Het leven van Willem van Oranje

Van Willem van Oranje (1533-1584) heeft iedere Nederlander weleens gehoord. Hij was verwikkeld in de Tachtigjarige Oorlog, hoe zit dat in elkaar? Een beschrijving van het leven van Willem van Oranje.

Hoe zag Willem van Oranje zijn jeugd eruit?

Zijn leven in het kort
Het was 24 april 1533, de dag dat de kleine Willem van Nassau werd geboren. Als zoon van Graaf Willem van Nassau en Juliana van Stoltenberg. Willem werd geboren op het "Hooge Huis te Dilenburg". Eigenlijk was er geen enkele reden om te vermoeden dat Willem anders zou worden dan zijn vader: graaf van Nassau, één van de talrijke vorsten in het ‘roomse rijk der Duitse natie’. Op 8 mei werd de baby gedoopt in de slotkapel van de Dillenburg, waar het gezin woonde. Rond die tijd bleek dat de Nassau’s nog niet echt een definitieve keuze hadden gemaakt tussen het rooms-katholicisme en het lutheranisme. Het was een traditioneel katholieke kerkdienst, en de preek werd gedaan door een lutherse dominee. Later werd duidelijk dat de Nassau’s voor het lutheranisme kozen. Dat kwam doordat Karel V liet weten dat hij het liefst een hechte eenheid in zijn rijk wilde, en alle ketters (lutheranen, doopsgezinden en calvanisten) op brute wijze wilden vermoorden. Toen kozen de Nassau’s, en vele andere Duitse vorsten, voor het lutheranisme.

De kleine Wilhelm, zoals hij toen genoemd werd, groeide op in (het tegenwoordig Duitse) Dillenburg. Er waren altijd wel andere kinderen. Willem en Juliana hadden al kinderen uit hun eerste huwelijken; Wilhelm Jr. zou nog vier broers en zeven zusjes krijgen. Juliana begon een eigen schooltje voor haar eigen kinderen en andere kinderen van bevriende edelen. Daarvoor vond ze hele goede leraren. Grote evenementen, zoals feesten in kastelen, waren er niet. Het Dillenburgse leven was soms wat eenvoudig, maar wel gezellig.

Veranderingen in zijn leven
Wilhelm Jr. was elf jaar toen er een grote verandering kwam in zijn leven. De vader van Wilhelm Jr. had een broer, Hendrik III. Hendrik III van Nassau-Breda was dus de oom van Wilhelm Jr. Uit Hendriks tweede huwelijk met Claudia van Chalon-Oranje werd een zoon geboren, René. Deze René werd prins van Chalon-Oranje, toen zijn oom daar kinderloos stierf. Toen René vierentwintig jaar was, streed hij weer eens tegen Frankrijk voor zijn heer Karel V. René maakte toen een testament te velde, waarbij hij bij kinderloos overlijden de oudste zoon van zijn oom Willem tot universeel erfgenaam benoemde. In 1544 kwam een dienaar op de Dillenburg melden dat René van Chalon-Oranje om het leven was gekomen en Willem tot volledige erfgenaam had benoemd.De elfjarige Wilhelm moest dan wel naar de Nederlanden komen om daar te worden opgeleid tot een goedkatholiek dienaar van Karel V. Na lang aarzelen stemden de graaf en gravin, de ouders van Wilhelm Jr., toe. Er stonden belangrijke politieke belangen op het spel en de rijkdom van de Bredase Nassaus zou voor de Dillenburgers ook goed zijn. En zo vertrok de, nu prins van Oranje-Nassau geworden, Willem met twee vriendjes naar Breda.

