Hoe schrijf je een scriptie?

Aan het einde van een HBO en WO-opleiding moet een scriptie over een afstudeeronderwerp geschreven. Hoewel het wetenschappelijke schrijven gedurende de opleiding wel is geoefend, blijft het schrijven van een scriptie lastig. De basis van een goede afstudeerperiode en -scriptie is een goed plan van aanpak. In dit artikel wordt de scriptie-indeling beschreven. Ook wordt beschreven wat in elk hoofdstuk van de scriptie moet worden beschreven. Een scriptie is kort gezegd een soort verslag van een onderzoek. Dat onderzoek kan zowel een empirisch onderzoek als een literatuuronderzoek zijn. Om goed en deugdelijk onderzoek te doen moet eerst een goed plan van aanpak worden geschreven. In het plan van aanpak staan onder andere alle stappen die de onderzoeker moet gaan volgen.

Indeling van de scriptie

In de scriptie horen de volgende delen/hoofdstukken terug te komen:

• Omslagpagina
• Titelblad
• Voorwoord
• Samenvatting
• Inhoudsopgave
• Inleiding
• Methoden/werkwijze
• Resultaten
• Conclusie
• Discussie
• Verklarende woordenlijst
• Literatuurlijst
• Bijlagen

Omslagpagina en titelblad

De omslagpagina is de eerste bladzijde van de scriptie. Draag er zorg voor dat de scriptie een pakkende titel heeft, die ook op het onderwerp van de scriptie slaat. Vermeld duidelijk je naam, studentnummer en afstudeerrichting. Op het titelblad worden naast de informatie op de omslag ook de namen en faculteiten van de afstudeerbegeleiders en praktijkbegeleiders vermeld en de datum van afstuderen.

Voorwoord

Het voorwoord wordt eigenlijk als laatste geschreven. Hierin mag je mensen bedanken en vermelden wat de afstudeerperiode heeft betekend voor je. Het voorwoord mag persoonlijk van aard zijn. Het voorwoord is het enige onderdeel van je scriptie wat persoonlijk van aard mag zijn.

Samenvatting

De samenvatting wordt bijna op het laatst geschreven. De samenvatting schrijf je pas, als je alle andere onderdelen van je scriptie hebt afgerond. In de samenvatting wordt kort, bondig en zakelijk de kern van de scriptie beschreven. Beschrijf in je samenvatting in ieder geval de probleemstelling, doelstelling en vraagstelling. Beschrijf daarnaast zeer kort de gebruikte methode, de belangrijkste resultaten en je conclusie. In de samenvatting is het zinnig om de indeling aan te wenden hoe deze ook in de rest van de scriptie is gebruikt. De samenvatting mag niet langer zijn dan 1 pagina. Het is gebruikelijk om naast een Nederlandse samenvatting, ook een Engelse samenvatting (summary of abstract) op te nemen.

Inhoudsopgave

De inhoudsopgave geeft duidelijk aan waar de hoofdstukken zijn te vinden. Schrijf voor de paginanummers geen “pag” of “blz”. Beperk het aantal afkortingen in de scriptie overigens tot een absoluut minimum. Voor hoofdstukken staan normale cijfers. Voor de bijlagen staan Romeinse cijfers. Het is handig om te starten met het schrijven van een inhoudsopgave. Je inhoudsopgave kun je gebruiken als een kapstok voor de rest van je scriptie. Zo kun je zien waar je overal aandacht aan wilt besteden en wat een logische volgorde is.

Inleiding

In de inleiding wordt kort de relevantie en aanleiding van het afstudeeronderwerp gegeven. De relevantie en aanleiding geven aan waarom het zinnig is om aandacht te besteden aan het afstudeeronderwerp. Vervolgens worden de probleemstelling, vraagstelling en doelstelling beschreven. De probleemstelling is ALTIJD een stelling, geen vraag. Je kunt er ook voor kiezen om een hoofdvraagstelling in plaats een probleemstelling te formuleren. Vervolgens kun je op basis van deze hoofdvraagstelling een theoretische vraagstelling, empirische vraagstelling en een analytische vraagstelling formuleren. Je doelstelling binnen toegepast onderzoek is meestal het doen van aanbevelingen aan de opdrachtgever. Binnen fundamenteel onderzoek is de doelstelling achter een bepaald mechanisme te komen. Verder geef je in de inleiding aan waar de andere hoofdstukken over gaan.

