
  • Dik-ke
  • Bos-sen
  • Vet-te

  • Tan-ken
  • Wil-de
  • Von-den
  • Lus-ten
  • Wel-ke

Bij meer dan twee medeklinkers tussen twee klinkers gaan de medeklinkers naar het volgende woord die in het Nederlands aan het begin van een woord kunnen staan
  • Vang-sten
  • Af-stand
  • Art-sen
  • Vor-stin
  • In-spraak

Speciale gevallen

Bij woorden die samengesteld zijn uit twee bestaande woorden worden de oorspronkelijke woorden gescheiden
  • Daar-door
  • Hoofd-stuk
  • Voor-beeld
  • Over-stroming
Voor- en achtervoegsels worden meestal gescheiden van het oorspronkelijke woord
  • Ver-loop
  • Huis-je
  • Snee-tje
  • Her-vinden

Open en gesloten lettergrepen

Om te weten of een klinker of medeklinker enkel of dubbel geschreven wordt, is het nodig om te weten of een lettergreep open of gesloten is

Verder is het belangrijk om te bepalen of de klinker in de lettergreep donker of helder uitgesproken wordt

Donker uitgesproken klinker: deze klinkers hebben een korte klank, zoals bal, mes, put, bot, pil
Helder uitgesproken klinker: deze klinkers hebben een lange klank, zoals baal, beer, muur, boot, wiel*
* de i verdubbelt niet wanneer hij helder wordt uitgesproken, maar verandert in ie

  • Een open lettergreep eindigt op een klinker
  • Een gesloten lettergreep eindigt op een medeklinker

Enkele of dubbele klinker

Gesloten lettergreep, donker uitgesproken: altijd een enkele klinker
  • Pet
  • Tak-ken
  • Bot-ten
  • Lus-sen

Gesloten lettergreep, helder uitgesproken: altijd een dubbele klinker
  • Laat
  • Steel
  • Buur-man
  • Vaar-geul

Open lettergreep:
Een open lettergreep wordt altijd helder uitgesproken (behalve enkele uitzonderingen die hieronder worden besproken) en heeft altijd een enkele klinker.
  • Pa
  • Nu
  • Da-ken
  • Bu-ren

Uitzonderingen

Als een woord eindigt met een open lettergreep, eindigend op -e en helder wordt uitgesproken, wordt deze dubbel geschreven.
Dit is om het verschil te zien met woorden die eindigen op een stomme -e.

Stomme e: een e die wordt uitgesproken als een donkere u, waar nooit de klemtoon op ligt.

Heldere -e
  • Nee
  • Thee
  • Matinee
Stomme -e
  • De
  • Lade
  • Agente
  • Warmte

Als een i helder wordt uitgesproken verdubbelt hij niet, maar wordt hij meestal geschreven als ie
  • Wiel
  • Schieten

Enkele of dubbele medeklinker

Zoals gezegd wordt een klinker in een open lettergreep altijd helder uitgesproken
Dit betekent dat een donker uitgesproken klinker altijd in een gesloten lettergreep moet staan. Om de donkere klank te behouden, moet dus de lettergreep altijd gesloten blijven. Daarom moet de consonant aan het eind van de lettergreep vaak verdubbeld worden.
  • Bal-len
  • Bom-men
  • Buk-ken
  • Pak-ken

Dit is vooral belangrijk bij het vormen van meervoud op -en, bij sommige werkwoordsvormen, bij bijvoeglijke naamwoorden waar een -e achter komt, en bij de vergelijkende trap (comparatief).
meervoud van substantieven
  • Bal bal-len
  • Put put-ten
  • Bot bot-ten
  • Baal ba-len
  • Muur mu-ren
  • Doos do-zen

Werkwoorden
  • Buk-ken ik buk, ik bukte, ik heb gebukt
  • Hu-ren ik huur, ik huurde, ik heb gehuurd

bijvoeglijke naamwoorden waar een -e achter komt

  • Smal smal-le
  • Dun dun-ne
  • Duur du-re
  • Rood ro-de

Vergelijkende trap
  • Wit, wit-ter, witst
  • Breed, bre-der, breedst
© 2008 - 2014 Doeldertje, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Spelling: trucs en regels voor kinderen en leerkrachtenSpelling: trucs en regels voor kinderen en leerkrachtenHet spellen van sommige woorden is erg lastig. Kinderen leren in groep 3 in eerste instantie dat ze woorden schrijven zo…
Menselijke klanken: klinkersMenselijke klanken: klinkersMensen kunnen allerlei verschillende klanken produceren met hun longen, stembanden, luchtwegen, mond, tong en lippen. He…
Wordfeud: woorden met weinig klinkersWordfeud: woorden met weinig klinkersSoms zit het niet mee met Wordfeud en krijg je lang geen klinkers binnen. Welke woorden speel je dan? En wat kun je make…
Spelregels over afkorten en afkortingenWanneer je regelmatig advertenties leest dan zie je dat er vaak afkortingen in staan. Maar niet alleen in advertenties o…
Wat is fonetiek?Wat is fonetiek?Fonetiek is een onderdeel van taalkunde dat bestudeert hoe taal klinkt, oftewel de uitspraak van taal. Wat spelling is v…
Bronnen en referenties
  • Woordenlijst Nederlandse taal, samengesteld door het instituut voor Nederlandse lexicologie, 1995 Fontein, A.M., & Pescher-ter Meer, A., (2004). Nederlandse grammatica voor anderstaligen

Reageer op het artikel "Spelling: enkele of dubbele klinkers en medeklinkers"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Oracle, 25-09-2013 10:37 #5
Zou leuk zijn als er ook iets over de geschiedenis van dit fenomeen hier te lezen zou zijn. Waneer is dit begonnen? Volgens mij zag ik wel eens in oud Nederlands dat dit helemaal nog niet zo ging. Waarom nu wel? het lijkt mij veel beter om iets wat over een klinker gaat ook met de klinker zelf aan te geven. Gewoon net als in enkelvoud a aa e ee etc etc. Lijkt mij veel beter. Ik hoop dat men ooit zo verstandig zal zijn om dit zo te gaan doen :)

Dina, 13-01-2013 07:51 #4
En hoe zit het dan met woorden als: materialen en barak? Dit zijn in lettergrepen:
ma te ri a len en ba rak. Dit zijn donker uitgesproken lettergrepen die dan toch eigenlijk volgens de regel gesloten zouden moeten worden. Waarom wordt barak dan met een enkele r geschreven? En materialen met een enkele t?

Thomas, 07-01-2013 12:31 #3
Hartelijk dank for deze mooie uitleg, ik woon in het buitenland en leer mijn kinderen Nederlands als derde taal. We hebben samen veel plezier gehad aan het inoefenen van open en gesloten lettergrepen.

Jorn, 18-10-2011 12:36 #2
Dah-li-a. IA is geen klinkercombinatie zoals OE, IE, UI daarom spreek je de klinkers uit als I en daarna A, dus I en A zijn allebei een aparte lettergreep.

Angelica, 21-12-2009 15:29 #1
Kan iemand mij vertellen hoe het zit met het woord Dahlia?

Is het in lettergrepen Dah-lia of is het Dah-li-a. Ik zou daar zo graag antwoord op hebben, kan het nl nergens terugvinden.

Alvast mijn dank.

Groet,
Angelica

Infoteur: Doeldertje
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 5
Schrijf mee!