De Burgeroorlog In Afghanistan

Afghanistan is een land in Centraal-Azië, met ongeveer 31 miljoen inwoners, verdeeld over meer dan 50 verschillende volkeren. Die volkeren spreken vaak ook nog een eigen taal, hetgeen de onderlinge samenwerking niet vergemakkelijkt. Het grenst aan Turkmenistan, Iran, Tadzjikistan, Oezbekistan, Pakistan en Sinkiang, een deelstaat van china.

Inleiding

Afghanistan is een land in Centraal-Azië, met ongeveer 31 miljoen inwoners, verdeeld over meer dan 50 verschillende volkeren. Die volkeren spreken vaak ook nog een eigen taal, hetgeen de onderlinge samenwerking niet vergemakkelijkt. Het grenst aan Turkmenistan, Iran, Tadzjikistan, Oezbekistan, Pakistan en Sinkiang, een deelstaat van china. Het land is voor een groot deel verwoest door de oorlogen, de bevolking is verdeeld en overal slingeren nog landmijnen rond, die vele burgerslachtoffers eisen. Afghanistan kent een lange geschiedenis van (burger)oorlogen, echter pas sinds Amerika het land heeft aangevallen is het land volop in het nieuws. Daardoor vergeet men nogal eens dat het land al door oorlog ontwricht was vóór de aanvallen van de VS. Over de burgeroorlog die decennia lang woedde zal ik het hebben in dit werkstuk. Hierbij zal ik eerst het land Afghanistan onder de loep nemen, vervolgens de betrokken groepen uitdiepen, daarna het verloop van het conflict schetsen, en tot slot de ruimtelijke gevolgen beschrijven.

Ik zal proberen antwoord te geven op de volgende hoofdvraag:
Welke conflicten kende Afghanistan in de afgelopen decennia, en wat zijn de gevolgen daarvan?
Om een antwoord te geven op deze hoofdvraag maak ik gebruik van de volgende deelvragen:

• Wat voor land is Afghanistan?
• Wie zijn betrokken bij conflicten in Afghanistan?
• Hoe verliepen de conflicten in Afghanistan sinds de Tweede Wereldoorlog?
• Wat zijn de ruimtelijke gevolgen van de conflicten?

Inhoudsopgave

• Wat voor land is Afghanistan?
  
• Wie zijn betrokken bij de conflicten in Afghanistan?
  
• Hoe verliepen de conflicten in Afghanistan sinds de Tweede Wereldoorlog?
  
• Wat zijn de ruimtelijke gevolgen van de conflicten?
  
• Conclusie
  
• Bronnenlijst
  

Wat voor land is Afghanistan?

Landschap
Afghanistan kent een ruig landschap, en is voor het groostste gedeelte deel van het Hoogland van Iran. In Zuid-Afghanistan bevinden zich woestijnen (de Registan en de Dasjt-i-Margo) en halfwoestijnen, en het land wordt doorsneden door bergketens die van het noordoosten naar het zuidwesten lopen. In het noordoosten draagt het gebergte de naam Hindoe Koesj, in het midden wordt het Sefid-Koeh genoemd. De belangrijkste steden liggen in het noorden, in de vruchtbare dalen. Hier vormt de river de Amu Darya de grens met Toerkmenistan, Oezbekistan en Tadzjikistan. Het land kent vele rivieren, die meestal ‘op’ worden gebruikt voor irrigatie, vóór ze de Amu Darya bereiken. Enkel in het noordoosten bevindt zich nog een groot bos, de rest is aangetast door overmatige veeteelt, en verder is er in het grootste gedeelte van het land dan ook steppe- en woestijnvegetatie.

Klimaat
Afghanistan heeft een landklimaat, dat betekent koude winters en hete zomers. In het oosten zijn er moessonregens. In de bergen is enige regenlandbouw mogelijk door een beetje neerslag. In Registan, in het westen van Afghanistan, heerst een woestijnklimaat. In de schaduw zijn temperaturen van 50 graden daar geen uitzondering. De hoofdstad Kabul heeft in de zomer meestal een temperatuur van rond de 30 graden.
Afghanistan kent geen herfst of lente, de zomer en de winter gaan enorm snel in elkaar over. Soms duurt deze overgang slechts een paar uur, en zakt of stijgt de temperatuur erg snel.

