Berlijnse muur: HET symbool van de wereld 1945-1990
Twintig jaar na dato lijkt de Berlijnse muur vergeten; alsof hij nooit bestaan heeft. De jonge generatie Europeanen heeft er soms zelfs nog nooit van gehoord. En dat terwijl het niet alleen om die muur van 155 kilometer lang ging: het ging om communisme, angst voor de derde wereldoorlog, de Koude Oorlog, het atoomwapentijdperk, stop de bom, massademonstraties. De muur blijft belangrijk, al is het maar om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt.Periode VOOR 1961
De winnaars van de oorlog delen Duitsland op in 4 delen. Voor Berlijn, de hoofdstad, gebeurt hetzelfde. Er blijven 2 delen over: een Duitsland (en een Berlijn) onder toezicht van Amerika; en een Duitsland (en een Berlijn) onder toezicht van Rusland. Eind veertiger jaren worden ook officieel twee Duitsland opgericht: BundesRepublik Deutschland (BRD) en Deutsche Demokratische Republik (DDR), beter bekend onder de namen West- en Oost-Duitsland.In de vijftiger jaren in Amerika, en Europa, en dus ook in West-Duitsland, langzaam aan de opkomst van de verzorgingsstaat, de economische groei. Coca cola wordt populair in Nederland. Mensen kopen hun eerste koelkasten. Televisie is in opmars. Oost-Duitsland kan dit tempo niet volgen; mag het ook niet van Rusland. In de communistische landen (waaronder ook Hongarije, Tsjecho-Slowakije, Polen, en nog meer landen in het oosten van Europa) geen invoer van kapitalistische goederen, dat paste niet binnen de gedachte van het communisme. Steeds meer Duitsers, zeker de hoog opgeleide, kozen voor een toekomst in het Westelijke deel. Ze gingen eenvoudig weg uit het Oosten, om niet meer terug te keren.
Bliksemlesje communisme
Oost-Duitsland dus in de strenge greep van het communisme, met een communistische partij, en een communistische partijleider, aan de macht. Communisme is het in de praktijk brengen van een theorie, onder meer bedacht door ene Karl Marx, waarin er geen standverschillen zijn: iedereen is gelijk, en alles is van iedereen. Geen vrije markt, maar een controle van de markt en van alles wat er gebeurt door de regering. Geen werkloosheid door ingrijpen van dezelfde regering. Geen verschillen tussen rijk en arm.In theorie misschien mooi, in de praktijk heeft het nooit ergens (lang) gewerkt. Het communisme als systeem is bijna verdwenen in de wereld. China, Noord-Korea, en Cuba zou je nog communistisch kunnen noemen. Alleen is de vraag: is het nu een ideologie, of een dictatuur? Willen de mensen dat wel of is het gewoon opgedrongen door een sterke maar kleine groep?
13 augustus 1961
In het holst van de nacht gaan duizenden soldaten, al weken daarvoor opgeroepen, aan de slag om Berlijn te omsperren met een muur van grotendeels prikkeldraad. In de jaren die volgen wordt dit vervangen door een stenen muur. Ook de grensovergangen tussen West- en Oost-Duitsland worden afgesloten.Veel mensen wisten van niets, gingen slapen, en zagen een muur van prikkeldraad toen ze weer wakker waren en op waren gestaan. Zeker de eerste dagen en weken ontsnapten nog velen door de muur, die echter in snel tempo, hoger, steviger, en beter bewaakt werd.
De bewaking kreeg de opdracht om te schieten op mensen die de muur over wilden. Overigens ging het, toen de muur eenmaal af was, niet meer om een enkele muur; het ging om een muur aan de kant van West-Berlijn, een tussenstuk met gras, licht, schijnwerpers, grachten, en een weg waar patrouilles overheen gingen, en een muur aan de kant van Oost-Berlijn. Kort achter die muur nog eens een hek dat onder stroom stond.
Periode NA 1961
Het communisme in Oost-Duitsland hield nog 28 jaar stand. Inwoners gingen (konden) immers niet meer weg naar het Westen, ook niet via andere wegen, en inwoners leken in hun lot te berusten. Af en toe probeerde er nog wel iemand te ontsnappen, bijna 200 mensen werden daarbij gedood.Toen Rusland zijn machtspositie niet meer kon handhaven, onder meer omdat het eenvoudigweg niet meer betaalbaar was, waren de inwoners van de DDR niet meer onder controle te houden. Op 9 november 1989 kwam de opdracht van de regering: mensen mogen naar het Westen reizen. De grenswacht mocht niemand meer tegen houden. Binnen een jaar bestond ook de DDR niet meer.
Nooit meer een muur?
