Alfred Jodocus Kwak (deel 2)

Dit is een werkstuk van de middelbare school over Alfred Jodocus Kwak en zijn bedenker Herman van Veen. Bij het werkstuk is niet uit gegaan van alle verhalen van Alfred maar alleen van de delen 1 t/m 32 van het totaal aan 52 afleveringen. Wellicht is het artikel interessant voor middelbare scholieren of docenten om te zien hoe Alfred kan helpen bij het onderwijs. Uit eigen ervaring weet ik dat de verhalen van Alfred voor veel meer inzicht en begrip kunnen zorgen bij verschillende onderwerpen.

Alfred Jodocus Kwak

• Inleiding (deel 1)
• Hoe Alfred Jodocus Kwak is ontstaan (deel 1)
• Het leven van Alfred Jodocus Kwak (deel 1)
• Het leven van een kunstenaar (deel 1)
• De andere mensen achter het succes van Alfred (deel 1)
• Het doel van Alfred Jodocus Kwak
• Het leven van Alfred en Herman vergeleken
• De helpende hand van Alfred Jodocus Kwak
• Conclusie

Het doel van Alfred Jodocus Kwak

Het verhaal van Alfred Jodocus Kwak is natuurlijk leuk om naar te luisteren, maar wat zijn nu de achterliggende redenen? Deze vraag probeer ik te beantwoorden in dit hoofdstuk.

De morele en educatieve waarden
De verhalen van Alfred Jodocus Kwak hebben alle een morele en educatieve waarde. Daarom hieronder een schema, waarin kort wordt weergeven wat er te leren valt uit elk verhaaltje:

titel verhaal:	behandelde tijd / plaats / gebeurtenis:	morele en educatieve waarden:
De eieren / Het kroonjuweel	Geboorte / koninklijk leven / kasteel	- omgaan met verdriet; - stelen is fout; - vrienden niet verraden / opkomen voor je vrienden; - wat gebeurt er als je de fout in gaat.
Op school / De kater	Middeleeuwen	- je moet niet pesten; - je moet opletten op school; - vertrouw niet zomaar iedereen; - pas op bij wat je doet; - niet klikken; - kennismaking met de Middeleeuwen.
De olympiade / Het circus	Olympische Spelen, circus	- gebruik geen drugs; - wees moedig; - kijk niet alleen naar wat anderen vinden, maar ook wat je zelf vindt.
De zeeverkenners / De spion	Zeeverkenners	- wees eerlijk; - wees moedig; - wees vaderlandslievend.
De geest in de fles / De heilige tulband	Midden-Oosten (tijd van de sjeiks), Sprookjes van 1001 nacht	- wees niet al te impulsief; - kennismaking met het Midden- Oosten; - vecht tegen het kwade.
Het schaakspel /De witte koningin	Schaken, fantasiewereld	- blijf vasthouden aan je eigen mening; - wees eerlijk; - durf om hulp te vragen; - stelen is slecht.
Vissen in troebel water / De ontploffing	Greenpeace	- help je vrienden; - bescherm de natuur; - gebruik alle mogelijke middelen als dat nodig is; - praten helpt niet altijd.
Rangpang / Vrienden uit de Ruimte	Ruimtewezens, Gibraltar, Greenpeace	- misschien is er ander leven dan op onze planeet; - wees vriendelijk; - wees behulpzaam; - Wie goed doet, goed ontmoet.
De poolster / De walvis	Zuidpool, Greenpeace	- bescherm de natuur; - onderscheid tussen goed en fout.
De nachtmerrie / De bijen	Ontwikkelingslanden, kasteel (de rijkdom van onze wereld)	- niet iedereen is te vertrouwen; - er zijn landen en mensen die het veel zwaarder hebben dan wij; - laat je vrienden helpen; - streef naar gerechtigheid.
De kraaienpartij / De slag om Polderstad	1933-1944: WO II	- apartheid / rassendiscriminatie is fout; - streef naar gerechtigheid; - dictatuur is fout.
Het plan / De bevrijding	1944-1945: eind WO II	- zorg dat je overwint; - durf hulp te vragen.
De lieve Sneeuwman	Yeti’s	- ga niet af op vooroordelen.
Verliefd / De boerenganzen	jaren ‘60, Apartheid, Martin Luther King Jr.	- Apartheid is fout; - help als het nodig is.
Op vakantie	eilanden	- doe desnoods het onmogelijke.
Atlantis	Atlantis	- geheimen bewaren; - blijf fantasie houden.
De schat van Toet Kat Kammon	Het Oude Egypte	- kennismaking met het oude Egypte; - kennismaking met helderzienden; - help als dat nodig is; - doorzettingsvermogen.

