Samenwerkingsvaardigheden in de klas

Twee weten meer dan één. Samen kunnen kinderen problemen oplossen waar ze tegenaan lopen. Samenwerken draagt bij aan een positief groepsgevoel, een positieve omgang met elkaar en een betere zelfkennis. In dit artikel worden de samenwerkingsvaardigheden voor kinderen besproken. Per leeftijdsfase wordt er ingegaan op vaardigheden die de kinderen zouden moeten beheersen.

Basisvaardigheden (groep 3-4)

Prettige omgang met elkaar
Door prettig met elkaar om te kunnen gaan tijdens het samenwerken gebruiken de kinderen elkaars naam als ze aan het overleggen zijn of als ze wat willen vragen. Bij het samenwerken kijken de kinderen elkaar ook aan, overleggen samen en kijken naar de ander als de ander wat zegt. Op deze manier merk je dat de kinderen betrokken zijn bij de activiteit. Het is belangrijk dat de kinderen vriendelijk op elkaar reageren, zodat de kinderen ook durven te reageren. Daarnaast geven de kinderen elkaar de gelegenheid om mee te doen aan de activiteit.

Eigen initiatief
Het is belangrijk dat de kinderen duidelijk met en tegen elkaar praten, zodat iedereen elkaar verstaat en er geen onduidelijkheden komen. Bij het samenwerken is het de bedoeling dat de kinderen allemaal mee doen aan de groepsopdracht. Dit kun je bijvoorbeeld realiseren door de kinderen taken te geven (zie artikel Taakverdeling tijdens coöperatief leren ).

Gericht zijn op anderen
Naast het duidelijk praten met en tegen elkaar, is het ook belangrijk dat de kinderen goed naar elkaar luisteren en elkaar uit laten praten. Op deze manier kan elk kind zijn/haar reactie geven zonder onderbroken te worden. Het is de bedoeling dat de kinderen ieders inbreng accepteren, zodat er vertrouwen in de groep is.

Je houden aan afspraken
Voor het samenwerken gelden natuurlijk een aantal afspraken, zodat de samenwerking goed kan verlopen. De kinderen praten om de beurt, zodat iedereen zijn/haar zegje kan doen en iedereen naar elkaar kan luisteren. Daarnaast werken en praten de kinderen rustig, zodat ze geen andere groepjes afleiden. Bij het samenwerken is het ook belangrijk dat de kinderen materialen met elkaar delen en bij hun eigen groepje blijven.

Voortgezette vaardigheden (groep 5-6)

Naast de basisvaardigheden wordt er van de kinderen in groep 5-6 nog andere vaardigheden verwacht, die zij in (kunnen) zetten tijdens het samenwerken.

Communicatie
Het is belangrijk dat de kinderen reageren op wat de ander zegt. Op deze manier merk je als leerkracht dat de kinderen betrokken bij elkaar zijn en weten waar ze over praten.

Betrokkenheid bij de groep
Om de betrokkenheid in de groep te verhogen is het belangrijk dat de kinderen elkaar aanmoedigen om mee te doen, zodat ze als groep de opdracht af kunnen maken. Naast het aanmoedigen is het ook belangrijk dat de kinderen elkaar complimenten geven. Op deze manier stijgt het zelfvertrouwen bij kinderen en durven de kinderen ook meer inbreng te hebben. Als je als groep zijnde samenwerkt, is het ook de bedoeling dat elk groepslid met elkaar samenwerkt, dat niemand buitengesloten wordt.

Helpen
Helpen is ook een onderdeel dat bij de samenwerking komt kijken. De kinderen in het groepje bieden elkaar hulp aan en leggen iets aan elkaar uit als de ander het niet snapt. De kinderen moeten de kans krijgen om hulp te kunnen vragen aan een ander groepslid. Wat erg belangrijk is bij het helpen, is dat de kinderen elkaar helpen zonder voor te zeggen, ook al is dat soms erg moeilijk.

Doelgericht werken
De kinderen plannen het werk, zodat ze weten wanneer ze het werk af kunnen hebben. Naast het plannen van de tijd, kunnen de kinderen onderling ook de taken verdelen.

Gevorderde vaardigheden (groep 7-8)

Naast de basisvaardigheden en voortgezette vaardigheden, wordt er van de kinderen in groep 7-8 nog andere vaardigheden verwacht, die zij in (kunnen) zetten tijdens het samenwerken.

Interpersoonlijk
Bij het samenwerken in de bovenbouw is het belangrijk dat de kinderen elkaars verschil van mening kunnen accepteren, zodat de kinderen durven te zeggen wat ze denken. Op deze manier komen de kinderen erachter dat niet iedereen hetzelfde denkt en dat elke mening goed kan zijn.

Omgaan met lastige situaties
De kinderen lossen in hun groepje problemen met elkaar op, het liefst zonder hulp van de leerkracht. De kinderen zeggen op een vriendelijke manier dat ze het ergens niet mee eens zijn, zodat ze tot overeenstemming kunnen komen. Natuurlijk ontstaat er wel eens een meningsverschil: sommige kinderen willen hun idee of mening doordrukken. Vraag jezelf af hoe je hier als leerkracht mee omgaat.

Optimale opbrengst
De kinderen bouwen verdere ideeën uit, zodat het een project van hen allen wordt. Daarnaast stimuleren en motiveren de kinderen elkaar.