Bevolking
Afghanistan heeft ongeveer 31 miljoen inwoners, en kent momenteel een jaarlijkse bevolkingsgroei van maar liefst 4%. Aanvankelijk woonde men vooral op het platteland, maar in de loop van de burgeroorlog trokken de mensen steeds meer naar de steden. De bevolking is verdeeld over meer dan 50 volken, waarvan de grootste de Pathanen is, zij omvatten ongeveer 42% van de bevolking, en leven grotendeels in Zuid-Afghanistan. Noordelijk wonen de Tadzjieken, zij vormen ongeveer 29% van de bevolking. Eveneens in het noorden vind je de Oezbeken, die ongeveer 9% van de bevolking vertegenwoordigen. In het bergachtige Centraal-Afghanistan wonen de Hazara’s, de 8% Sjiietische Mongolen. Verder zijn er nog tientallen kleine volkeren.

Niet iedereen spreekt dezelfde taal. De officiële Afghaanse taal is het Pasjtoe, maar veel volkeren spreken hun eigen taal, waarvan de Tadzjieken de grootste zijn. Zij spreken Dari. Ruim 98% van de Afghaanse bevolking is Islamitisch. Hiervan zijn de Oezbeken, Afghanen, Tadzjieken en Toerkmenen soennitisch, en de Hazara’s en de Iraniërs zijn Sjiieten. In de steden zijn ook kleine delen van de bevolking joods, hindoeïstisch of Sikh.

Economie
Afghanistan is een van de meest arme landen. Met name door de burgeroorlog is de economie compleet ontwricht. Ook de vele periodes van droogte helpen niet mee. Ongeveer 53% van de bevolking is werkzaam in de landbouw, en zij zijn verantwoordelijk voor de helft van het nationaal product. De landbouw is weinig gemechaniseerd doordat het veelal kleine bedrijfjes betreft die het zich niet kunnen veroorloven dure machines aan te schaffen. Ongeveer 11% van de Afghaanse bodem is geschikt voor landbouw maar hiervan wordt slechts een kwart gebruikt, door de oorlogen en een tekort aan water. De meest voorkomende landbouwproducten zijn bonen, graan, noten, vijgen, amandelen, katoen, suikerriet, suikerbieten en drugs.

Ongeveer 40% van het land wordt gebruikt door (nomadische) veeteelt. Hier zijn schapen het meest geteeld, hoewel door een periode van enorme droogte rond 1970 het aantal schapen in sommige streken, en vooral in het noorden, met ongeveer 90% is teruggelopen. Het belangrijkste exportartikel is lamsvel, en de staat bezit het monopolie op verhandeling ervan. Probleem bij de veeteelt is dat Afghanistan te weinig graasvelden kent, en door overbeweiding is er veel erosie. Daarom probeert men in plaats van de kwantiteit van de veestapel te verbeteren, verbetering in kwalitatief opzicht te bereiken. Ook kent Afghanistan mijnbouw, maar door de beperkte transportmogelijkheden worden de vele grondstoffen slechts weinig benut. Industrie is er ook weinig, slechts 10% is in de industrie werkzaam en dit is vooral geconcentreerd in en om de hoofdstad Kabul.

Wie zijn betrokken bij de conflicten in Afghanistan?

Bij de burgeroorlog in Afghanistan waren verschillende bevolkingsgroepen en personen betrokken. Ik zal deze nu stuk voor stuk toelichten.

De Taliban

In 1992 werd de Taliban voor het eerst onderdeel van het strijdtoneel, toen zij de roofoverval op Taliban-konvooi bruut afsloegen, en daders verminkten om een voorbeeld te stellen. In 1996 vestigden de Taliban hun regime in Kaboel. Daarna voerden zij in Afghanistan jarenlang een zwaar schrikbewind. Zij zijn moslimfundamentalisten en interpreteren de Koran op de meest extreme manieren. Ze verboden ontzettend veel dingen; ze sloten bioscopen, mensen werd verboden spelletjes te doen, er mocht geen muziek meer klinken over de radio, enzovoorts. Hun juridisch systeem was extreem islamitisch, dat hield in dat zij handen van dieven afhakten, vrouwen stenigden etc. De vrouwen hadden het zwaar onder het bewind van de Taliban, en hen werd nauwelijks iets toegestaan. Vrouwen waren verplicht een burqa te dragen, zij mochten niet naar school, zij mochten niet lachen en niet praten in het openbaar. Tegenwoordig zijn vele Taliban-aanhangers opgepakt door de Amerikanen en is er van hun bestuur niks meer over.

