InfoNu.nl > Educatie en School > Samenvattingen > Samenvatting 'Tekstanalyse' Hoofdstuk 1. Functionele analyse

Samenvatting 'Tekstanalyse' Hoofdstuk 1. Functionele analyse

Samenvatting 'Tekstanalyse' Hoofdstuk 1. Functionele analyse Dit is een samenvatting van hoofdstuk 1 'Functionele analyse' van het boek 'Tekstanalyse'. Dit boek is geschreven door Peter Jan Schellens en Michaël Steehouder. Dit boek wordt gebruikt in taal- en communicatiestudies.

1.1 Inleiding

Is een tekst geschikt om het doel te bereiken? En zo ja, hoe komt dat? Of zo nee, wat moet er veranderd worden aan de tekst om het doel te kunnen bereiken?

Functionele analyse: een analysemethode die zich richt op de functies die een tekst vervult. Er wordt gekeken naar doelgroep(en), doel(en) en afstemming van inhoud en vorm van de tekst daarop.
Het resultaat is een oordeel van de tekst, eventueel met lijstje van aanbevelingen voor veranderingen die ertoe kunnen leiden het doel te bereiken. Het betrekt ook de context waarin de tekst tot stand is gekomen en waarin deze functioneert.

De functionele analyse van een tekst verloopt in drie fasen.
  1. Bepalen van de doelen en de doelgroepen van de tekst als geheel. Gebruik van gegevens uit de tekst zelf als kennis van de context (situatie waarin tekst is geschreven, auteur van tekst, organisatie waarvoor hij/zij verantwoordelijk is).
  2. Bepalen van de functie die verschillende onderdelen van de tekst hebben voor het geheel. Welke teksthandelingen in de verschillende onderdelen worden uitgevoerd.
  3. Beoordeling van de functionaliteit van de tekst. Sluit de tekst optimaal aan bij de doelen?

1.2 Achtergronden van de functionele analyse

1.2.1 Taalhandelingstheorie

Austin en Searle zijn de grondleggers van de taalhandelingstheorie. Een taalhandeling is er om een verbinding tussen betekenis en functie te leggen. Het heeft twee beperkingen: het richt zich op gesproken taal en niet op geschreven taal, en daarbij richt het zich op afzonderlijke taaluitingen en niet op volledige teksten.
  • Illocutionaire strekking: wat de spreker bedoelt met zijn uiting (door middel van taalhandelingswerkwoorden).
  • Perlocutionaire strekking: taalhandelingswerkwoorden die aangeven welk effect de taalhandeling op de ontvanger zou moeten hebben.

1.2.2. Tekstevaluatie

Wright (1980) schreef dat de kwaliteit van een tekst afhing van de functie van de tekst. Vandaar dat de term ‘functionele analyse’ ooit ontstond.

Lentz en Pander Maat kwamen tot de volgende uitgangspunten: een functionele analyse moet leiden tot voldoende informatie voor de schrijver van de tekst om deze te kunnen verbeteren. En de context is het uitgangspunt van de analyse, deze moet eerst dus zorgvuldig bestudeerd worden. Tekstanalyse uit dit boekt lijkt het meest op die van Lentz en Pander Maat, maar de context speelt er een minder belangrijke rol.’

1.3 Analyse van de tekst als geheel

Doel van tekst is met cognities (kennis, mening, gevoelens, enz) de doelgroep over een bepaalde zaak beïnvloeden wat gevolgen heeft voor het gedrag van de doelgroep = consecutieve doelen.

Vragen (beschrijven het doel van de tekst samen)
  • Wie vormen/vormt doelgroep van de tekst?
  • Welke cognities wil de schrijver beïnvloeden?
  • Welk consecutief doel heeft de schrijver op het oog?
  • Welk organisatiedoel heeft de schrijver?

Consecutief doel: het beoogde doel van de veranderde cognities.

1.3.1. Doelgroepen nader bekeken

Geïmpliceerde lezer: de aangesproken lezer

Omschrijving van communicatief doel bestaat uit:
  1. de doelgroep
  2. het soort cognitie
  3. het onderwerp van de cognitie

Er zijn 6 communicatieve doelen (meerdere tegelijk mogelijk: multifunctioneel). Deze doelen kunnen in kaart worden gebracht met gebruik van een doelenschema:
  1. informatief doel
  2. persuasief doel
  3. opiniërend doel
  4. instructief doel
  5. activerend doel
  6. emotionerend doel

1.3.3. Consecutieve doelen nader bekeken

Consecutief doel: schrijver wil aanzetten tot bepaald gedrag.
Obstakels komen vaak voor, bijvoorbeeld wanneer een middel ontbreekt om iets uit te voeren.