In het conflict Israel vs. de Palestijnen wordt ook over een muur gesproken. En heel af en toe staat er ergens in de wereld weer iemand op die roept dat een muur de oplossing is voor een ogenschijnlijk niet op te lossen conflict. De Berlijnse muur heeft echter bewezen dat het niet werkt. Met veel machtsvertoon en ten koste van mensenlevens is het een tijdje in de hand te houden. Maar er hoeft maar een figuurlijk iets andere wind te waaien, en het systeem valt om.Gerelateerde artikelen
De Berlijnse muur Ze is de geschiedenis in gegaan als het symbool van de koude oorlog en de scheiding van Duitsland. De B…Koude Oorlog: een samenvatting op jaartallen Dit artikel behandelt de belangrijkste jaartallen en gebeurtenissen van de K…
De Koude Oorlog Tijdens de Tweede Wereldoorlog vochten de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk samen met de So…
Duitsland, Berlijn - Berlin Gelegen aan de rivier de Spree vindt men Berlijn. De hoofdstad en grootste stad van Duitsland…
De hereniging van Duitsland Grenzen van landen zijn niet onveranderlijk door de geschiedenis heen. Het meest bekende voor…
Reageer op het artikel "Berlijnse muur: HET symbool van de wereld 1945-1990"
Max, 06-01-2012 15:06
Het kapitalisme staat op dit moment na de ondergang. Zijn er beter functionerende alternatieven voor het kapitalisme te bedenken? Het communisme is in principe beter. Communisten zijn de enige die voor de werkende klasse het beste voor hebben, de andere partijen[PvdA, GL en SP ] sussen de arbeiders incl. de uitkeringsgerechtigden in slaap. Je kunt immers geen socialisme hebben binnen een kapitalistisch systeem.De meeste mensen snappen de essentie niet van kapitalisme; laat staan van communisme. Vooral linkse mensen - helaas - niet. In het westen is ‘het kapitaal’(dat bij de rijken op prive-rekeningen staat.) aan de macht. Niet de bevolking; niet de mensen.De werkende klasse is 'gedoemt' te werken voor haar inkomen. De kapitaal bezittende klasse hoeft niet te werken; die hoeft alleen maar geld uit te lenen. Communisme zoals Marx het bedacht heeft, heeft bij mijn weten nooit ergens bestaan.Landen die communistisch zijn of zijn geweest voldoen eigenlijk geen van allen aan de omschrijving van Marx. Landen als Sovjet Unie, Noord Korea,Cuba,… worden communistisch genoemd, maar zijn zeker niet klassenloos. Het communisme (in welk land dan ook) is van af de eerste seconde van het ontstaan of bestaan of van hun overwinning te vuur en te zwaard (letterlijk) bestreden.Het kapitalistische systeem – met alles wat daar bij hoort – heeft de laatste 30, 60, 80 tot 150 jaar – ook inderdaad ALLES uit de kast gehaald om hun belachelijk te maken en te bestrijden (incl. moord op hun leiders, etc.).Recent heeft men toegegeven dat het Vaticaan en de CIA 30 jaar en langer, in oost Europa hebben samengewerkt en samengespannen om regeringen daar omver te werpen(in Poolse krant Dziennik).Volgens marxisten was Rusland overigens nog helemaal niet rijp voor een communistische revolutie omdat de industrie daar nog in de kinderschoenen stond.De communistische volkeren (waar ook ter wereld) hebben bijna geen kans gehad. (Zie de Sovjet Unie, Indonesie, Angola, zelfs Zuid Afrika, Vietnam, Chili,Joegoslavie, etc.).China is de enige die deze helse cirkel deels doorbroken heeft…(in hoog tempo verandert in het machtigste land op aarde). Met behulp van kapitalistische elementen kun je het communisme namelijk beter maken.'Rijk' is het probleem niet voor marxisten. (Wel als het uit de klauwen loopt. Maar doet dat vooralsnog niet.) Dat geld staat gewoon op de bank. Een staatsbank.Ondernemer-zijn is ook het probleem niet. Ondernemers in China werken heel anders dan in het kapitalistische systeem.Ook in de speciale economische zones (in Zuid China). Hun winsten zijn om te beginnen 100% transparant. Ondernemers in socialistische landen lenen gewoon geld van de bank. Voor 4 of 5% rente. Maar het kan ook zo zijn dat de staatsbank de risico's neemt en dus aandelen in die onderneming heeft. Alle aandelen wel te verstaan. En de staatsbank krijgt dan de totale winst. De ondernemer is dan eigenlijk een manager (in loondienst).De financiële sector moet uit de handen worden genomen van de aasgieren. Enkel een financiële sector in handen van de gemeenschap, maar dan wel onder controle van de werknemers en de gebruikers, kan garanderen dat die sector haar essentiële taken vervult.Wat geldt voor de banksector, geldt ook voor de andere sectoren.De ineenstorting van het kapitalisme is onvermijdelijk: dat is enige zekerheid die voorgebracht wordt door de marxiaanse analyse van de interne tegenstellingen van het systeem. Na twee wereldoorlogen, twee grote economische crisissen, die van de jaren 29-33 en de huidige, lijkt ons dat hoe langer hoe minder aanvechtbaar. Maar deze ineenstorting kan tot twee volledig verschillende, zelfs tegengestelde, resultaten, leiden; ofwel vooruit naar het communisme ofwel achteruit naar de barbarij. Na de ervaring van Auswitch en Hiroshima, met de actuele nucleaire wapenwedloop en de groeiende dreiging over ons eco-systeem, gaat het niet om een louter propagandistische formule maar over een reëel en duidelijk gedefinieerd gevaar.Zolang de werkende bevolking van dit soort ‘rijke’ landen een goed inkomen (in de fabrieken van de bezittende klasse) kunnen verdienen, zullen ze niet in opstand komen, maar in landen waar ze niks kunnen verdienen en alleen maar uitgebuit worden, natuurlijk – vroeg of laat – natuurlijk wel…De jongeren moeten vroeg of laat het land of de bedrijven besturen. Dat is nu eenmaal zo.Ik eindig graag met een citaat van Marx en Engels uit het Communistisch Manifest omdat het meer dan ooit ook op vandaag van toepassing is: ‘De uitvoerende macht van de moderne Staat is slechts een commissie voor het regelen van de zaken van de (kapitalistische) bourgeoisie’ (1848)