De Noordelijke Alliantie
De Noordelijke Alliantie was een leger onder leiding van Ahmad Shah Massoud, zij vochten tot het bittere eind tegen de Taliban. Zij bestond voornamelijk uit soldaten uit Noord-Afghanistan, en was eigenlijk een bonte verzameling culturen en volken. De grootste hiervan zijn de Tadzjieken, Hazara en de Oezbeken. Zij verschillen veel, maar ze hadden gemeen dat ze tegen de Taliban vochten. De Noordelijke Alliantie was jaren lang de enige vijand van de Taliban, tot de VS zich in het gevecht mengden.

Mullah Mohammed Omar
Over Mullah Mohammed Omar is opvallend weinig bekend, zeker gezien hij staatshoofd is geweest van Afghanistan. Hij is de geestelijk leider van de Taliban. Hij heeft met een mujahedin-groep tegen de Sovjetregering gevochten tussen 1989 en 1992, aan de zijde van Osama Bin Laden. Tijdens deze strijd verloor hij een oog, wat hem de bijnaam ‘de Eénogige’ bezorgde. Toen de Taliban Kabul veroverden in 1996 werd Mullah Mohemmad Omar staatshoofd van Afghanistan.

Achmed Sjah Massoud
Hij volgde een religieuze opleiding naast zijn gewone school, en al vroeg in zijn jeugd werd hij als hoog begaafd ontdekt. Zijn vader had veel vrienden die veel wisten over de internationale politiek, en daardoor werd hij al vroeg geïnteresseerd in de politiek. Later kwam hij terecht bij de Noordelijke Alliantie, en werd de leider daarvan. Hij wordt ook wel de ‘Leeuw van de Panjshervallei’ genoemd, omdat hij hier altijd stand heeft weten te houden, zelfs nadat de Taliban Kabul had veroverd. Achmed Sjah Massoud wordt door velen gezien als een van de meest strategisch aangelegde personen uit de geschiedenis.

Hoe verliepen de conflicten in Afghanistan sinds de Tweede Wereldoorlog?

Afghanistan was in de Tweede Wereldoorlog neutraal gebleven, en volgde ook na de oorlog een zo neutraal mogelijke koers te midden van de grootmachten. Het enige land waar Afghanistan geen goede betrekkingen mee had was Pakistan, dit omdat zij steun gaven aan rebellen in Pakistan, die naar onafhankelijkheid streefden. In 1961 werden alle contacten met Pakistan verbroken. In 1973 pleegde de neef en zwager van de koning, Mohammed Daoed Khan, een staatsgreep. Hij riep een republiek uit en benoemde zichzelf tot president. Dit was het einde van het koninkrijk dat Afghanistan eeuwenlang was geweest. De president kwam echter om het leven in 1976, het jaar van de Grote Saur-Revolutie. Dit was een bloedige staatsgreep door communisten. De communistische partij kwam aan de macht, maar er was een tweedeling binnen deze partij; een groep had gematigder communistische ideeën en was pro-Russisch, de anderen waren extremere communisten. Zij leverden ook de president, Noer Mohammed Taraki. Het gevolg waren enorme nationalisaties en hervormingen, wat enorm veel weerstand opriep bij conservatieve islamitische leiders. Het gevolg was een opstand op het platteland. In 1979 werd het presidentschap overgenomen door de nóg radicalere Hafizoella Amin, die de voorgaande president vermoordde. Inmiddels bezetten de verzetsstrijders, die zichzelf moedjahedien noemden, al grote delen van het platteland. In datzelfde jaar schoot de Sovjet-Unie de communistische regering te hulp en stuurde troepen. Zij stelden een andere president aan, Babrak Kamal. Hij wilde tot een overeenkomst komen met het verzet, en draaide de meeste hervormingen terug. Ook werd godsdienst weer belangrijker.

