Nederlands - teksten

In het dagelijkse leven komt u overal teksten tegen; in de krant, tijdschriften, folders, brieven, etc. Wat is belangrijk tijdens het lezen of schrijven van een tekst? Dit en meer komt aan bod in dit artikel.

Algemeen

Teksten bestaat uit letters, die vormen woorden en de woorden vormen zinnen. Een aantal zinnen bij elkaar vormen een alinea, alinea's vormen een tekst. Er staat een titel boven de tekst en eventueel nog ondertitels of een tussenkop. Ook worden de bronnen vermeld van de tekst en de eventuele foto's, en de schrijver van de tekst.

Alinea

Een alinea is een klein stukje tekst waarin een stukje van het hele verhaal aan de orde komt, een deelonderwerp. Een tekst bestaat altijd uit meerdere alinea's.

Lead

Dit is een stuk tekst, zoals bijvoorbeeld in de krant waarin de hoofdgedachte wordt geformuleerd. Tussen de titel van de tekst en de naam van de schrijver staat waar het in de tekst om draait. Vaak is dit vetgedrukt. Zo kunt u snel lezen waar het om gaat, zonder het hele artikel te hoeven lezen.

Onderwerp

Het onderwerp geeft aan waarover een tekst gaat. Meestal is dit onderwerp snel te vinden, bijvoorbeeld in de titel of de eerste alinea van de tekst.

Thema

Het thema van een tekst is wat er over het onderwerp wordt gezegd. Om het thema te vinden heeft u meerdere zinnen nodig.

Tekststructuur

Inleiding
In de inleiding wordt duidelijk waarover de tekst gaat, het onderwerp. In de krant is de lead de inleiding.

Kern
In de kern wordt het onderwerp verder uitgewerkt, voordelen, nadelen, oorzaken, kenmerken, etc.
Elke alinea heeft een kernzin. Hierdoor kun je de hoofdgedachte van de tekst makkelijker vinden.

Slot
De conclusie of samenvatting van de tekst.

Tekstsoorten

Informatieve teksten
Informatieve teksten geven op een zakelijke manier informatie over bepaalde onderwerpen. De teksten zijn neutraal en objectief geschreven, hoofdzakelijk uit feiten. Deze feiten zijn te controleren.
Instruerende teksten, bijvoorbeeld de gebruiksaanwijzing van een apparaat, of recepten behoren ook tot de informatieve teksten.

Overtuigende of persuasieve teksten
In deze teksten geeft de schrijver zijn of haar mening over een onderwerp. Een voorbeeld hiervan zijn recensies. Hierin geeft de schrijver zijn mening over een boek, cd of film. Met deze mening hoeft de lezer het niet eens te zijn.
Reclameteksten vallen ook onder de persuasieve teksten. Hierin worden artikelen of diensten aangeboden en aangeprezen. Daarmee is het ook meteen een activerende tekst, mensen worden aangespoord een product of dienst te kopen.

Amuserende of diverterende teksten
Hieronder vallen romanschrijvers, strips, amuserende programma's en teksten.

Signaalwoorden

Signaalwoorden geven het verband tussen zinnen, tekstblokken en alinea's aan.
maar, hierdoor, immers, dus, onder andere, ook, kortom, etc.

De belangrijkste alineaverbanden

• opsommend verband
• tegenstellend verband
• verklarend verband
• toelichtend verband
• concluderend of samenvattend verband

Verwijswoorden

Verwijswoorden geven verbanden aan binnen teksten. Ze wijzen vooruit of terug naar stukken tekst.
Hij, hen, dit, het, zegt, men, zijn, hierdoor, dit, dat, etc.
Het zijn meestal persoonlijke, bezittelijke en aanwijzende voornaamwoorden.

Het
Het heeft als antecedent het woord dat.

Special

Nederlandse taal

Gerelateerde artikelen

Taalkundig ontleden
Redekundig ontleden © 2008 - 2010 Coby79, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 10-01-2008, laatst gewijzigd op 08-09-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Coby79 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Het nieuwsbericht: feitelijke artikelen in de krant: Ook als het op nieuws aankomt, zijn er verschillende genres zoals het nieuwsbericht. Nieuwsberichten zijn vaak de kleine feitelijke stukjes nieuws in de k…
• Journalistiek: het schrijven van nieuwsberichten: Hoe moet je nieuwsberichten schrijven? Welke elementen bevatten een goed nieuwsbericht? Hoe brengt een journalist de systematisch vergaarde informatie over n…
• Woordvolgorde in het Nederlands: inversie: De woordvolgorde in het Nederlands is één van de moeilijkste dingen om te leren voor mensen die Nederlands als tweede taal leren. Vooral ‘inversie’, het verwisselen…
• Thema activiteiten op het kinderdagverblijf: Op een kinderdagverblijf worden thema activiteiten georganiseerd. Maar wat is dat nou eigenlijk en wat houd dat in?
• Bloemencorso, wat is dat eigenlijk?: Bloemencorso, een evenement wat jaarlijks over heel Nederland terugkeert. Wat is eigenlijk een bloemencorso? Waar kan ik een bloemencorso vinden?

Bronnen en/of referenties

• Dit artikel is een samenvatting van de lessen 'teksten' van de curus 'Nederlands foutloos schrijven en spreken' van de NHA.