Werkstuk over Geweld

Een educatief werkstuk over het gebruik van geweld in onder andere films, schilderijen, fotografie en literatuur.

Oorlogsgeweld

Al sinds er kunst gemaakt wordt maakt men dankbaar gebruik van geweld. Er zijn talloze films waarin geweld in allerlei verschillende manieren voorkomt. De meeste mensen denk bij geweld het eerste aan oorlog. Er zijn dan ook een boel films, maar ook schilderijen en foto’s waarin oorlogsgeweld centraal staat. In het begin van de filmindustrie waren er nog niet zoveel technologische mogelijkheden waardoor veel films niet in de details traden en niet zo explosief overkwamen. Tegenwoordig zijn er veel films waarin het geweld heel erg overdreven en lijkt het alsof de hoofdpersoon helemaal niet dood kan. Ook zijn er een boel foto’s en schilderijen gemaakt over de verschillende oorlog, de fotografie maakte een belangrijk deel uit van de verslaggeving over de Vietnam oorlog. In deze paragraaf gaan we wat dieper in op verschillende soorten kunstzinnige dingen waarin geweld voor komt.

Oorlogs schilderijen

The Battle of Anghiari
Represent first the smoke of the artillery, mingled in the air with the dust tossed up by the movement of horses and combatants... Let the air be full of arrows in every direction ... you must make the mark where [the fallen] has slipped on the dust turned into blood-stained mire... Make a horse dragging the dead body of his master, and leaving behind him in the dust and mud the track where the body was dragged along. Make the conquered and beaten pale, with brows raised and knit, and the skin above their brows furrowed with pain ... and [their] teeth apart as with crying out in lamentation.(...) Make the dead partly or entirely covered with dust... and let the blood be seen its colour flowing in a sinuous stream from the corpse to the dust. Others in the death agony grinding their teeth, rolling their eyes, with their fists clenched against their bodies, and the legs distorted.(...)
Leonardo da Vinci (182-5)
In dit stuk tekst beschrijft Leonardo da Vinci hoe hij vind dat een oorlog geschilderd moet worden. Het schilderij wat er naast staat afgebeeld, The Battle of Anghiari, is door hem geschilderd op de een muur in het Palazzo della Signioria van Florence in het jaar 1503. Van dit schilderij is behalve een document en een paar schetsen niets over gebleven. Een eeuw later, heeft Rubens dit schilderij opnieuw gemaakt.

Guernica
Dit is het schilderij ‘Guernica’(1937), geschildert door Pablo Piccasso naar aanleiding van het bombardement van de Duitse Luftwaffe op het Spaanje stadje Guernica tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Op dit schilderij zie je de chaos die op het moment van het bombardement in de stad aanwezig was. Overal zie je mensen die radeloos zijn, afgerukte ledematen, dit schilderij laat, op een abstracte manier, zien hoe gruwelijk een oorlog eigenlijk is.

Films

Iedereen kent ze wel, oorlogsfilms. Ze zijn vaak gebaseerd op oorlogen uit het verleden. Deze films proberen vaak realistisch over te komen, daarom zie je vaak veel details in dit soort films. Dit is ook om te laten zien hoe smerig een oorlog eigenlijk is. Er zijn natuurlijk ook uitzonderingen, denk bijvoorbeeld aan Rambo, hierin kan de hoofdpersoon op geen manier overlijden, deze film is ook meer om mensen te vermaken. Je zult je misschien afvragen of dat wel kan, oorlog en vermaak. Maar er zijn een heleboel mensen die het erg leuk vinden om naar oorlogfilms te kijken.
Er zijn vooral veel films over de 2e Wereldoorlog gemaakt, hieronder bespreken we twee van deze films.

