Project over Water uit de Oudheid

Dit is een project dat wij moesten maken voor KCV (Klassieke Culturele Vorming) in de 5e klas. Het gaat over water in de oudheid. Hierbij kun je denken aan Aquaducten, Hygiene en dergelijke zaken.

Hoe waren de waterleidingen in de tijd van de Romeinen?

Al in de tijd voor de Romeinen had men manieren ontwikkeld om het volk van de stad te voorzien van water. Al vanaf de oudste tijden werden de gebieden in Mesopotamië voorzien van water door middel van overdekte kanalen, die in verbinding stonden met een grote rivier. De Grieken begonnen met het ingraven van deze kanalen, en maakten een soort van riolering zoals vandaag de dag.
Maar wij hebben het over de tijd van de Romeinen. Zij hebben de riolering dus niet uitgevonden, maar zijn er mee verder gegaan en hebben het systeem verbeterd. Wel hebben de Romeinen de aquaducten uitgevonden, als middel om de problemen van watervoorziening in die tijd op te lossen.
Veel van het water werd ondergronds getransporteerd naar de verschillende huishoudens. Maar op sommige plekken of door sommige omstandigheden kon dat niet en daarom bedachten ze iets anders. Ze bouwden bogen van beton en steen met daar overheen een gleuf om het water doorheen te laten stromen. Deze constructie moest natuurlijk wel constant aflopen, zodat het water bleef stromen en ook in constante snelheid. Ze bouwden de aquaducten hoog boven de grond. Zo kon men moeilijker water “stelen” of vergiftigen.
In Frankrijk staat de best bewaard gebleven aquaduct. Deze is 275 meter lang (oorspronkelijk was dit bouwwerk wel 50km lang!) en 50 meter hoog.

Waren er toen ook al “loodgieters”?

Ook al in de Romeinse tijd werden loden buizen gemaakt, ondanks dat ze wisten dat dit niet gezond zou zijn. Maar ze wisten dat het kalk dat aansloeg in de buizen ervoor zorgde dat het gebruik van loden buizen toch redelijk veilig was. Dit weet men doordat er loden pijpen zijn gevonden uit die tijd met stempels erop, voorzien van kleine lettertjes. Op deze stempels staan allereerst de naam van de toenmalige keizer, vervolgens de naam van de beambte van de watervoorziening en tevens staat de naam van de loodgieter erop.

De techniek die de Romeinen gebruikten om deze loden pijpen te maken is waarschijnlijk als volgt: Ze maakten een zandbed, in de vorm zoals de loden plaat zou moeten worden. Dan werd en in spiegelbeeld een stempel ingedrukt, het bed werd volgegoten met lood en terwijl het lood nog flexibel was werd het opgerold en aan een ander stuk vastgemaakt met een stukje gesmolten lood.

Hoe zijn de waterleidingen van tegenwoordig veranderd t.o.v. de Romeinse waterleidingen?

Tegenwoordig wordt er uiteraard geen lood meer gebruikt aangezien lood giftig en dus schadelijk is. Tegenwoordig hebben we geen aquaducten meer nodig om water van ver naar de steden te halen. We kunnen het netjes ondergronds overbrengen en overal zijn wel waterzuiveringsbedrijven zodat we ook gebruikt water nog kunnen zuiveren. Het water is tegenwoordig meer vervuild en daarom hebben we nu ook waterzuiveringsbedrijven. Nou zullen er in de romeinse tijd ook wel verontreinigingen zijn geweest maar in een mindere mate. Vooral vanaf de industriële revolutie is de waterkwaliteit (grondwater). Grachtwater was nooit echt schoon tussen de romeinse tijd en tegenwoordig aangezien veel mensen hun behoeften deden in de gracht, wat makkelijk tot het overbrengen van ziektes kon zorgen.

Was de levensloop van de waterleidingen wel doorlopend?

Het zou wel logisch zijn geweest als de levensloop doorlopend zou zijn maar dat is dus niet het geval geweest. In het Romeinse rijk was er veel kennis maar daarna was er een periode waarin er geen sprake was van veel besef over hygiëne en geen kennis voor waterleidingen. Mensen deden hun behoeften midden in huis, op de straat en de wat edelere mensen konden het in de slotgracht laten plonzen. Het water uit de slotgracht werd daarna overigens gewoon weer gebruikt voor andere doeleinden. Erg fris was het dus niet. Zelfs koningen hadden geen eens een toilet. Dit zorgde ervoor dat ziektes zich vrij snel konden verspreiden en er epidemieën uitbraken. In 1775 werd er patent verleend aan een wc met een stankafsluiter (de sifon). Ondanks dat bleef men lange tijd nog hun behoeften anders te doen. Nu bijvoorbeeld in Emmers die later werden opgehaald, geleegd in een rivier en daarna schoongespoeld of werden in de gracht geleegd. In de jaren 30 begon Amsterdam als een van de erste steden met het gebruiken van een riolering die niet de viezigheid bij het schone water liet komen.