Willem moest heel veel leren, zoals Latijn, Spaans, Italiaans, Frans en Duits. Ook krijgt hij Nederlandse les, maar die taal blijft hij gebruiken met soms wat Duitse woorden. Willem werd aan het Brusselse hof goed katholiek opgevoed door landvoogdes Maria van Hongarije. Bovendien gaat hij naar een goede Brusselse school om de Krijgskunde en de Diplomatie goed te leren. Wat erg opvalt aan de jonge Willem is zijn levendigheid, zijn zelfbeheersing en het gemak waarmee hij zich verbaal kan uiten. De prins werd vaak naar Brussel geroepen om de keizer en landvoogdes te dienen. Maria van Hongarije en Karel V vonden de intelligente jongen fijn om mee te werken en hij werd al snel een perfecte hoveling. De opdrachten die de prins kreeg in het buitenland voerde hij goed uit. Willem was wel erg losbandig en werd in Brussel en Breda gezien als één van de toonaangevende figuren in de kringen van de losbandige adel.

Welke huwelijken heeft hij gehad?

Zijn eerste huwelijk
In de tijd dat Prins Willem van Oranje net in Breda was en veel lessen moest volgen, deed hij erg zijn best daar en had het druk. Toen hij iets ouder was geworden, was dit een beetje anders. Hij had veel feesten en genoot daar enorm van. Ook had hij veel uitspattingen van de Brusselse adel. Zo kon hij in die dagen gerust een losbol worden genoemd.

De landvoogdes Maria van Hongarije en de keizer Karel V hadden veel plezier in Willem. Ze dachten wel dat een vroeg huwelijk voor Willem zou helpen voor iets te dwaze uitspattingen. De stervende graaf van Buren had het verzoek om zijn dochter Anna van Egmond van Buren uit te huwelijken aan de prins. Maria van Hongarije en de keizer aanvaardden het verzoek, en op 8 juli 1551 trouwden Anna en Willem. Ze waren allebei achttien jaar en het huwelijk werd groots gevierd. Anna is geboren in Grave in maart 1533. Ze had aardig wat titels, ze was gravin van Buren, Lingen en Leerdam. Vrouwe van IJselstijn, Borssele; Grave en Odijk. Haar ouders, Maximiliaan van Egmond en Francoise Lannoy, hadden Anna als enigste dochter. Toen Anna vijfentwintig was, overleed ze in Breda (24 maart 1558). In de grote lieve Vrouwe kerk in Breda ligt Anna van Egmond van Buren begraven.

Zijn tweede huwelijk
Willem’s tweede huwelijk was een tragisch verhaal. Zijn tweede vrouw heette Anna van Saksen en was de dochter van Maurits van Saksen en Agnes van Hessen. Op 24 augustus 1561 trouwden ze. Het was geen makkelijk huwelijk vanwege het verschil in het geloof. Anna was streng luthers opgevoed en Willem was toen katholiek. Toch zette Willem door, hij zag een goede partij in zijn rijke bruid. Ook behaalde hij steun van Saksen, Hessen de Palts met het huwelijk. Willem en Anna kregen vijf kinderen, waaronder Maurits (1567-1625). Hij is bekend van de Slag bij Nieuwpoort. Het was geen goed huwelijk, Anna was humeurig en kreeg vaak woedeaanvallen en depressieve buien. Ze was een alcoholist en gaf heel veel geld uit. In 1571 kreeg ze een kind van Jan Rubens, met wie ze was vreemdgegaan. Dit kind werd niet erkend door Willem van Oranje en Anna werd hiervoor gearresteerd. Twee jaar later gingen Anna en Willem uit elkaar. Anna van Saksen werd later krankzinnig verklaard en haar leven eindigde in een dichtgemetselde kamer in het paleis van de Saksische keurvorst in Dresden. Daar is ze overleden en in Meißen is Anna begraven.