Saving Private Ryan
Saving Private Ryan is misschien wel de meest bekende oorlogsfilm die er is. Deze film in 1998 gemaakt onder regie van de bekende regisseur Steven Spielberg. De film speelt zich af in Normandië tijdens D-Day en de daaropvolgende dagen. Het gaat over een groep soldaten die naar Private Ryan moeten zoeken. Hij is namelijk nog de enige zoon van het gezin Ryan die nog in leven is. Al zijn broers zijn al omgekomen in de oorlog. De film maakt veel gebruik van special effects en is gigantisch massaal. Zo begint de film met de landing op Omaha beach op 6 juni 1944. Hierbij vallen een boel doden en hoor je de gewonden krijsen en gillen. Je ziet ook hoe de gewonden erbij liggen, zo zie je een jonge jongen met zijn ingewanden uit zijn buik om zijn moeder schreeuwen. Dit en alle explosies en de massaalheid maken het een indrukwekkende film waar de kijker in mee getrokken wordt.

Der Untergang
Hirschbiegel’s Der Untergang is gebaseerd op het boek van Joachim Fest. Deze film gaat over de laatste levensdagen van Adolf Hitler. De film heeft nogal voor ophef gezorgd met name omdat de hoofdpersoon Adolf Hitler is. Adolf Hitler (gespeeld door Bruno Ganz) wordt in deze film heel menselijk overgebracht. Het grootste deel van de film speelt zich af in een bunker in de stad Berlijn. Naast Hitler vertelt deze film ook het levensverhaal van zijn secretaresse Traudl Junge. Het is een historisch correct meesterwerk waarin iedereen Duits praat. Hitler wordt namelijk van twee kanten benaderd een menselijke en een onmenselijke, de ene keer speelt hij vrolijk met zijn hond de andere keer jaagt hij met zijn beslissingen een hoop mensen de dood in. Der Untergang is zonder twijfel de beste meest realistische film over het leven van Adolf Hitler.

Fotografie

Op de foto hiernaast ziet je hoe een generaal van het Zuid- Vietnamese leger tijdens de Vietnamoorlog klaar staat om een Vietcong strijder te executeren. De foto werd in 1968 gemaakt door de politie officier Eddie Adams. Eigenlijk zie je in dit beeld al de gruwelijkheden van oorlogsgeweld. We laten deze foto zien, omdat vooral tijdens de Vietnamoorlog de media een belangrijke rol begon te spelen in de verslaggeving. Er zijn dan ook veel schokkende foto’s uit deze oorlog te vinden. Zo ook de foto die hieronder te zien is. Op deze foto zie je kinderen vluchten uit een dorp dat net met napalm gebombardeerd is. De foto is gemaakt door Nick Ut, medewerker van de Samenwerkende Pers. Door de vele foto’s en beelden die er uit het gebied kwamen begon ook het verzet tegen de oorlog, iedereen kon nu meekijken en zag de gruwelijkheden van de oorlog. Toch was dit niet de eerste oorlog waarvan er foto’s beschikbaar waren. Op de foto hier onder zie je hoe een lid van de Spaanse militie tijdens de Spaanse burgeroorlog om het leven komt. Deze foto werd in 1936 gemaakt door Cerro Muriano. Toch wekt deze foto een stuk minder emoties dan de vorige foto. Dit komt vooral omdat op het gezicht van deze man zelf geen emoties meer zijn af te lezen. Bij de foto’s uit Vietnam zie je de gezichten van de slachtoffers veel duidelijker in beeld wat de foto’s indrukwekkender maakt.

Literatuur

Tom Clancy
Thomas Leo Clancy Jr.
Tom Clancy is een Amerikaanse auteur van politieke trillers. Zijn verhalen zijn zeer realistisch geschreven en gebaseerd op informatie van de inlichtingendienst en de militaire wetenschap. In zijn boeken behandeld hij onderwerpen zoals de Koude oorlog vanuit een politiek oogpunt. Ook besteedde hij veel aandacht aan de technologie die bij de missies te pas kwamen.

Tom Clancy is ook een merknaam voor soortgelijke boeken die door anderen zijn uitgebracht. Veel van zijn boeken zijn verfilmt en ook zijn er een aantal computerspellen over zijn boeken verschenen.