De Afghaanse soldaten, in samenwerking met de ruim 120.000 Sovjettroepen, slaagden er niet in het verzet te verslaan. De moedjahedien ontvingen veel steun uit de buurlanden Pakistan en Iran. Zij waren ook veelal uitgerust met Amerikaanse wapens. Naast het platteland vielen zij ook strategische punten aan op het gebied van infrastructuur, en zelfs enkele grote steden als Kandahar. Er kwam een enorme vluchtelingenstroom op gang, en circa 5 miljoen mensen zochten onderdak in Pakistan en Iran. In 1986 zorgde de Sovjet-Unie ervoor dat een nieuwe president werd aangesteld. Karmal moest plaatsmaken voor Mohammed Nadjiboella. Deze nieuwe president dacht een bredere steun te krijgen door niet-communisten in de regering te laten plaatsnemen, en de banden te verbeteren met islamitische leiders. Deze wilden echter niets van hem weten. In de Sovjet-Unie was Gorbatsjov inmiddels aan de macht gekomen, en hij wilde de aanwezigheid van Sovjettroepen in Afghanistan beëindigen. Op 14 april 1988 werd er in Genève een akkoord ondertekend dat inhield dat de Sovjettroepen Afghanistan zouden verlaten. Dit akkoord werd mede ondertekend door de Verenigde Staten.
Echter, de moedjahedien wisten van geen ophouden en ging zelfs heviger door met aanvallen. Zij wilden niet onderhandelen met de regering, en vormden in 1989 een regering in ballingschap. De internationale gemeenschap probeerde te bemiddelen, en de VS en SU spraken in 1991 af alle wapenleveranties te staken. De moedjahedien wist Nadjiboella in 1992 af te zetten en zij vormden een raad van 50 leden om de macht over te nemen. Afghanistan werd een islamitische staat met alle gevolgen van dien; het islamitisch strafrecht werd ingevoerd, vrouwen werd verplicht een sluier te dragen etc.

Echter, de verzetspartijen raakten onderling slaags. Door de gevechten tussen de vele krijgsheren verzonk Afghanistan in chaos. De criminaliteit was enorm, en dan met name op het gebied van gewapende roofovervallen. De Afghaanse bevolking was verdeeld in etnische groeperingen. In deze chaos ontstond de Taliban. Deze bestond voornamelijk uit mensen van het platteland. In 1994 veroverden zij een behoorlijk deel van Afghanistan, aangevoerd door Mullah Mohemmad Omar. In 1996 veroverden zij ten slotte Kabul, zij hingen Nadjiboella openlijk op en legden hun streng islamitische wet op aan het volk. Er werd een verbond gesloten tussen de verjaagde president Rabbani, de aanvoerder van de Tadzjieken Massoud, en een aantal andere verzetsbewegingen. Dit verbond heette de Noordelijke Alliantie. Echter, de Noordelijke Alliantie kon niet voorkomen dat ruim tweederde van Afghanistan door de Taliban veroverd werd. Het land stond op instorten. In 1997 verscheen een VN-rapport waarin schokkende cijfers stonden. Zo stierf 25 procent van de geboren baby’s al tijdens het eerste levensjaar, en zorgden de militaire blokkades voor hongersnood. Wederom kwam een enorme vluchtelingenstroom op gang, vele honderdduizenden vluchtten naar Pakistan en Iran.

Door interne ruzies viel de Noordelijke Alliantie uiteen, en de Taliban veroverden de belangrijke noordelijke steden Shiberghan en Maimana. Onder de Sjiitische bevolking werd een slachting aangericht bij de verovering van Mazar-e-Sharif. Hierdoor raakte het Taliban-regime nog meer geïsoleerd van de internationale gemeenschap. Iran en de Taliban kwamen bijna in oorlog met elkaar door de moord op 8 Iraanse journalisten. Echter, de Taliban had nog steeds niet de controle over heel Afghanistan, en in 1999 veroverden zij een stad in Centraal-Afghanistan, en op die manier hadden ze de mach over negentig procent van Afghanistan. Pas in 1998 kwam Afghanistan echt veel in het nieuws, omdat de Taliban een schuilplaats boden aan terroristen als Osama Bin Laden en zijn al-Qaida netwerk. Toen de VS datzelfde jaar een aanval met kruisraketten deed op een kamp van Bin Laden, werden alle banden tussen de Taliban en de VS verbroken. Een jaar later was Afghanistan het slachtoffer van economische sancties als gevolg van het niet uitleveren van Bin Laden.