Zijn derde huwelijk
Het derde huwelijk was voor Willem van Oranje mooier, bij haar vond hij liefde, gezelligheid, aanhankelijkheid en verzorging. Haar naam is Charlotte de Bourbon-Montpensier en is de dochter van Louis III de Bourbon en Jacqueline de Longwy. Willem en Charlotte trouwden op 25 april 1575 in Dordrecht. Charlotte heeft haar jeugd in een klooster doorgebracht. In 1572 vluchtte ze daar weg. Willem en Charlotte zijn getrouwd uit liefde, want eigenlijk was het huwelijk buitengewoon, omdat zij een non was en hij net gescheiden. Ze kregen in totaal zes dochters. Na de eerste aanslag op Willem van Oranje op 18 maart 1582 verzorgt Charlotte hem met heel veel zorg en liefde. Door de zorgen om haar man, vergeet ze zelf rust te nemen. Haar gezondheid gaat steeds meer achteruit en op 5 mei 1582 sterft ze in Antwerpen. Haar door wordt door heel veel mensen betreurd.

Zijn vierde huwelijk
Willem’s vierde huwelijk deed hij ook met de gedachte de Fransen voor zich te winnen. Zijn nieuwe vrouw, Louise de Coligny, trouwde met Willem op 12 april 1583. Ze is de dochter van Gaspard de Coligny en Charlotte de Laval. Louise werd op 28 september 1555 in Chatillon-sur-Loing geboren. Ze was de weduwe van Charles de Téligny. Haar vader wordt gezien als de grondlegger van de protestantse kerk in Frankrijk. Een paar dagen na het eerste huwelijk van zijn dochter werd hij in de zogeheten “Bartholomeus-nacht” van 23 op 24 augustus 1572 vermoord in zijn eigen woning in Parijs. Louise vluchtte naar Nederland (een land waar vrijheid van godsdienst heerste). Daar heeft ze de Waalse kerk gesticht, eerst in Delft en later ook aan het Noordeinde in Den Haag. Louis de Coligny was de vierde en laatste vrouw van Willem van Oranje. Het gerucht gaat rond dat Louise haar man vlak voor de aanslag nog heeft gewaarschuwd voor Balthasar Gerards, want ze vond hem maar een griezelig type. Dit is alleen nooit bewezen. Met Willem had Louise onder andere Frederik Hendrik (de stedendwinger). Louise vertrok in 1619 naar Frankrijk en in 1620 overleed ze.

Welke gebeurtenissen vonden er plaats in zijn leven?

Willen van Oranje was belangrijk voor Nederland, maar om erachter te komen waarom hij precies zo belangrijk was, zetten we wat hoogtepunten tijdens zijn leven op een rijtje, globaal verteld:

1566 het wonderjaar, de Beeldenstorm:
Veel protestanten waren al gevlucht, want als ze in hun woonplaats bleven wonen was de kans groot dat ze werden opgepakt. Aangezien er toen werd bedacht dat het volk hetzelfde geloof moest hebben als de koning, die Rooms-katholiek was, werd het protestantisme zwaar gestraft. Gemarteld worden of ter dood veroordeeld worden was niet meer dan normaal. De ketters, het deel van het volk met de andere geloofsovertuiging, leefde dan ook met angst voor dat ‘zuiveringsproces’. Er werden geheime bijeenkomsten gehouden en bij een van deze bijeenkomsten riep een dominee dat de kerken vol staan met beelden, waarvan God zei dat men deze niet moet vereren. Daarbij zou een goede christen elkaar helpen, maar de Kerk was er alleen maar voor zichzelf. Verschillende mensen met verschillende redenen begonnen als protest de kerken te plunderen en de beelden te mollen. De beeldenstorm was begonnen, als een soort orkaan verspreiden de Beeldenstorm verder en verder. Het stadsbestuur in de Nederlanden kon ervoor kiezen; ze kerk zelf zuiveren, op een minder gewelddadige manier of geen actie ondernemen. Filips ׀׀ had inmiddels het bericht gehoord en werd woedend. Hij stuurde de hertog van Alva naar de Nederlanden om de protestanten te stoppen, oftwel te doden. Willem van Oranje kon alleen maar vluchten en ging naar Duitsland, maar de edelen waar hij mee samenwerkte hadden minder geluk en werden onthoofd.