1.4 Analyse van de onderdelen van een tekst, teksthandelingen

1.4.1. Wat is een tekstonderdeel?

Vaststellen wat een ‘onderdeel’ is kun je doen met behulp van:
  • Visuele criteria
  • Inhoudelijke criteria
  • Talige criteria (bijv. signaalwoorden)

De hiërarchische opbouw van een tekst is als volgt: Tekst – hoofdstukken – paragrafen – subparagrafen – secties – alinea’s – zinnen

Als de grote analyse-eenheden een eenduidig doel hebben, hoef je niet naar de kleine onderdelen te gaan: de analyse kan dus gestopt worden.

1.4.2. Teksthandelingen

Teksthandeling: tekstonderdeel met een bepaalde illocutionaire strekking.

Teksthandelingswerkwoorden
  • Aanprijzen, argumenteren: lezers overtuigen
  • Beschrijven, mededelen: lezers informeren

1.4.3 Teksthandelingen en communicatieve doelen

Let op: teksthandelingen hangen niet met de communicatieve doelen samen!
  1. Informatieve teksthandelingen
  2. Instructieve teksthandelingen
  3. Persuasieve/opiniërende teksthandelingen
  4. Activerende teksthandelingen
  5. Emotionerende teksthandelingen

1.4.4 Teksthandelingen met of zonder meningsverschil

Er is sprake van een meningsverschil wanneer de schrijver naast informatie de lezer wil overtuigen van de boodschap. Hij denkt dus dat lezer de informatie niet zomaar overneemt. Er zijn teksthandelingen die:
  • Een meningsverschil impliceren
  • Geen meningsverschil impliceren

1.5 Toepassen van functionele analyse

Uitgangspunt van de uiteindelijke beoordeling worden in eerste plaats gevormd door de organisatiedoelen en consecutieve doelen. Soms is het moeilijk te bepalen wat het doel is van een tekst, en dus wordt de beoordeling van de functionele analyse wel eens subjectief. Daarom moet je altijd zorgen zo dicht mogelijk bij de tekst te blijven. Ook moet je in je achterhoofd houden dat het gaat om hoe je je oordeel onderbouwt!
© 2012 - 2019 Shiny, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Tekstanalyse gelijkenis Verloren zoonTekstanalyse gelijkenis Verloren zoonDeze tekstanalyse van de gelijkenis van de Verloren zoon geeft in één oogopslag alle tekst weer die gesproken en gedacht…
Uitleg over softwaretest-rollenUitleg over softwaretest-rollenTechnische tester, functionele tester, acceptatie tester, gebruikers acceptatie tester, testautomatie, het zijn allemaal…
Kinderpsychiatrie: urine- en faeces incontinentieEen veel voorkomend probleem bij kinderen is urine-incontinentie op een leeftijd waarop kinderen normaal al continent zi…
Het nut van functionele voedingEen zeer groot deel van de voedingsmiddelen die we in de supermarkt vinden horen thuis in de groep ‘functionele voeding’…
Functionele mogelijkheden lijst (FML)Functionele mogelijkheden lijst (FML)Wanneer een werknemer ziek is en er onduidelijkheid is over de mogelijkheden van de werknemer ten aanzien van arbeid kan…
Bronnen en referenties
  • Tekstanalyse: methoden en toepassingen - Schellens & Steehouder

Reageer op het artikel "Samenvatting 'Tekstanalyse' Hoofdstuk 1. Functionele analyse"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Lezer, 22-05-2013 10:49 #1
Goede tekst, het heeft mij zeker geholpen.

Onder kop "1.5 Toepassen van functionele analyse" eerste zin "Uitgangspunt van de uiteindelijke beoordeling worden in eerste plaats gevorm door" moet gevormd zijn.
Zin 2 en 3 "en dus wordt de beoordeling van de functionele analyse wel een subjectief." wel "eens" er mist een s. Reactie infoteur, 07-06-2013
Bedankt! Ik heb het aangepast.

Infoteur: Shiny
Laatste update: 07-06-2013
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Samenvattingen
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!