In 2000 werd er wederom nieuw gebied veroverd door de Taliban, bij conflicten ten noorden van Kabul. Ook kwam er een nieuwe stroom van twintigduizend vluchtelingen op gang. Datzelfde jaar verenigden de verschillende verzetspartijen zich opnieuw, en ze sloegen twee grote Taliban-offensieven af. In september werd de belangrijke verzetsstad Taloqan veroverd door de Taliban.

De verenigde staten wezen Bin Laden aan als schuldige voor de aanslagen van 11 september 2001. Omdat het Taliban-regime steevast weigerde Bin Laden uit te leveren vielen de VS en Groot-Brittanië Afghanistan aan, en zij maakten samen met verzetsstrijders een eind aan het Taliban-regime.

Wat zijn de ruimtelijke gevolgen van de conflicten?

Vluchtelingenstromen
Sinds de inval van de Sovjet-Unie in 1979 zijn hulpdiensten onophoudelijk actief geweest in de landen rondom Afghanistan en in Afghanistan zelf. Het Afghaanse volk heeft enorm geleden onder al die jaren van oorlog en staatsgrepen, en miljoenen mensen zijn gevlucht.

De uitstroom van Afghanen naar de buurlanden hield aan in de jaren 80. In de jaren tachtig zochten ontzettend veel Afghaanse vluchtelingen (3,5 miljoen) in Iran en Pakistan een veilig heenkomen. In 1990 bevonden zich in die landen zo’n zes miljoen Afghanen. In de jaren negentig nam vervolgens de omvang van de Afghaanse vluchtelingenstromen af, maar hun aantal bleef enorm. In de tweede helft van 2001 was opnieuw sprake van een sterke stijging vanwege de Amerikaanse strijd tegen de Taliban.

Andere ruimtelijke gevolgen
In de meeste gebieden buiten de hoofdstad blijft de economie ernstig onderontwikkeld, behalve dan de drugshandel en de georganiseerde misdaad, die een bloeiende periode doormaken. Terugkerende vluchtelingen en ontheemden staat niets dan ernstige armoede te wachten en de kansen om hun leven weer op te bouwen, zijn superklein. De ontwikkeling de educatie van mensen blijft achter als gevolg van analfabetisme en onwetendheid, een gebrek aan hygiëne en goede gezondheidsdiensten, een zeer hoge kinder- en moedersterfte (een kwart van de kinderen sterft voor het 5e levensjaar), en diepgaande verwoesting van alle infrastructuur.

Grote delen van het land zijn verwoest, van veel steden staat nog maar weinig overeind, overal slingeren landmijnen rond en mensen hebben vaak geen dak boven hun hoofd. Ongeveer 30% van de graanvelden is niet meer te gebruiken door rondslingerende landmijnen, en 40% van de irrigatiesystemen is vernietigd. Ongeveer 7 miljoen Afghanen leven in hongersnood, en Afghanistan moet vaak een beroep doen op voedselhulp van voornamelijk de VN.

Conclusie

In dit PO heb ik zo goed mogelijk een antwoord proberen te geven op de hoofdvraag, en Afghanistan kende duidelijk vele conflicten met veel betrokken groeperingen. Deze conflicten brachten een enorme verwoesting met zich mee, en brachten een enorme vluchtelingenstroom op gang. Er is echter hoop en uitzicht op verbetering, nu het Taliban regime is verdreven en een nieuwe regering is opgezet door de Amerikanen. Het wordt langzaamaan rustiger in Afghanistan en hoewel er nog steeds ontzettend veel mis is, en er nog steeds dagelijks veel geweld voor komt, ziet het er naar uit dat het land mogelijk een periode van vrede tegemoet gaat.

Bronnenlijst

Voor het maken van deze praktische opdracht heb ik de volgende bronnen gebruikt:

Websites

• www.wikipedia.nl
• http://www.afghan-web.com/
• http://www.cia.gov/
• http://www.hrw.org/
• http://www.usip.org/
• http://wwwa.britannica.com/

Boeken

• “Afghanistan, in de schaduw van de oorlog”door Bart Eijgenhuijsen en Johan Koelen
• “Afghanistan”door Olivier Immig & Jan van Heugten