1586, de slag van Heiligerlee:
Willem van Oranje, die zich dus gevestigd had in Duitsland, leidde allerlei invallen naar de Nederlanden, helaas zonder succes en daarbij verloor hij ook veel broers die in het leger werkten met de andere huursoldaten uit heel Europa. Maar op 23 maart 1586 behaalde Willem zijn grootste overwinning, onder leiding van Lodewijk van Nassau nam het leger bestaande uit huursoldaten uit heel Europa het op tegen de Spanjaarden. Voorafgaand v verkeerde het leger in slechte staat, maar de leidinggevende wisten het leger op te peppen. De slag, vlakbij klooster Heiligerlee, werd gewonnen door Willem van Oranje zijn kant, die ook een groter leger op dat moment had dan zijn tegenstander. De slag was op dat moment een succes, maar veel had Van Oranje er niet mee bereikt, naast dat zijn broer Adolf Van Nassau was gesneuveld, was er ook niet veel meer over van zijn leger en het gebied dat hij ermee had veroverd was maar voor kort in zijn bezit. De dood van Adolf van Nassau is trouwens ook in het vierde couplet van ons volkslied terug te vinden:‘Graef Adolff is ghebleven, In Vriesland in den slaech.’

23 januari 1579, kapittelzaal van de Dom van Utrecht, De Unie van Utrecht:
De Unie van Utrecht was een reactie op het al eerder opgestelde Unie van Atrecht, door de Spanjaarden. De Unie van Utrecht was een overeenkomst tussen Holland, Utrecht, Gelre, Zeeland en de Groningse Ommelanden. Later sloten ook Overrijssel, Heerlijkheid Friesland, Landschap Drenthe, Groningen, Venlo, Antwerpen, Brede, Brussel, Brugge, Lier en Leper zich bij deze overeenkomst aan. Zoals je kunt zien zitten er ook Belgische steden tussen; België was toen namelijk nog niet apart. Unie van Utrecht hield in dat de aangesloten gewesten met zijn allen zich als een gewest moesten voor doen, in bijvoorbeeld een aanslag, met een gemeenschappelijk leger. Ook was er in Holland en Zeeland een vrijheid van godsdienst en in de andere steden mochten zelf hun godsdienst bepalen. En daarbij moesten de steden verplicht garnizoenen herbergen, op kosten van alle gewesten. Daarnaast werden de kosten voor verdediging ook verdeeld onder de gewesten. Verder stond in de Unie van Utrect dat bij een stemming, de meerderheid doorslaggevend was, wat de positie van de stadhouder was en hoe er met meningsverschillen omgegaan moest worden. Men ziet deze overeenkomst als de grondlegger voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, maar deze werd in de tijd van de Bataafse Republiek pas een eenheid.

1 april 1572, Den Brielle, overgenomen door de Watergeuzen:
Den Brielle was het eerste stadje van een hele reeks die werd overgenomen door de Watergeuzen, een groep protestanten die op boten leefden. Het stadje heeft zijn naam te danken aan het woord brogilo uit het Keltische woordenboek, het betekent jacht- en ingesloten gebied. Het was de bril van Alva, vandaar dat je op 1 april, onze nationale grappendag, men de uitspraak: ‘1 april, toen verloor Alva zijn bril’, weleens hoort zeggen. De Watergeuzen, onder leiding van Lumey en Bloys van Treslong, konden Den Brielle gemakkelijk overnemen, aangezien het zijn eigen haven had. Met die haven dreef het stadje overigens ook handel met het Danzig en de Baltische staten. Brielle is nu een bedevaartsoord voor Nederlandse katholieken.

Wat was Willem van Oranje zijn aandeel in de Tachtigjarige Oorlog?

Inleiding
Zoals iedereen wel weet heeft Willem van Oranje een zeer grote rol gespeeld in de Tachtigjarige Oorlog. De vraag is echter hoe kwam hij in het verzet terecht en wat was uiteindelijk zijn aandeel in het verzet?
Hoe kwam Willem in het verzet terecht?

