InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Duitse grammatica: Duitse naamvallen lidwoorden voorzetsels

Duitse grammatica: Duitse naamvallen lidwoorden voorzetsels

Duitse grammatica: Duitse naamvallen lidwoorden voorzetsels Dit artikel behandelt enkele zaken: allereerst de functies van de vier naamvallen in het Duits. Het gaat hier om de eerste naamval (nominativus / Nominativ), de tweede (genitivus / Genitiv), de derde (dativus, Dativ) en de vierde (accusativus / Akkusativ). We staan niet alleen stil bij zinsfunctie, maar ook bij voorzetsels. Daarna worden de Duitse lidwoorden (der, die, das, ein, etc.) in deze naamvallen uitgelegd. Zie ook de andere artikelen over Duitse grammatica in deze special.

Functies naamvallen

De onderstaande tabel behandelt de belangrijkste functies van de vier naamvallen in de Duitse grammatica. De naamvallen staan in de linkerkolom, de functies rechts daarvan. Er is een onderscheid gemaakt tussen basisfuncties (bv. onderwerp, lijdend voorwerp) en aanvullende functies, die vaak om de hoek komen kijken bij voorzetsels in het Duits.

NaamvalBasisfunctieAanvulling
Eerste naamval; NominativOnderwerp in een zin (bv. 'Der Mann sagt...')Ook: bij naamwoordelijk deel van het gezegde (bv. 'ich bin ein Mann')
Tweede naamval; GenitivOm bezit uit te drukken (bv. van de dochter = 'der Tochter')Ook: na enkele voorzetsels en andere woorden, bv. anlässlich, statt, trotz, während, wegen e.a.
Derde naamval; DativMeewerkend voorwerp (bv. aan de man = 'dem Mann')Ook: na voorzetsels mit, nach, bei, seit, von, zu, zuwider, entgegen, außer, aus, gemäss, gegenüber

Ook: na werkwoorden als folgen, gratulieren, helfen
Vierde naamval; AkkusativLijdend voorwerp (bv. ik zie de man = 'ich sehe den Mann')Ook: na voorzetsels durch, für, ohne, um, bis, gegen, entlang

Ook: na werkwoorden als bitten, fragen, kosten

Ook: bij tijdsbepaling zonder voorzetsel

Keuzevoorzetsels

Een belangrijke aanvulling op bovenstaande tabel vormen de Duitse keuzevoorzetsels. Na de voorzetsels an, auf, hinter, neben, in, über, unter, vor, zwischen volgt bij plaatsaanduidingen (waar, stilstand, bv. 'ich bin in der Stadt') en tijdsbepalingen (wanneer) de derde naamval (Dativ) en bij bewegingen (van-naar, geen stilstand, bv. ich gehe 'in die Stadt') de vierde. Als dit alles niet werkt (bijvoorbeeld bij 'denken über'), dan krijgen de keuzevoorzetsels auf en über de vierde naamval en de andere zeven voorzetsels de derde (= 7+2 regel).

Lidwoorden en naamvallen

Dan nu de tabellen m.b.t. de lidwoorden in het Duits. Nu de functie van alle naamvallen uitgelegd is, is het mogelijk te bepalen welke naamval bij een mannelijk, vrouwelijk, onzijdig of meervoud-woord hoort.

Bepaalde lidwoorden

MannelijkVrouwelijkOnzijdigMeervoud
1derdiedasdie
2des +esderdes +esder
3demderdemden +en
4dendiedasdie

Onbepaalde lidwoorden

mannelijkvrouwelijkonzijdigmeervoud
1eineineeinkeine
2eines +eseinereines +eskeiner
3einemeinereinemkeinen +en
4eineneineeinkeine

