InfoNu.nl > Educatie en School > Wereldorientatie > Het ambacht van hand gegoten kaarsen maken

Het ambacht van hand gegoten kaarsen maken

De kaars geeft licht af, en was voordat de gloeilamp uitgevonden werd, de belangrijkste lichtbron. Toch is de kaars niet achterhaald, want nog steeds komen we onder de bekoring van de sfeer van kaarslicht. Met de komst van de paraffine is het nu voor iedereen mogelijk om van schone kaarsen te genieten. Maar het materiaal leent zich ook bijzonder goed voor creatieve toepassingen.

Vroeger

De kaars was in eerste instantie een lichtbron, maar in vroegere tijden was het echter ook gebruikelijk, dat de kaars de tijd aan gaf. De brandduur van een kaars was 4 uur. Door 6 kaarsen op een dag te verbranden kon men de tijd ‘meten. De oudste kaarsrest-vonsten zijn gevonden in VAISON-la-ROMAINE, een plaatsje nabij Avignon in Frankrijk. De resten dateren vermoedelijk uit de 1e eeuw na Christus.

De vroegere kaarsen werden uit bijenwas of vetstof uit de schedelholte van de potvis gemaakt. Deze kaarsen waren bestemd voor de kerken en de rijkere burgers.
De minder draagkrachtigen, maakten hun kaarsen uit vetresten van eten en resten van goedkope vis. Deze vetten werden gesmolten en in potjes gegoten, voorzien van een wiek of lont van vlasdraad. Deze “vetpotjes” rookten hevig en verspreidden een onaangename geur.

De grondstoffen

Pas in 1826 ontstond de samenstelling voor het maken van kaarsen, zoals die nu min of meer bestaat. N.l. uit paraffine en stearine. Paraffine is nevenproduct van aardolie. En wordt gewonnen uit bewerkte smeerolie en stearine is een vetzuur. De wiek of lont is van katoen en kan varieert in dikte. Elke kaars zijn lontje.
De samenstelling van de paraffine kan variëren en daardoor heeft elke kaars een ander smeltpunt. Deze is echter altijd tussen de 50 en de 62 graden. De stearine draagt bij aan het gelijkmatig branden van de kaars. Het doel van de kaars, bepaald de samenstelling en de verhouding van de grondstoffen. Zo heeft een tuinfakkel of een druipkaars een andere samenstelling nodig, dan een drijfkaars of een doopkaars.
De kleurstofpoeder wordt vermengd met paraffine en zo tot halffabricaat gemaakt. Het handmatige en de prijs van de kleurpigmenten maken de handgetrokken kaarsen kostbaar.

Het procédé

De paraffine wordt in een smeltketel gedaan. Deze ketel heeft een dubbele want, waar olie inzit. Deze wordt verwarmd. De olie geeft de warmte door aan de paraffine, zodat deze niet kan verbranden. De eerste kaarsengietmachine werd in 1843 ontworpen.

De gietvormen worden klaargezet en men “trekt”een lont. De lont wordt onderin de vorm vast gezet met een beetje was en boven aan een stokje gedraaid, zodat de bovenkant van de lont niet in het kaarsvet verdwijnt, als de vorm gevuld wordt.
De verwarmde paraffine wordt afgetapt en opgevangen in een kan, waarmee de was in de vormen gegoten kan worden
Vormen kunnen van metaal zijn, maar ook van silicone. Deze kaarsen zijn moeilijker te gieten en nadien van hun vorm te scheidden. Silicone biedt wel meer mogelijkheden om vrije kaarsvormen zonder zijnaad te kunnen maken.

Het zal duidelijk zijn, dat handgegoten kaarsen duurder zijn, dan industrieel vervaardigde kaarsen. Deze laatste kaarsen worden gemaakt door het paraffinepoeder in de vormen te persen. Ze zijn daardoor wel eens waar een stuk goedkoper maar ook een heel stuk minder van kwaliteit.


Ten slotte

Kaarsen worden vaak versierd met lint of schilderingen. Of krijgen een sierlijke inscriptie als het een doop-, trouw- of jubileumkaars betreft. Een bijzondere manier om kaarsen te decoreren is de plooitechniek. Hierbij wordt een lap paraffine rond de kaars gevouwen. Als met al, is elke kaars een uniek stuk. En vaak te mooi om aan steken.
© 2010 - 2017 Maribel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kaarsen sfeermakersKaarsen sfeermakersWaren kaarsen in het verleden meer sfeermakers in de donkere en koude wintermaanden, inmiddels weten we wel beter. Kaars…
Over bijen: Van was tot dompelkaarsOver bijen: Van was tot dompelkaarsBijenwas is bekend van de ouderwetse boenwas voor meubels. Maar bijenwas is ook geschikt om kaarsen van te maken. Bijenw…
Geschiedenis, kaars als warmtebron, lichtbron en decoratieEen kaars is meestal een cilindrische staaf van een vetachtige stof zoals paraffine, stearine of bijenwas. Maar naast de…
De kaarsen bij de sjabbatsmaaltijdvieringDe kaarsen bij de sjabbatsmaaltijdvieringKaarsen spelen een belangrijke rol bij de viering van de sjabbatsmaaltijd. Het is de plicht van de vrouw om de kaarsen t…
Zelf kaarsen makenWat is er gezelliger dan voor een sfeervolle woonkamer te zorgen met zelfgemaakte kaarsen... Zelf kaarsen maken is niet…
Bronnen en referenties
  • Kaarsenatlejee Eureka, West-Vlaanderen, België

Reageer op het artikel "Het ambacht van hand gegoten kaarsen maken"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Jan, 18-12-2011 22:18 #2
Hoi zou graag advies krijgen over het zelf maken van kaarsen
wij branden veel 7 daags kaarsen in div kleuren ongeveer 7 per week is best prijzig in glas zitten ze nu lijkt het me leuk om ze zelf te maken maar heb geen idee wat ik nodig heb om gekleurde kaarsen te maken?
lees op internet veel verschillende dingen weet niet wat de juiste is
kunt u mij advies geven wat ik nodig heb om 7 daags kaarsen en div kleuren zelf te maken als ik de glazen bewaar waar de kaarsen inzitten kan ik die dan ervoor gebruiken?
gaarne hoor ik van u

Erik, 26-06-2011 14:38 #1
Fabrieksmatige kaarsen worden ook vaak gegoten en gedompeld. Zowel stearine kaarsen als paraffine kaarsen. Het persen van poeder komt ook voor maar vooral bij dunnere kaarsen omdat dit bij dikke kaarsen niet goed lukt. De kwaliteit van een goede fabriekskaars doet zeker niet onder voor een handgemaakte kaars.
Handgemaakte kaarsen onderscheiden zich vaak door een apart uiterlijk en kleuren. Voor een goede kaars zou ik meer onderscheid maken op de gebruikte grondstoffen. De verbrandingsgassen van plantaardige wassen en bijenwas zijn bijvoorbeeld veel schoner en milieuvriendelijker dan die van paraffine kaarsen. Ook land van herkomst is belangrijk. Er zijn landen waar de veiligheid van de gebruikte materialen geen rol speelt zolang het uiterlijk maar mooi is. Ik zou persoonlijk gaan voor een kaars van bijenwas of raapzaadwas. De laatste was komt uit Europa en is zeer schoon, duurzaam en geurloos.

Infoteur: Maribel
Gepubliceerd: 12-04-2010
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Wereldorientatie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Schrijf mee!