Van Oranje en de Beeldenstorm:
Willem van Oranje zat vlak na zijn huwelijk met Anna van Saksen in een flink moeilijke positie. Door zijn gemengde opvoedingen (eerst Luthers, daarna Katholiek) was zijn belangstelling voor het geloof afgenomen, maar daar kwam door de inquisitie verandering in. Hij bleef uiteindelijk bij zijn Katholieke geloof, maar was wel een voorstander voor het kiezen van je eigen geloof, zonder enige beperkingen. Maar zoals al eerder gezegd zat Willem van Oranje in een flink moeilijke positie. Aan de ene kant was hij namelijk trouw aan de Spaanse koning, maar aan de andere kant voelde hij mee met de Protestanten die in opstand kwamen tegen de inquisitie. Dit kun je ook wel terug zien in Willem’s maatregelen na de beeldenstorm. Willem reageerde door drie beeldenstormers op te hangen, maar stond tegelijkertijd de godsdienstbeoefening in elke kerk toe.

Van Oranje en Filips II
Ondertussen begonnen de meningsverschillen tussen Willem van Oranje en Filips II flink op te lopen. Toen Willem van Oranje een tijd in Frankrijk was hoorde hij dat er een plan gaande was tussen Hendrik II en Philips II. Het plan was om alle protestanten te vormoorden. Willem van Oranje schrok hier ontzettend van en kwam op een vergadering van de Raad van State ervoor uit dat hij hier fel op tegen was. Dit was niet het enige meningsverschil wat Willem had met Philips. Langzaam begon Willem in te zien dat hij het met heel veel ideeën van Philips II niet eens was. Een van deze ideen was bijvoorbeeld het innen van geld bij de bevolking. Volgens Willem belandde dit geld uiteindelijk alleen maar bij Philips zelf en had het volk hier helemaal niks aan. Willem en Philips begonnen langzamerhand vijanden te worden.

In de Nederlanden bleef het onrustig. Tegen een aantal adviezen in, van onder andere Margeretha van Parma, stuurde Philips II hertog Alva om de onrust na het geweld van de beeldenstorm te doen verminderen. Omdat Willem vreesde dat hij niet meer veilig zou zijn in De Nederlanden besloot hij om te vluchten. Hij vluchtte uiteindelijk naar de Dillenburg. Hier was hij veilig aangezien Duitsland en Oostenrijk geregeerd werden door Ferdinand I, de broer van Karel V, die het totaal niet eens was met zijn neef Filips In Dillenburg koos Willem van Oranje definitief voor het volk. Het verzet kon gaan beginnen.

Wat was Willem’s uiteindelijk aandeel in het verzet?