Lees verder

© 2008 - 2014 Writerandus, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde links
Duitse dagen, maanden e.d., Duitse Modalverben: dürfen etc, Duitse zwakke werkwoorden en Vervoeging sein, haben, werden.
Gerelateerde artikelen
[Duits] Naamvallen in het Duits[Duits] Naamvallen in het DuitsDit is een gedeelte van de Duitse grammatica. Het betreft hier een duidelijk overzicht van de naamvallen en de voorzetse…
Duits naamvallen met voorzetsels, bijv.naamwoord + toepassenDit is een beknopt overzicht van de meest belangrijke Duitse grammatica. In dit artikel worden de naamvallen, bijvoeglij…
Ezelsbruggetjes – DuitsEzelsbruggetjes – DuitsHet Duits is natuurlijk een taal die erg lijkt op het Nederlands, maar de regels moeten toch onthouden worden. Zeker de…
Duitse taal: naamvallen leren, de basisDuitse taal: naamvallen leren, de basisAls jongeren de Duitse taal willen leren, worden de naamvallen meestal genoemd als moeilijkste dingen om aan te leren, e…
Duitse grammatica: bijvoeglijk naamwoord in het DuitsDuitse grammatica: bijvoeglijk naamwoord in het DuitsDit artikel in de reeks 'Duitse grammatica' gaat in op het bijvoeglijk naamwoord in de Duitse taal. Het Duitse bijvoegli…

Reageer op het artikel "Duitse grammatica: Duitse naamvallen lidwoorden voorzetsels"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Adelbert, 26-08-2014 14:29 #19
Ik mis in het rijtje "entlang"
In lang vervlogen tijd heb ik op de ULO geleerd dat deze trouwens achter het zelfst.nmw. komt.
Dem Kanal enlang.

Vriendelijke groet. Reactie infoteur, 02-09-2014
Beste Adelbert,

dank voor het bericht. "Entlang" staat wel op de pagina, maar bij de vierde naamval (zie de kolom "Aanvulling"). Het is dus bijvoorbeeld "den Fluss entlang".

Hartelijk dank voor de interesse.

Vriendelijke groet,

Writerandus

Hanne V., 18-08-2014 19:26 #18
Het enige wat ik mis is de vertaling, ik heb werk meegekregen in de zomer van mijn Duitse lerares. Ze vraagt om vertaling en om de (on)bepaalde lidwoorden in makkelijke zinnetjes te zetten. Kunt u helpen?

Vriendelijke Groet,

Hanne Reactie infoteur, 21-08-2014
Beste Hanne, van welke woorden zou je een vertaling willen?

Met vriendelijke groet,

Writerandus

Patrick van Erp, 16-07-2014 19:25 #17
Overzichtelijk en helder, meteen naar de kern; hier kan ik tenminste iets mee. Goed gedaan! (Vaak beginnen ze meteen met termen en regels te smijten, waardoor ik meteen de draad kwijt raak.)

Heel lang geleden heb ik de havo afgesloten met een 9,3 voor Duits. Duitsers denken vaak dat ik ook Duitser ben als ik met ze praat, totdat ik door de mand val met de grammatica. Die kan ik nog steeds niet (goed). Rijtjes en regeltjes leren: het is makkelijk gezegd, maar sommige mensen denken gewoon anders en hebben dus niets aan deze 'wijsheid' (ik onthoud het gewoon niet en ik weet zomaar ook niet wat er met een 'lijdend voorwerp' wordt bedoeld… ). Ik spreek talen intuïtief en behoorlijk goed, zonder ergens over na te denken.

Laatst weer een leuke opgepikt: het is 'ein grosses Berliner' zei de barjongen. Huhh, der Berliner is toch mannelijk? Het is omdat ze er (das) 'Bier' achteraan denken (alleen de merknaam wordt dan dus ook onzijdig). Ehh, toch vreemd; is het dan ook 'das Mercedes' bijvoorbeeld? Neen, toch?

Nogmaals: handig overzicht, juist omdat het zo simpel is en succes verder.
Groet,
Patrick. Reactie infoteur, 05-08-2014
Beste Patrick van Erp,

bedankt voor de complimenten!

Vriendelijke groet,

Writerandus

Piet, 16-01-2014 09:25 #16
Makkelijk en overzichtelijk zo. Bedankt. Reactie infoteur, 10-02-2014
Bedankt voor het compliment!

MVG,

Writerandus

Anthony Anthonijsz, 08-10-2013 12:01 #15
De van Richard Wagner's opera cyclus heeft hij ' Der Ring des Nibelungen ' genoemd. Is dit juist? Volgens mij moet 'des' zijn 'der Nibelungen. Reactie infoteur, 04-12-2013
Beste Anthony,

kijk eens bij: http://de.wikipedia.org/wiki/Der_Ring_des_Nibelungen

Vriendelijke groet,

Writerandus

Eric, 05-10-2012 09:48 #14
Leuk, de rijtjes met 2e naamval-voorzetsels kende ik niet (graag complete lijst)… ;
het rijtje 3e naamval-voorzetsels dat ik mij herinner is uitgebreider dan hierboven in de tabel: mit, nach, nebst, samt, bei, seit, von, zu, zuwider, entgegen, ausser, aus, gemäss, gegenüber.
in het rijte 4e naamval-voorzetsels mis ik hierboven: wider
het zullen inmiddels niet veel gebruikte voorzetsels zijn, veronderstel ik. Reactie infoteur, 17-10-2012
Beste Eric,

u slaat de spijker op de spreekwoordelijke kop!