Hans Hellmut Kirst
Kirst is een Duitse WW2 veteraan die in 1933 beroepssoldaat van de “Reichswehr” werd. Kirst werd al gauw tot luitenant en later tot Eerste Luitenant benoemt. Toen de oorlog eenmaal voorbij was stortte hij zich op het schrijven van boeken die de gruwelijkheden van de nazi’s beschreef. Zijn eerste boek: "Wir nannten ihn Galgenstrick". Dit boek sloeg aan bij het publiek omdat zijn verhalen objectief en realistisch waren. Maar zijn grootste succes was toch wel het boek: Die Nacht der Generale: Roman. Dat ook nog eens in 1967 in verfilming ging. Kirst schreef niet alleen oorlogsromans maar heeft zich rond 1960 ook bezig gehouden met detectives. Kirst overleed op 13 Februari 1989.

Martial Arts

Van de donkere kant van het geweld naar de wat vrolijkere kant. Van alle geweldsvormen komt de Martial Art toch wel het dichts bij de kunst. Het draait hierin om de flexibiliteit en de mentaliteit. Het gaat vooral om de korte afstand gevechten en de stijl vormt een belangrijk punt in dit geheel. Vaak draait het in de Martial Arts van tegenwoordig alleen om de verdedigende tak van de vechtkunst. Er komen bij Martial Arts veel flitsende en dynamische bewegingen te pas. Hierdoor is het leuk en mooi om naar te kijken.

Jackie Chan
Jackie Chan is een wereldberoemde Japanse acteur die in vele Martial Arts films heeft meegespeeld. Zijn grootste kenmerk is toch wel zijn combinatie van acrobatiek en humor die hij in zijn films verwerkt. Hij is enorm snel en kan met een groot aantal oude wapens omgaan. Uniek aan Jackie Chan is dat hij altijd zijn eigen stunts uitvoert. De gevolgen hiervan waren vaak langdurige blessures zoals meervoudige botbreuken. De acteur heeft inmiddels al bijna 100 films op zijn naam staan en ging al vaak met een aantal awards naar huis.

Bruce Lee
De in 1973 gestorven Bruce Lee wordt algemeen gezien als de koning van de Martial Arts films. Zijn ouders waren ook filmacteurs waardoor hij vaak de kans kreeg om in Chinese films mee te spelen. Nadat hij een keer in elkaar werd geslagen besloot Lee om op Kung Fu te gaan. Hij beheerste de vechtkunst uitermate goed en besloot om ook een aantal andere vechtkunsten te leren. Maar hij vond dat nog niet genoeg en daarom heeft hij zelf nog eens twee vechtkunsten ontwikkeld. Vooral om zijn vechtkunsten is Lee enorm bekend geworden, en stonden zijn films altijd in de schijnwerpers. Bruce wordt gezien als de man die de oosterse vechtkunst in het westen introduceren. Dit terwijl hij maar een paar films heeft gemaakt.

Martial Arts Films

Crouching Tiger Hidden Dragon
Deze Kung Fu film mag zich met vier Acedemy Awards tot één van de beste oosterse vechtkunst films noemen vandaag de dag.
Het plot in de films is dat twee vechters (soldaten) in de achtervolging zijn naar een gestolen zwaard. Op hun reis om het zwaard terug in hun bezit te krijgen ontmoeten ze een psychisch begaafde dame die hun vergezeld in hun reis om het verloren zwaard terug te krijgen. Het is een mooie film met er veel flitsende gevechten. Een staaltje oosterse vechtkunst waar je “u” tegen zegt. Met een goede verhaallijn en de goede acteurs heeft deze film zoals gezegd de nodige awards binnen weten te slepen.

Fighting Fish
Fighting Fish is een Oosterse vechtfilm van Nederlandse makelaardij. Iets wat je niet vaak ziet hier in Nederland. Met onder andere Chantal Janzen en Kim Ho Kim lopen er toch wel wat bekende acteurs in rond. Het gaat over een persoon genaamd A-ken die door Kim Ho Kim wordt gespeeld. Deze is op zoek naar moordenaars van haar broer. In haar zoektocht komt ze Jennifer tegen die gespeeld wordt door Chantal Janzen. Samen komen ze erachter dat de Chinese onderwereld niet geheel is zoals het lijkt. Voor Nederlandse Film begrippen een behoorlijk goede film. Hoewel het niet kan tippen aan de echte oosterse films komt het toch erg in de buurt.