Hoewel Willem naar de Dillenburg was vertrokken werd hij in de Nederlanden steeds populairder en werd hij langzaam de spil van het verzet tegen de Spaanse overheersers. Willem van Oranje begon met het starten van legers om verzet te bieden tegen de uitvoerders van het Spaanse beleid. Zijn doel stond vast: godsdienstvrijheid en verdrijving van de Spanjaarden uit Nederland. Doormiddel van het corresponderen met mensen in heel Europa probeerde hij steun te winnen van vele mensen. Willem pleegde om te beginnen een paar aanvallen vanuit Duitsland. Alle aanvallen werden door de Spanjaarden teruggeslagen. Op 23 maart 1568 vond de slag bij Heiligerlee plaats. Een leger van opstandelingen, onder leiding van Willem’s broer Lodewijk versloegen de Spanjaarden. Op 23 maart 1568, vond vervolgens de Slag bij Heiligerlee plaats. Een leger van opstandelingen, onder leiding van Willem's broer Lodewijk, versloeg de Spanjaarden. Helaas sneuvelde Willem’s broer Adolf bij deze slag. Deze slag werd het officiële startsein van de tachtig jarige oorlog. Op 25 maart 1568 verklaarde Willem van Oranje zich officieel voor het Protestantisme, maar bekeerde zich echter nog niet. De Spaanse troepen vielen kort daarna Nederland binnen en de prins reageerde met geduld en de vertelde het volk: “We gaan door met Gods hulp". Alva had ondertussen bijna heel Nederland onder zijn greep. Hij had troepen, liet belastingen betalen en had al wel 1800 mensen ter dood veroordeelt. Allemaal dingen waar Willem het natuurlijk niet mee eens was. Alhoewel er veel tegenwerking was van de Duits-Lutherse vorsten, bleef Willem doorgaan met het verlenen van steun, adviseren en plannen maken. In 1570 viel Willem vanuit het Oosten aan. Helaas, mislukte deze aanval en waren alleen Holland en Zeeland nog in staat de Spaanse belegering te voorkomen. Willem Van Oranje ging naar Enkhuizen waar hij weigerde alle Spaanse garnizoenen binnen de stad te laten. Uiteindelijk besloot de prins om zich toch te bekeren tot Lutheraan. Hij realiseerde zich hierbij wel dat hij vele Katholieke aanhangers zou verliezen. Om dit op te lossen deed Willem vele concessies aan de Calvinisten, dit hielp. Het leger van Willem werden de Geuzen genoemd, en het leger dat over zee trok werden de watergeuzen genoemd. Deze bende nam op 1 April 1572 Den Brielle in. Vanaf 1572 vloeide er flink wat bloed in de Nederlanden. Ook Willem's broers Lodewijk en Hendrik sneuvelen in 1574 op het slagveld. In 1573 sloot Willem zich aan bij de calvinisten gezamenlijk met zijn moeder, Juliana van Stolberg. Hij deed dit omdat hij besefte dat hij de hulp van de Calvinisten hard nodig had om de Nederlanden weer een te laten worden. Rond de zelfde tijd werd Leiden door de Spanjaarden belegerd, maar Willem wist de bevolking te overuigen de dijken door te steken. De Spanjaarden kwamen erdoor in de problemen en degene die niet overleden door al de wateroverlast kozen het hazenpad. Leiden was ontzet. Om zijn ideen nog meer te laten verspreiden maakte Willem van Oranje gebruik van een nieuwe uitvinding, de drukpers. Hij liet pamfletten verspreiden waarin hij propaganda maakte voor zijn beleid. Op 5 November 1576 kwamen de gewesten eindelijk tot een overeenkomst, namelijk de Pacificatie van Gent. Willem van Oranje was toen inmiddels uitgegroeid tot moreel leider van Holland en Zeeland. De Spanjaarden verloren gebied, maar toch was er nog veel verdeeldheid. Er waren in de verschillende provinciën maarliefst vier verschillende regeringen werkzaam. Willem van Oranje probeerde iedereen te overtuigen deze provinciën samen te laten voegen. Hij probeerde aan te geven dat de vijand maar een vrees had, namelijk dat de Nederlanders op het punt van de godsdienst eensgezind zouden worden. Deze poging faalde echter omdat de gemoederen bij beide partijen zo hoog opliepen dat bemiddeling geen zin meer had. Rond de zelfde tijd was het nog steeds ontzettend onrustig in de Nederlanden. Er vonden veel plunderingen plaats en van een eventuele godsdienstvrijheid was er weinig sprake. In 1579 werd de Unie van Utrecht ,na aandringen van Willem van Oranje, getekend. De Unie verbinden de Noordelijke Provinciën en had als doel het vormen van een eenheid tegen het gevaar in het Zuiden. De Provinciën Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, de Ommelanden en Friesland tekenden de Unie. In het verdrag was bepaald dat niemand vervolgd mocht worden vanwege zijn geloofsbeleving. Intussen kregen de Spanjaarden het in de Nederlanden steeds moeilijker. Philips sprak dat zelfde jaar nog de ban uit over Willem, met de gedachte dat dit misschien al zijn problemen zou gaan oplossen. Willem reageerde met de Apologie, waarin hij Philips flink aanviel. De Spanjaarden reageerde hier weer op met verschillende aanvallen en overwonnen een aantal keer onder leiding van hertog Alessondro Farnese. Dit maakte echter niet veel indruk op Willem en op 22 juli 1581 verliet hij, samen met vele anderen, met de Acte van Verlathinghe, officieel de koning als landsheer. Op 18 Maart 1582 pleegde Jean Jauregau, met als opdrachtgever waarschijnlijk de hertog Van Anjou, een aanslag op Willem van oranje. De hertog van Anjou werd op een gegeven moment zijn beperkte rol beu en besloot om onder andere Antwerpen te veroveren. In de aanvallen van Anjou stierven echter meer Fransen dan Antwerpenaren.Toch ijverde Willem van Oranje voor een formele verzoening met Anjou, ook toen deze in juni 1583 de Nederlanden voorgoed verliet.Toen Anjou uiteindelijk stierf kon Willem niet langer weigeren de soevereiniteit te aanvaarden. De titel die Willem koos was Graaf van Holland.