Om aan te geven welk dier wat voor rol speelt in het verhaal van Alfred, is er ook voor gezorgd dat de personen een duidelijke naam hebben. Zo heb je bijvoorbeeld Pikkie de Ekster, hij pikt en is dol op alles wat glinstert. Er is ook een K. Rokodil. Het is een krokodil die je liever niet wil tegenkomen. Een volgende is Hipo het nijlpaard. Deze naam komt van hippopotamus, hetgeen nijlpaard betekent; het is een nogal lui beest, dat zich makkelijk laat ompraten. Ook is er Professor Ramses, professor in de egyptologie (Ramses was een bekende farao). In het begin van het verhaal komt er ook een Snap de kikkedief voor (die steelt het ei van Alfred). Die naam komt van ‘gesnapt’ bij een dief. Dolf is een zeer duidelijke link met A-Dolf Hitler. Hij is dan ook een gemene kraai. Als laatste voorbeeld is er ook nog Krab of Krabnagel, de gemene kat. De naam geeft al aan dat het niet zo’n lieverdje is. Het is dan ook een crimineel, die regelmatig uit de gevangenis ontsnapt. Net zoiets als ‘de zware jongens’ in Donald Duck, maar dan nog gemener (hij wil Alfred opeten). Dit laat voor kinderen nog duidelijker doorschemeren wat voor figuren het zijn en of ze goed of slecht zijn. Zo wordt de boodschap duidelijker.

Het leven van Alfred en Herman vergeleken

In het leven van Alfred zijn dingen terug te zien van zijn geestesvader. Zo is Alfred binnen zeer korte tijd zijn ouders verloren. Ook bij Herman van Veen was dit het geval. Alfred werkte als clown in het circus en het werk van Herman in het theater heeft ook vaak een clowneske uitstraling.
Ook de daden van Alfred en Herman zijn soms vergelijkbaar. Zo zamelt Alfred geld in voor het zonderwaterland, om een kanaal te maken dat lang genoeg is om de dieren daar van water te voorzien. Zelf heeft Herman een waterpompenproject in Bam, Burkina faso, georganiseerd.
Je ziet meer dingen terug uit het leven van Herman van Veen. Herman werd bijvoorbeeld aan het einde van de oorlog geboren en heeft dus veel over de oorlog gehoord en het gevoel nog meegemaakt dat de mensen toen hebben gehad. Ook heeft hij de haat tegen Hitler nog meegemaakt. Deze is terug te vinden in het verhaal van de Kraaienpartij, waarin Dolf de rol van Adolf Hitler vertolkt en de Kraaienpartij vereenzelvigd wordt met de nazi’s.
Verder zie je ook de Apartheid van de jaren ’60 in Afrika. Aangezien Herman deze tijd heel bewust heeft meegemaakt, is het ook niet moelijk te verklaren, waar het verhaal van de boerenganzen en het Thuisland vandaan komt. In de jaren ’60 kwam er ook ineens een hype wat buitenaardse wezens betreft. Dit kwam doordat men beweerde dat er in Roswell, New-Mexico, een ufo zou zijn neergestort.

Verder zien we de drugsschandalen in de topsport terugkomen in het verhaal van de Olympiade. Hierin krijgt Hannes het postuur van een olifant, doordat hij een ‘pep’-pil heeft geslikt. Ook de acties van Greenpeace zijn het leven van Alfred niet vreemd. In het verhaal waarbij Alfred de haringen probeert te redden, is dit duidelijk te zien. Eerst laat hij met behulp van een zaagvis de boot exploderen, daarna haalt hij een walvis om de haven te blokkeren, en waarop de vissers dan weer kunnen demonstreren. Ondertussen schakelt hij dan ook nog een walvisvaarder uit.
Van de hype om Atlantis wordt ook gebruik gemaakt. Daaruit ontstaat een verhaal, net zoals naar aanleiding van de hype rond het oude Egypte.