Fotografie

De fotografie over Martial arts is niet zo heel erg groot. Er zijn weinig echt goede foto’s bekend over het Martial Art gebeuren. De hoofdreden is dat de Martial Art heel oud is en dat het op het moment bijna is uitgestorven. De oude ninja’s zijn ‘’uitgestorven’’ nog voordat de camera was uitgevonden. De echt mooie foto’s die er op het moment zijn zien eruit als de bovenstaande foto. In een vechthouding in een donkere omgeving waardoor je alleen een vorm ziet en niet de gehele persoon. Dan zijn er ook nog de zogenaamde filmfoto’s deze foto’s zijn eigenlijk een momentopname uit een film. Ze zien er heel anders uit dan de foto hierboven ze zitten namelijk vol met actie en gevechten. Dit omdat de film meer is gericht op het flitsende actiegebeuren dat Martial Art in zich heeft.

Literatuur

Miyamoto Musashi
Musashi was de beroemdste zwaardvechter uit het middeleeuws japan. Maar naast het zijn van een samoerai was hij ook een bekend schrijver, kunstenaar en dichter. A Book Of five rings werd recent nog een bestseller zonder dat iemand wist dat het al honderden jaren geleden door Musashi was geschreven behalve de uitgever. In Nederland verscheen het boek “De strategie van de samoerai”. Met dit boek wou Musashi niet alleen de Samoerai wijze raad geven maar ook andere doelgroepen. Het boek gaf strategische raad. Musashi was een vrije samoerai zonder een baas boven zich. Vaak zocht hij duels op met andere samoerai om zijn vaardigheden te vergroten zijn eerste gevecht vocht hij al op 13 jarige leeftijd. Zijn beroemdste gevecht was die tegen Kojiro een grootmeester met het zwaard. Musashi versloeg hem met enkel een houten stok. De negen principes van De weg van een samoerai zoals Musashi het verwoord zijn:

• Denk oprecht.
• De Weg bestaat uit oefenen.
• Leer iedere kunst kennen.
• Ken de Weg van alle beroepen.
• Maak in wereldse zaken een onderscheid tussen winst en verlies.
• Ontwikkel een intuïtief oordeel en begrip voor alles.
• Neem dingen waar die nog niet gezien kunnen worden.
• Besteed bewust aandacht aan kleinigheden.
• Doe alleen wat zin heeft.

Deze principes worden door velen als heilig beschouwd. De status van Musashi heeft hiervoor gezorgd. Hij wordt als een held gezien door iedereen die enigszins fan van Martial Arts is.

Schilderijen

Er zijn veel schilderijen over Martial Arts gemaakt. Vaak wordt er de Samoerai op afgebeeld. En toch zeker meer dan de helft ervan gaan over de eerder genoemde Miyamoto Musashi en zijn legendarische gevecht tegen Kojiro. Zo ook dit schilderij. De schilderijen komen zo’n beetje allemaal uit 1600-1700. Het zijn vaak schilderijen die op een soort tekenachtige manier zijn geschilderd. Vaak niet erg realistisch maar met meer de nadruk op het tafereel dat zich op het schilderij afspeelt. Vaak zijn het ook beroemde gevechten en bepaalde acties uitgevoerd door samoerais die op de schilderijen zijn afgebeeld. De samoerai hebben ook vaak een kimono aan die zeer kleurrijk is. Vechthoudingen en zwaarden zijn ook erg populaire middelen om een samoerai op zijn gevaarlijkst af te beelden op een schilderij. Over de schilders is zeer weinig bekend. Wel weten we dat Miyamoto Musashi zelf ook een kunstenaar was die schilderijen maakte. Het komt er dus eigenlijk op neer dat er zeer weinig bekend is over de schilders maar dat de schilderijen allemaal een soort tekenachtige stijl hebben die meer gericht is op het afbeelden van het tafereel dan het realistisch afbeelden van de personen. Ook zijn op een groot deel van de schilderijen een beroemd gevecht te vinden.