Wat waren de aanslagen op Willem van Oranje?

Inleiding
Het is duidelijk dat Willem van Oranje en Filips ׀׀ geen vrienden waren. Filips ׀׀ zag Willem van Oranje dan ook het liefste dood. Dit werd alleen bemoeilijkt door de Raad van Beroerten die in 1567 Willem van Oranje verbannen had op straffe van de dood, oftewel Willem van Oranje was vogelvrij verklaard. Op legale wijze kon Filips ׀׀ Willem van Oranje dus niet dood krijgen en daarom zette hij in 1580 een prijs op het hoofd van Willem van Oranje. Velen maakte plannen om een aanslag te plegen op Willem van Oranje, maar deze werden allemaal op tijd ontdekt. Uiteindelijk zijn er twee aanslagen gepleegd op Willem van Oranje. De eerste aanslag heeft Willem van Oranje nog niet uit de weggeruimd, de tweede aanslag wel.

18 maart 1582, kasteel in Antwerpen, de eerste aanslag:
Het vijandelijke leger, het Spaanse leger, belegerde steeds meer terrein van de Zuidelijke Nederlanden en er was steeds meer kritiek op Willem van Oranjes’ Franse politiek. De Nederlanders waren het niet eens met het feit dat Van Oranje steun kreeg van de Hertog van Anjou, was voormalig protestant maar destijds weer lid van de katholiek Kerk. ‘Hij werd gezien als een onbetrouwbare griezel, wiens uiterlijk door zijn losbandige levenswijze al danig de poederdoos behoefde.’ (bertsgeschiedenissite.nl). De Hoge Overheid wilde niet dat Van Anjou macht zou kunnen grijpen en boodt Van Oranje grafelijkheid aan, maar Van Oranje wees dit zonder pardon af. Dit zorgde alleen nog maar voor meer opschudding bij het volk en Jean Jaureguy zag zijn kans schoon om Van Oranje een kogel door zijn kop te jagen.

Jean Jaureguy afkomstig uit Frankrijk, werkzaam als knecht van de Spaanse koopman Anastro pleegde de eerste aanslag op Willem van Oranje. Uit religieus motief en zijn liefde voor God, maar de 25.000 gouden kronen die Filips ׀׀ voor het hoofd van Van Oranje had belooft stond hem ook wel aan. Naast het geld dat te verdienen was met het overhandigen van Van Oranje zijn hoofd kon men er een verheffing in de adelstand en kwijtschelding van straffen voor eventuele eerder begane misdaden krijgen. Helaas heeft Jean Jaureguy niet lang kunnen genieten van het leven zonder Van Oranje, want meteen na zijn eigen schot werd hij vermoord door de lijfwacht van Willem van Oranje. Een rake klapper was het wel, Willem van Oranje werd geraakt in zijn kaak, overleefde het dus, maar het herstel verliep wel moeizaam. Charlotte de Bourbon (destijds de vrouw van Van Oranje) hield om de beurt met zusters de wond met een vinger dicht, zodat het bloed er niet uit kon vloeien. Helaas vergde het verplegen van de gewonde Willem in een klooster Charlotte de Bourbon zoveel energie dat ze op 5 mei 1582.stierf. Hiermee was het afgelopen tussen Willem van Oranje en zijn derde vrouw.