Zo blijkt dat vele verhalen van Alfred Jodocus Kwak het leven van Herman van Veen weerspiegelen.

De helpende hand van Alfred Jodocus Kwak

Stichting Colombine en het Colombinehuis
Nadat Alfred Jodocus Kwak was bedacht en goed liep, begon er een nieuw idee te borrelen bij Herman van Veen. Alfred was zo geliefd bij kinderen, en Herman is zo dol op kinderen, dat hij besloot om meer met Alfred te doen. Buiten de boekjes, tekenfilms, videobanden, cd’s, cassettebandjes en strips kwam er ook een stichting. Deze stichting kreeg de naam Colombine. Bij de Stichting werd ook een huis gebouwd: het Colombinehuis. Het Colombinehuis richt zich op kinderen die om uiteenlopende redenen vrijwel nooit op vakantie kunnen, bijvoorbeeld na een zware medische behandeling, door langdurige ziekte of vanwege hun sociale situatie. Voor die kinderen heeft de Stichting Colombine het Colombinehuis gebouwd; een groot moederhuis met acht afzonderlijke appartementen.

De Stichting Colombine is in 1977 opgericht door Herman van Veen en de stichting is er voor hulp aan mensen waar ook ter wereld. Het motto van de stichting is 'De Wereld Delen'. In Thailand, de Filippijnen, Indonesië, Kenya, Brazilië en Duitsland is de Stichting Colombine betrokken geweest bij diverse projecten. Deze landen en werelddelen zijn de inspiratie geweest voor de naam en inrichting van de acht appartementen waar de gasten logeren. Het Colombinehuis is een kleurrijke plek, waar kinderen met hun ouders of begeleiders een onvergetelijke vakantie kunnen beleven. Het staat op een prachtige locatie in Flevoland, vlakbij het Veluwemeer en Het Bos van Morgen is de achtertuin. Daarin groeien de mooiste planten en het wemelt van de vlinders. Six Flags is de buurman. Er is ruimte om te ravotten en er is zelfs een kinderboerderij. Het Colombinehuis is gebouwd voor 'zorgkinderen'. Ouders, broertjes en/of zusjes zijn eveneens welkom. Ook zij hebben vaak behoefte aan ontspanning, omdat het hele gezin wordt ontregeld door ziekenhuisbezoek, of omdat er minder aandacht is voor de rest van het gezin. Het beste vriendje of vriendinnetje kan ook mee. Of een bekende begeleider, maatschappelijk werker, verpleegkundige. Het Colombinehuis heeft het volgende te bieden: een appartement heeft twee of drie slaapkamers met twee eenpersoonsbedden per kamer. Linnengoed is aanwezig, handdoeken dient men zelf mee te brengen. Er is een kitchenette met koelkast, een waterkoker en er zijn thermoskannen voor koffie en thee. Een badkamer met douche en toilet is ook per appartement aanwezig. Twee appartementen zijn volledig aangepast voor rolstoelgebruikers. De andere appartementen en het moederhuis zijn rolstoeltoegankelijk. In het moederhuis bevindt zich het Griekse theater en een Japanse restaurant waar Hollandse en internationale gerechten geserveerd worden; er zijn een wasruimte, een invalidentoilet en een bibliotheek. Spelletjes, muziek (instrumenten), en fietsen zijn in voldoende mate aanwezig.

Het Colombinehuis is géén ziekenhuis en biedt dus geen verpleging of medische hulp. Wel is er een ruimte waar eenvoudige medische handelingen door de verzorgers van de gasten kunnen worden verricht. In principe is het Colombinehuis het gehele jaar geopend. De kosten van het Colombinehuis vallen erg mee. Het Colombinehuis wil er zijn voor iedereen, ongeacht draagkracht. Om dit mogelijk te maken krijgt het de financiële steun van apothekers in Nederland. Zij hebben het Colombinehuis geadopteerd, omdat hun aandacht en zorg voor de mens verder gaan dan alleen het juiste medicijn. Hun bijdrage én die uit de verkoop van Alfred Jodocus Kwak-kleding bij Vroom & Dreesmann maken het mogelijk de kosten van verblijf in het Colombinehuis te beperken tot fl. 35,- (15,88 euro) per dag per persoon op basis van volpension.Het gebaar van de apothekers gaat overigens nog iets verder. Want jaarlijks kan ook een beperkt aantal kinderen met hun ouders op 'apothekersrecept' naar het Colombinehuis gaan. De apotheker nodigt uit en betaalt het verblijf.