Noah, 15-04-2012 13:30 #13
Nadat ik de uitleg had bekeken snapte ik er nog steeds niets van.
is er niet gewoon een simpel stappen plan voor dit? waarbij alles simpel stapje voor stapje word uitgelegd.

H. Veltrop, 26-12-2011 15:22 #12
Beste H.Mulkens,

Nog een korte aanvulling.Met alleen voorzetsels, meewerkend resp.lijdend voorwerp ben je er nog niet.Ook bepaalde werkwoorden hebben de derde of vierde naamval, zoals boven aangegeven.Een voorbeeld:"Du hättest mich bitten können mir zu helfen."
Een vertaling lijkt me niet nodig.

Vriendelijke groeten,

H.Veltrop

Mulkens H., 11-12-2011 23:09 #11
Ik heb mij altijd prima kunnen redden met de naamvallen, omdat ook wij op school (MAVO)
met deze rijtjes werkten (mit, nach, nebst, etc.) Waar ik altijd problemen mee heb gehad, was, wanneer ik mir of mich moest gebruiken. Ik heb dit ook nooit aan een regel kunnen verbinden en zou het enorm waarderen als iemand mij kon uitleggen wanneer ik nu wat moet gebruiken. Bij de naamvallen hoor ik ook vrij goed wanneer het niet de juiste is, maar bij mir en mich is dit niet steeds het geval. Reactie infoteur, 14-12-2011
Beste H. Mulkens,

wat goed om te horen dat het leren van 'rijtjes' ook bij u succesvol is gebleken als solide basis. Tegenwoordig mogen leerlingen veel grammaticale zaken tijdens toetsen opzoeken, maar of dit nog net zo veel bijdraagt aan de beheersing van het Duits?

Wat uw tweede opmerking betreft: 'mir' is een derde naamval (meewerkend voorwerp). 'Mich' is een vierde naamval (lijdend voorwerp).

Het is dus 'für mich', maar 'mit mir'. Ook is het 'ich sehe dich', maar 'ich habe es dir (meewerkend voorwerp) erzählt.

Helpt dit u goed op weg?

Vriendelijke groeten,

Writerandus (Vincent)

Daan, 27-09-2011 16:24 #10
Waarom vinden mensen het zo moeilijk eigenlijk? Je moet gewoon kijken of een woord in de 1ste, 2de, 3de of 4de naamval staat. 1ste is onderwerp of naamwoordelijk deel van het gezegde. 2de is als er een woord als van erin staat. 3de is als je er aan of voor voor kan zetten. en 4de is gewoon lijdend voorwerp ( wat hopelijk iedereen weet ). Dus wat is het probleem? ontleden en klaar :)? Reactie infoteur, 03-10-2011
Beste Daan,

dank voor je reactie!

Groet, Writerandus (Vincent)

Ralph, 24-09-2011 11:07 #9
Waarom heb je in het Duits de Latijnse vervoegingen gebruikt? Reactie infoteur, 03-10-2011
Beste Ralph,

zou je iets specifieker kunnen zijn? Bedoel je de term "Akkusativ"? Deze is in het Duits vrij gangbaar, zie bv. http://de.wikipedia.org/wiki/Akkusativ.

Als je een andere vraag hebt, dan hoor ik dat graag.