Methoden/werkwijze

In het hoofdstuk methoden/werkwijze wordt zakelijk de werkwijze en de gebruikte materialen van het onderzoek beschreven. Hier kan men zich verhalen op het plan van aanpak wat eerder bij de start van het onderzoek is opgesteld. Beschrijf duidelijk met welke zoekvragen en in welke zoekmachines en bibliotheken literatuur is gezocht, wanneer een literatuurstudie wordt geschreven. Beschrijf welke meetmethoden gebruikt zijn en welke statistische analyses nodig zijn geweest, wanneer een experimentele studie wordt beschreven. Beschrijf ook waarom je voor bepaalde methoden kiest. Zijn bepaalde methoden beter, gevoeliger om betrouwbare resultaten te krijgen etc... Binnen de methoden beschrijf je dus de validiteit en betrouwbaarheid van bepaalde testen. Binnen het hoofdstuk methoden is het belangrijk dat je onderzoek reproduceerbaar is. Reproduceerbaar en een hoge reproduceerbaarheid betekent dat een andere onderzoeker met jouw gebruikte methoden vergelijkbare resultaten moet krijgen. Wanneer je vragenlijsten of enquetes hebt gebruikt, dan neem je deze op in de bijlagen. Je verwijst echter wel in je hoofdstuk methode naar deze vragenlijsten en enquetes.

Resultaten

In het hoofdstuk resultaten worden de uitkomsten van het onderzoek beschreven. Beschrijf alleen de belangrijkste en opmerkelijkste resultaten. Beschrijf in de eerste plaats de primaire bevindingen en vervolgens de secundaire bevindingen. Overige resultaten kunnen in de bijlagen worden beschreven. Verbindt geen conclusie aan de resultaten. Deze worden in het hoofdstuk “Conclusie” beschreven. Wanneer je figuren en tabellen in je resultaten gebruikt, verwijs hier dan duidelijk naar in je tekst en geeft de figuren en tabellen een duidelijke titel.

Conclusie en discussie

In de conclusie worden de resultaten geïnterpreteerd en aan beredenering een verbonden. De conclusie is echter ook gebaseerd op de beschikbare literatuur over het betreffende onderwerp. Zorg in de conclusie voor een overtuigend betoog.
In de discussie wordt beschreven wat tekortkomingen van het onderzoek zijn en hoe deze in de toekomst opgelost moeten worden. Ook worden in het hoofdstuk discussie suggesties voor verder onderzoek gedaan. Ook kun je in de discussie ingaan op onderzoeken die tot een andere conclusie zijn gekomen, maar waar mogelijk minder goede methoden zijn gebruikt. Tenslotte kun je in de discussie de relevantie voor de praktijk beschrijven.

Verklarende woordenlijst

In de verklarende woordenlijst worden moeilijke woorden en begrippen toegelicht.

Literatuurlijst

In de literatuurlijst worden alle bronnen opgesomd. De gebruikte literatuur kan op de APA- of de Vancouvermethode worden genoteerd. De bronnen kunnen in alfabetische volgorde of op volgorde van verwijzen worden genoteerd.

Bijlagen

De bijlagen worden altijd voorzien van een Romeins cijfer en een duidelijke titel. In de verschillende hoofdstukken moet duidelijk worden verwezen naar de bijlagen.

In de special Afstuderen staat meer informatie over het starten en vervolgen van een afstudeerfase.

Tot slot

Tracht zo zakelijk mogelijk te schrijven in de scriptie. Vermijdt “je”, “jou”, “ik”, “hij”, “zij”, “ons” etc. Verwijs in je tekst duidelijk naar grafieken, tabellen, de verklarende woordenlijst en bijlagen. Verder wil ik je erg veel succes wensen. Hopelijk heb je iets aan dit artikel gehad.

Lees verder

• Scriptie: het plan van aanpak (PvA), projectplan
• Scriptie: probleemstelling, vraagstelling en doelstelling
• Scriptie: verslag van een literatuuronderzoek
• Scriptie: beschrijven van een empirisch onderzoek