InfoNu.nl > Educatie en School > Studievaardigheden > Blaaskatheterisatie bij een vrouw (+protocol)

Blaaskatheterisatie bij een vrouw (+protocol)

Hoe wordt een verblijfskatheter ingebracht bij een vrouw? In dit artikel wordt beschreven wat de aandachtspunten hierbij zijn, complicaties die kunnen optreden en hoe de handeling zelf uitgevoerd moet worden. Katheteriseren is een voorbehouden handeling en mag dus alleen uitgevoerd worden door iemand die hier bevoegd en bekwaam voor is. Dit artikel is met name bedoeld voor personen die dit werk en deze handeling uitoefenen of voor mensen die meer informatie zoeken voor hun studie over dit onderwerp.

Doel

Het doel van een verblijfskatheter inbrengen bij een vrouw is het op een kunstmatige wijze legen van de blaas. Dit wordt gedaan om:
  • Retentie te bepalen
  • urinekweek af te namen
  • verblijfskatheter te verwisselen

Deze handeling mag zelfstandig verricht worden door:
  • artsen
  • verpleegkundigen
  • verzorgende IG (na aangetoonde bekwaamheid)
  • leerling verpleegkundigen (na aangetoonde bekwaamheid)

Aandachtspunten

  • Gebruik bij cliënt met een latex allergie een latexvrije katheter!
  • Ga na (bij arts) of er belemmerende factoren zijn voor het inbrengen van de katheter (vernauwing, operatie e.d.). Overleg of arts de katheter de eerste keer inbrengt.
  • Glijmiddel wordt gebruikt voor het ontsmetten, verdoven en/of openen van de plooien van het weefsel. Bij gebruik van glijmiddel met anastheticum (lidocaïne) geldt een inwerktijd van 5-7 minuten.
  • In dit protocol wordt uitgegaan van een dubbel verpakte katheter.
  • Voordat de katheter wordt ingebracht, wordt de urineopvangzak aangesloten om kans op morsten te verkleinen.
  • Het deel van de katheter, dat ingebracht wordt, moet steriel blijven en mag niet in contact komen met de omgeving. In deze werkinstructie wordt de verblijfskatheter met steriele handschoenen ingebracht.
  • Indien nodig wordt de katheter afgeklemd met een kocher (dit kan ook door de katheter te knikken, maar dit bepekt de vrijheid van handelen). Plaats de kocher vóór het vulkanaal van de ballon om beschadiging van het vulkanaal te voorkomen.
  • Vul de ballon na het inbrengen van de katheter met zo weinig mogelijk vloeistof (ongeveer 8 ml). Een te volle ballon kan blaaskrampen geven, maar door te weinig vulling kan de katheter de blaas uitglijden.
  • Sommige fabrikanten adviseren de balloninhoud van een siliconen katheter regelmatig te controleren.
  • Hang de urineopvangzak niet boven het niveau van de blaas, let er wel op dat deze niet op de grond mag hangen.
  • Goede vochtinname is van belang te voorkoming van urineweginfecties.
  • Geslachtsdelen worden dagelijks gewassen met water. Vergeet niet de voorhuid terug te schuiven en de glanspenis te reinigen

Complicaties tijdens de handeling Handelwijze
Pijn tijdens het inbrengenGebruik meer glijmiddel met anastheticum (lidocaïne) in overleg met arts en laat deze 5-7 minuten inwerken
Abnormale weerstand tijdens inbrengenBeëindig de handeling en licht de arts in
Bloeding uit de blaas of de urethraBeëindig de handeling en licht de arts in
Cliënt voelt zich niet goed / valt flauw door verlies van de urineKlem de katheter af totdat de cliënt hersteld is. Leg de cliënt zo nodig in Trendelenburg en licht de arts in

Benodigdheden

  • voorgeschreven steriele katheter (Ch 14-16)
  • voorgeschreven steriele spuit met glijmiddel
  • aquadest in kant- en klare spuit of een flacon aquadest 10 ml, steriele spuit 10 ml en opzuignaald
  • onderlegger
  • gaasje
  • bakje met 6 wattenbollen of gaasjes
  • kraanwater uit flink stromende kraan
  • niet steriele handschoenen
  • steriele handschoenen
  • urineopvangzak
  • ophangrekje en fixatiemateriaal
  • kocher
  • afvalbak