Herman van Veen Foundation
De Herman van Veen Foundation is in 1997 in Benoni, Zuid-Afrika, opgericht door Maarten Sikking, Ron van Eeden en Herman van Veen naar aanleiding van hun bezoek aan een plaatselijke muziek- en theaterschool. De stichting heeft zich als doel gesteld jonge mensen waar dan ook in hun ontwikkeling te begeleiden, zodat ze hun creatieve talenten en gaven in al hun facetten kunnen ontplooien en uitdragen. Het fonds financiert vooral eenmalige projecten in de vorm van bijdragen aan onderwijsprogramma's en culturele activiteiten. Voorbeelden van activiteiten zijn: studiefinanciering aan een aantal kinderen in Ghana, waardoor zij in staat worden gesteld middelbaar, voorbereidend wetenschappelijk en beroepsonderwijs te volgen; ondersteuning van het Pretoria Children's String Orchestra - dit multiraciale jeugdorkest geeft, naast het spelen van vooral inheemse muziek, ook individuele leden de mogelijkheid een gespecialiseerde opleiding te volgen; adoptie van het theaterproject "Alfred Jodocus Kwak" op een doveninstituut in Bolivia - leerlingen in de leeftijd van 3 tot 18 jaar kunnen zich zo via muziek- en spraaklessen beter leren uiten; donatie aan de Nederlandse jeugdmuziekproductie "Muziek zonder zijwieltjes" van Samba Salad; en tenslotte diverse projecten in Brazilië, Indonesië, Bosnië, Zuid-Afrika en Nederland. Het geld komt van de opbrengsten uit de licenties van de Alfred Jodocus Kwak kledinglijn bij V&D. Ook door Foundation Goods, een aantal artikelen die rondom de voorstellingen van Herman van Veen en via internet verkocht worden. En door de opbrengsten uit de verkoop van 'Kleinbegin' wijn. Deze wijn werd speciaal voor de foundation ontwikkeld en in samenwerking met wijnimporteur Great Grapes in Nederland gedistribueerd. De inkomsten hieruit worden gebruikt om projecten in Zuid-Afrika te financieren. Het symbool voor deze projecten is 'Druifje'.

Stichting Roos
Stichting Roos is op 1 juli 1999 opgericht met als doelstelling: "Het inrichten en in stand houden van het Monument van het Graf voor het Onbekende Kind". Het monument is op 3 juli 1999 onthuld in het Drentse Veenmuseum "De Wereld van Veen" van Barger Compascuum. Met deze plek, deze herinnering aan vele kinderen die door verkeersongelukken, oorlogen, honger, ziektes, pech of duizenden andere redenen geen lang leven gegund waren, wil Stichting Roos ontvallen kinderen eren, stil kunnen staan bij verdriet, troost kunnen vinden en in dankbaarheid kunnen terugkijken op het leven van een kind dat ons lief is. Ieder jaar organiseert Stichting Roos een activiteit in de sfeer van het Monument. Deze stichting gebruikt onder andere geld dat wordt opgehaald door de Alfred Jodocus Kwak-kleding die bij de V&D wordt verkocht.