Vriendelijke groet, Writerandus (Vincent)

Jean, 10-06-2011 13:14 #8
Ik snap wel wat hier gezegd wordt. Toen ik nog op school Duits kreeg, was het vaak een hoofdpijn issue, vaak niet veel verder komend dan het doelloos uit het hoofd leren van "de rijtjes". Inmiddels liggen mijn schooldagen al wat verder achter mij, ben ik op wat "gevorderde leeftijd" en woonde voor werk eerst in Duitsland en nu in Zwitserland. Mijn tip is: op een gegeven ogenblik, als je de taal vaak genoeg hoort (of speekt) voel je aan, zonder de rijtjes, of iets "zich goed aanhoort". Voorbeeld? Gevoelsmatig weet je als Nederlander dat "Hij heeft dat auto gewassen", "Zij heeft aan mijn verteld dat er in Duitsland gene maximum snelheid is". Dus mijn ervaring/ advies is: Zet de Duitse TV eens aan en kijk "Tatort" of zo regelmatig. Want dat is de truc: doen is ALTIJD veel beter dan theorie en regeltjes uit je kop knallen…

Suussiej, 15-05-2011 17:46 #7
Het meeste staat hierboven al.
2e naamval: bezit. Je kunt wel het Duitse 'van' gebruiken, maar de samentrekking is mooier/echter.
Bij meewerkend voorwerp moet je opletten: wij laten hem vaak weg. Zo kun je vaak zeggen 'aan mij', maar zeggen wij alleen maar 'mij'. Voorbeeld: Dat doet mij plezier. Het is eigenlijk: Dat doet aan mij plezier. Dus 'mij' is in dit geval een meewerkend voorwerp.

Met voorzetsels: alle voorzetsels hebben een naamval (die moet je dus eigenlijk gewoon leren, wat behoorlijk irritant is, maar oefening baart kunst: als je het vaak herhaalt en oefent in zinsverband, gaat het wel wat makkelijker). De voorzetsels met 3/4 zijn wat lastiger. Je moet het zo onthouden: ergens zijn - 3e, ergens naar toe gaan - 4e. Kan je ze niet gebruiken? Dan is alles 3e, behalve auf en über (die zijn 4e).

Ik hoop dat het zo voor sommige mensen duidelijker is :).

Djunita, 02-01-2011 14:35 #6
Ik zit nu in 3 atheneum, en wij zijn al een tijdje bezig met de voorzetsels en naamvallen etc. Mijn leraar legt het steeds weer opnieuw uit, maar ik snap er nog steeds helemaal niets van… Reactie infoteur, 03-01-2011
Hallo Djunita,

wat jammer dat het nog niet helemaal lukt. Ik hoop voor je, dat het gauw beter gaat. Misschien kan deze website je daarbij helpen. Heb je vroeger (basisschool, eerste twee klassen middelbare school) bij Nederlands ook geoefend met het ontleden van zinnen? Dat kan ook voor het leren van de Duitse grammatica heel nuttig zijn.

Vriendelijke groet,

Vincent (Writerandus)

Nelleke, 14-11-2010 12:48 #5
@Anja: naamvallen hebben niet zoveel te maken met snappen alswel met leren. Dus het gaat er niet om of je zoon dom/slim is, maar of hij het wil leren. Vooropgezet dat hij zinsontleding onder de knie heeft.

Jeroen Schoones, 15-07-2010 12:58 #4
Nog een stukje traumatiek uit mijn jeugdjaren, de duitse naamvallen onder de knie krijgen…

Michelle, 04-02-2010 18:07 #3
Vierde: kan je er HEM neerzetten? (dat moet je jezelf afvragen). dan vierde naamval gebruiken.
Kan je er aan/voor voorzetten? Dan is het derde naamval.
Nog iets: Vierde = lijdt dit persoon rechtstreeks onder de handeling?( jezelf afvragen) Nee? Dan derde naamval. ( check dus weer met aan of voor).

Anja Barends, 04-02-2010 09:02 #2
Hallo,
ik probeer mijn zoon van 14 jaar de 3e en 4e naamval bij te brengen, hij snapt er niets van, de uitleg op school voldoet niet, hij zit in 2e atheneum, is niet dom, maar dit komt niet aan.
voor mij is het 40 jaar geleden dat ik duitse les had, wel erg diep graven… wie heeft tips om het goed over te brengen aan hem?

Saida Blaney Davidson, 23-07-2009 22:07 #1
Voor mij zijn ze erg nuttig. Dankje wel :-) Reactie infoteur, 24-07-2009
Beste Saida Blaney Davidson (mooie naam trouwens),

dankjewel voor je compliment. Hopelijk tot ziens op deze site.

Vriendelijke groet,

Writerandus

Infoteur: Writerandus
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Special: Duitse grammatica
Reacties: 19
Schrijf mee!