Werkwijze

  1. Pas handhygiëne toe.
  2. Zet alle benodigdheden binnen handbereik.
  3. Leg de spuit met aquadest klaar.
  4. Giet kraanwater uit een flink stromende kraan over de wattenbollen of gaasjes, indien dit niet mogelijk is dan steriel water.
  5. Vraag de cliënt het onderlichaam te ontbloten en op de rug te gaan liggen met de benen gespreid en de knieën opgetrokken.
  6. Leg de onderlegger onder het genitale gebied van de cliënt.
  7. Zet het bakje met wattenbollen/gaasjes op de onderlegger.
  8. Leg een gaasje op de onderlegger in geopende verpakking.
  9. Bij het gebruik van een steriele spuit met glijmiddel: open de verpakking, laat de spuit in de verpakking.
  10. Trek niet-steriele handschoenen aan.
  11. Houd de schaamlippen gespreid en reinig de urethraopening en de schaamlippen in 3 streken met de wattenbollen/gaasjes (van boven naar beneden). Houdt één wattenbol/gaasje over. Gebruik voor elke streek een nieuwe wattenbol/gaasje.
  12. Houdt de schaamlippen nog gespreid en spuit het glijmiddel langzaam in de urethraopening (5-7 minuten laten inwerken), gooit de spuit weg en leg de overgebleven wattenbol/gaasje op de urethraopening.
  13. Trek de handschoenen uit en gooi deze weg.
  14. Maak een steriel werkveld door een steriele doek of de binnenverpakking van de steriele handschoenen open te vouwen. Laat de steriele handschoenen nog even op dit werkveld liggen.
  15. Open (indien aanwezig) de verpakking van de urineopvangzak en laat deze in de verpakking.
  16. Open de buitenverpakking van de katheter en laat de katheter in de binnenverpakking op het steriele werkveld vallen.
  17. Open de binnenverpakking van de katheter.
  18. Verwijder de afsluitdop van de urineopvangzak en bevestig deze aan de katheter zonder het in te brengen deel van de katheter of aansluitpunt aan te raken. Katheter blijft in binnenverpakking zitten.
  19. Trek steriele handschoenen aan.
  20. Pak met de niet katheteriserende hand de binnenverpakking van de katheter trek de katheter met de katheteriserende hand uit de verpakking.
  21. Houdt de katheter ongeveer 5 cm van de top vast; houdt de rest van de katheter als een lus in de katheteriserende hand.
  22. Houdt de grote en kleine schaamlippen gespreid met de vrije hand en tik de wattenbol/gaasje op de urethraopening weg.
  23. Breng de katheterpunt met een scheppende beweging in en schuif de katheter op tot er urine verschijnt in de urineopvangzak, schuif hierna de katheter nog 2 cm op.
  24. De blaas loopt leeg in de urineopvangzak. Let op de reactie van de cliënt bij het aflopen van de urine. Klem, wanneer de cliënt zich niet goed voelt, de katheter (tijdelijk) af.
  25. Controleer of de blaas helemaal leeg is door de katheter te draaien en/of iets terug te trekken.
  26. Vul de katheterballon met de voorgeschreven hoeveelheid aquadest uit de spuit. Trek hierna de katheter voorzichtig iets terug tot weerstand gevoeld wordt.
  27. Droog het genitale gebied af en trek de handschoenen uit.
  28. Fixeer de katheter op het bovenbeen met een strook fixatiemateriaal en hang de urineopvangzak op aan het ophangrekje.
  29. Ruim de materialen op en pas handhygiëne toe.
  30. Noteer tijdstip, hoeveelheid aquadest in de ballon, soort katheter, Charrière en bevindingen.

Aandachtspunten als de katheter geplaatst is

  • Het is belangrijk dat de zorgvrager extra vocht krijgt aangeboden.
  • Zorg ervoor dat de zorgvrager niet op de katheterslang ligt of zit.
  • De katheterzak moet ten opzichte van de blaas lager hangen.
  • De urineproductie en de kleur van de urine dienen geobserveerd te worden.
  • De katheterzak dient regelmatig verwisseld te worden

Lees verder

© 2013 - 2017 Angelic, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
BlaaskatheterisatieOnder blaaskatheterisatie wordt verstaan: het inbrengen van een flexibele buis (de katheter) in de blaas, zodat de urine…
Observatiepunten en complicaties bij katheterisatieObservatiepunten en complicaties bij katheterisatieNatuurlijk zijn er ook diverse aandachtspunten, observatiepunten en complicaties die kunnen optreden bij een blaaskathet…
Wat is een katheter?De katheter is een medisch hulpmiddel dat zeer regelmatig voorkomt binnen de gezondheidszorg. Er bestaan verschillende k…
Kinderthuiszorg, goede zorg voor je kind!Kinderthuiszorg, goede zorg voor je kind!Kinderthuiszorg biedt thuiszorg aan zieke kinderen. Als ouder kun je zo verder met het dagelijks leven, terwijl je kind…
Blaaskatheterisatie bij een man (+protocol)Hoe wordt een verblijfskatheter ingebracht bij een man? In dit artikel wordt beschreven wat de aandachtspunten hierbij z…
Bronnen en referenties
  • Boek Vaardigheden basisverpleegkunde
  • Vilans
  • Verenso 2011

Reageer op het artikel "Blaaskatheterisatie bij een vrouw (+protocol)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Angelic
Gepubliceerd: 15-05-2013
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Studievaardigheden
Special: Katheteriseren
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!