De Wereld van Veen
Ten oosten van Emmen en ten westen van de Duitse grens ligt de Wereld van Veen: 160 hectaren ongerepte natuur, moerassen, veenputten en dorpjes. Het laatste stuk van wat eens een raadselachtig gebied was. Oude treinen rijden door de dorpen en door het unieke hoogveengebied, waar nog dagelijks met blote handen turf wordt afgegraven. De turfschuit vaart meestal af en aan, en anders kleppert een huifkar over de klinkers. In het oude dorpje Bargermond zijn nog vele oude beroepen te bewonderen. Er zijn daar de klompenmaker, de warme bakker, een winkel van Colombine waar alles wat je koopt gezond is, een molen, de oude dorpsschool en de bruine kroeg. Men kan eten bij ‘Mama’s Pannenkoekenhuis’ of ‘Bij Kwak’, het zeldzaam Hollands veelsterrenrestaurant. Voor kinderen is er veel plek om te spelen, bijvoorbeeld achter het moeras. Daar ligt namelijk Groot Waterland, dat bereikbaar is via de speelbruggen van het Spetter Pieter Pater Pad. Daar is ook de woonklomp van Alfred Jodocus Kwak te vinden. Als het regent is er ook nog voldoende om binnen van te genieten. Zo zijn er exposities over hoe het vroeger was en voor de kinderen is er ‘Cinema Kwak’. En op speciale dagen is er ook nog een familievoorstelling in ‘Het Turftheater’. Het geld dat wordt verdiend in de Wereld van Veen komt ten goede aan de Colombine Stichting.

Conclusie

Zoals blijkt is Alfred meer dan een eendje. Het is een eend met een levensverhaal (Hoofdstuk 1 § 2). Herman van Veen heeft zijn geesteskind laten groeien, waardoor Alfred nu zo bekend is en vele goede dingen kan doen. Buiten de educatieve en morele waarden brengt Alfred Jodocus Kwak geld op voor vele goede stichtingen en projecten, die ten goede komen aan kinderen van over de hele wereld. Het doel, dat Herman van Veen nastreeft met het bestaan van Alfred Jodocus Kwak, is denk ik vrij duidelijk: hij probeert kinderen te animeren en iets te leren tegelijk. Ook probeert hij via Alfred iets goeds te doen voor vele kinderen op de wereld (Hoofdstuk 3 § 3). Behalve dat probeert hij kinderen ook nog aan te zetten tot bepaalde daden en tot het naleven van verschillende deugden (zie hoofdstuk 3 § 1). Dit gebeurt niet alleen in Nederland, maar in landen over de hele wereld (Hoodstuk 1 § 1). Het eerste doel wat Herman nastreefde, om kinderen in contact te laten komen met het symfonische orkest (Hoofdstuk 1 § 1), heeft zich dus erg uitgebreid. Om het verhaal levend te houden werkt Herman van Veen vaak met gevoelens, die hij goed weet weer te geven, omdat hij ze zelf ook heeft meegemaakt (Hoofdstuk 3 § 2). Maar Herman van Veen kon dit kindje niet alleen laten ontwikkelen. Daarvoor zijn veel mensen van belang geweest (Hoofdstuk 2 § 2). Samen met deze mensen heeft hij Alfred Jodocus Kwak weten te krijgen tot wat hij nu is: een intelligent eendje waarvan we veel kunnen leren en waarmee vele mensen geholpen zijn. © 2007 - 2010 Marileen, gepubliceerd in Werkstuk (Educatie en School) op 16-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Marileen is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Alfred Jodocus Kwak (deel 1): Dit is een werkstuk van de middelbare school over Alfred Jodocus Kwak en zijn bedenker Herman van Veen. Bij het werkstuk is niet uit gegaan van alle verhalen van Alfred maar all…
• Vriendschapskoek Herman: De basis is het deeg dat je krijgt van een vriend(in) ( een zogenaamde zuurdesemketting). Met een beetje goede zorg (op gezette tijden roeren) en toevoegingen groeit Herman (ook wel…
• Pauwel Kwak, bier in een koetsiersglas: Pauwel Kwak! Bij het horen van deze naam gaat niet de eerste gedachte uit naar een overheerlijk Belgisch biertje in een uitermate bijzonder glas. Toch is het, door het…
• Biografie: Harry Potter: Harry James Potter is het wereldbekende fictieve personage dat de hoofdrol speelt in de serie die zijn naam draagt: Harry Potter. Samen met zijn twee beste vrienden Ron Weasley en He…
• Harry Potter and The Half Blood Prince: Op 15 juli 2009 gaat het zesde deel van de Harry Potter filmreeks in première. The Half Blood Prince, zoals de nieuwe film zal heten, zal de kijker meenemen in de stri…