10 juli 1584, Prinsenhof in Delft, de tweede aanslag:
Balthazar Gerards, de moordenaar van Van Oranje, dacht eerst dat de eerste aanslag met succes was geweest. Het luchtte hem op dat hij nu zijn leven niet meer hoefde te wagen. Toen Balthazar erachter kwam dat de prins nog wel in leven was, ging hij bij het leger van Duprel, wiens baas Mansfelt was. Om zo dicht mogelijk in de buurt te komen van zijn aarstvijand wilde Balthazar zich voordoen als protestant en om dat te bewijzen zou hij hem een officieel lakzegel van Mansfelt aanbieden. Met die lakzegel zou Willem paspoorten en valse documenten kunnen maken met graaf Mansfelt’s zegel erop. Helaas voor Balthazar Gerards bracht dit leger hem niet dichtbij genoeg bij Willem van Oranje en hij wilde ontslag nemen. Dit werd alleen geweigert, ook bij de tweede keer en Balthazar Gerards besloot om en stiekem tussen uit te knijpen, met succes. Balthazar werd aangeraden om naar de hertog van Parma in de landvoogd van de Nederlanden te gaan. Balthazar vertelde zijn plannen aan de hertog van Parma, maar deze had weinig vertrouwen in Balthazar en wees hem door naar raadsheer Christophe d’Assonleville. Deze man had alleen ook weinig vertrouwen in Balthazar, maar moedigde hem wel aan. Balthazar moest wel beloven dat hij Parma’s naam nooit zal noemnen.

Balthazar smeedde een nieuwe plan, om zo dicht mogelijk bij Willem van Oranje te kunnen komen ging hij maar werken vóór de koning. Hij besloot een brief te schrijven en werd naar aanleiding van deze brief een paar dagen later bij de adviseur van Willem Van Oranje geroepen, Pierre Loyseleur de Villiers. Omdat Balthazar als zichzelf natuurlijk nooit zou worden aangenomen deed hij zich voor als ‘François Guyon’, een protestant met de zegel van Mansfelt.

Pierre Loyseleur de Villiers kwam alleen tot de conclusie dat Van Oranje niet zoveel had aan deze zegel en stuurde Balthazar eropuit. Een maand later kon Balthazar weer terugkeren, nu met twee pistolen die hij had gekocht van het reisgeld dat hij mee had gekregen. Balthazar was weer terug in Delft en op de dag van de moord maakte Balthazar een afspraak met Van Oranje. De vrouw van Willem van Oranje vroeg nog bezorgt wie die vent wel niet was, maar Van Oranje zei dat ze zich geen zorgde hoefden te maken. Toen Willem van Oranje argeloos opweg naar zijn afspraak met Balthazar van de trap afliep, werd hij geschoten in zijn borst en zij door Balthazar. Met Willem’s laatste woorden: Heere Godt weest mijn siele ghenadich, ick ben seer gequetst, Heere Godt weest mijn siele, ende dit arme volck ghenadich, kromp Willem van Oranje ineen en overleedt hij.Balthazar had van tevoren al zijn vluchtplan bedacht, hij had twee pistolen. Een voor dekking en de ander voor Van Oranje en hij droeg een zwemband van varkensblaas om zijn middel, voor het geval dat hij in de gracht viel, aangezien hij niet kon zwemmen. Helaas voor Balthazar werd hij gepakt en gevangen genomen. Een lang verhoor met velen martelingen zorgde er niet voor dat Balthazar ging spreken en uiteindelijk werd hij vermoord, zijn hart werd in zijn gezicht gegooid en het lichaam in vier stukken gehakt en apart ‘tentoongesteld’. De kogelgaten zijn nog steeds te zien in het Prinsenhof.