Duitse grammatica: Duitse naamvallen lidwoorden voorzetsels

Dit artikel behandelt enkele zaken: allereerst de functies van de vier naamvallen in het Duits. Het gaat hier om de eerste naamval (nominativus / Nominativ), de tweede (genitivus / Genitiv), de derde (dativus, Dativ) en de vierde (accusativus / Akkusativ). We staan niet alleen stil bij zinsfunctie, maar ook bij voorzetsels. Daarna worden de Duitse lidwoorden (der, die, das, ein, etc.) in deze naamvallen uitgelegd. Zie ook de andere artikelen over Duitse grammatica in deze special.

Functies naamvallen

De onderstaande tabel behandelt de belangrijkste functies van de vier naamvallen in de Duitse grammatica. De naamvallen staan in de linkerkolom, de functies rechts daarvan. Er is een onderscheid gemaakt tussen basisfuncties (bv. onderwerp, lijdend voorwerp) en aanvullende functies, die vaak om de hoek komen kijken bij voorzetsels in het Duits.

Naamval	Basisfunctie	Aanvulling
Eerste naamval; Nominativ	Onderwerp in een zin (bv. 'Der Mann sagt...')	Ook: bij naamwoordelijk deel van het gezegde (bv. 'ich bin ein Mann')
Tweede naamval; Genitiv	Om bezit uit te drukken (bv. van de dochter = 'der Tochter')	Ook: na enkele voorzetsels en andere woorden, bv. anlässlich, statt, trotz, während, wegen e.a.
Derde naamval; Dativ	Meewerkend voorwerp (bv. aan de man = 'dem Mann')	Ook: na voorzetsels mit, nach, bei, seit, von, zu, zuwider, entgegen, außer, aus, gemäss, gegenüber Ook: na werkwoorden als folgen, gratulieren, helfen
Vierde naamval; Akkusativ	Lijdend voorwerp (bv. ik zie de man = 'ich sehe den Mann')	Ook: na voorzetsels durch, für, ohne, um, bis, gegen, entlang Ook: na werkwoorden als bitten, fragen, kosten Ook: bij tijdsbepaling zonder voorzetsel

Keuzevoorzetsels

Een belangrijke aanvulling op bovenstaande tabel vormen de Duitse keuzevoorzetsels. Na de voorzetsels an, auf, hinter, neben, in, über, unter, vor, zwischen volgt bij plaatsaanduidingen (waar, stilstand, bv. 'ich bin in der Stadt') en tijdsbepalingen (wanneer) de derde naamval (Dativ) en bij bewegingen (van-naar, geen stilstand, bv. ich gehe 'in die Stadt') de vierde. Als dit alles niet werkt (bijvoorbeeld bij 'denken über'), dan krijgen de keuzevoorzetsels auf en über de vierde naamval en de andere zeven voorzetsels de derde (= 7+2 regel).

Lidwoorden en naamvallen

Dan nu de tabellen m.b.t. de lidwoorden in het Duits. Nu de functie van alle naamvallen uitgelegd is, is het mogelijk te bepalen welke naamval bij een mannelijk, vrouwelijk, onzijdig of meervoud-woord hoort.

Bepaalde lidwoorden

	Mannelijk	Vrouwelijk	Onzijdig	Meervoud
1	der	die	das	die
2	des +es	der	des +es	der
3	dem	der	dem	den +en
4	den	die	das	die

Onbepaalde lidwoorden

	mannelijk	vrouwelijk	onzijdig	meervoud
1	ein	eine	ein	keine
2	eines +es	einer	eines +es	keiner
3	einem	einer	einem	keinen +en
4	einen	eine	ein	keine

Duitse grammatica special

Meer weten over naamvallen, werkwoorden, voorzetsels? Bezoek eens de special over Duitse grammatica! © 2008 - 2009 Writerandus, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 13-08-2008, laatst gewijzigd op 30-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Writerandus is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Duitse zwakke werkwoorden, Duitse dagen, maanden e.d., Duitse Modalverben: dürfen etc en Vervoeging sein, haben, werden.

Verwante artikelen

• [Duits] Naamvallen in het Duits: Dit is een gedeelte van de Duitse grammatica. Het betreft hier een duidelijk overzicht van de naamvallen en de voorzetsels.
• Duitse grammatica: bijvoeglijk naamwoord in het Duits: Dit artikel in de reeks 'Duitse grammatica' gaat in op het bijvoeglijk naamwoord in de Duitse taal. Het Duitse bijvoeglijk naamwoord kent meerdere vorme…
• Duitse taal: naamvallen leren, de basis: Als jongeren de Duitse taal willen leren, worden de naamvallen meestal genoemd als moeilijkste dingen om aan te leren, en vooral: om te begrijpen. Het gaat echter mee…
• Duitse grammatica: zwakke werkwoord - kenmerken & vervoeging: In dit deel van deze special over Duitse grammatica wordt uitgebreid stilgestaan bij de basisregels voor de vervoeging van zwakke werkwoorden. Zo…
• Duitse grammatica: complete vervoeging sein, haben en werden: Dit artikel behandelt de vervoeging van de belangrijkste drie werkwoorden in de Duitse grammatica: sein, haben en werden (= zijn, hebben en zulle…