Spelling - de leestekens

Tijdens het schrijven van een brief, werkstuk of andere dingen, kom je verschillende leestekens tegen. Maar wanneer gebruik je een dubbele punt en wanneer een puntkomma? En wat is een apostrof of een trema? In dit artikel kunt u de meest gebruikte leestekens vinden.

Punt .

• om het einde van een zin aan te geven (Deze zin is afgelopen.)
• na afkortingen (t.a.v. ter attentie van)
• in cijferreeksen (1.000)
• een aantal punten achter elkaar; bij een pauze, iets zelf invullen of interpreteren (adres;....)

Uitzonderingen

• na een afkorting, want die eindigt al op een punt (bomen, bladeren, takken, enz.)
• aan het einde van een titel, opschrift of adres (Vicariehof 3)
• na munteenheden, maten en gewichten (1.000 kg)

Puntkomma ;

• voor een opsomming
• als een komma niet genoeg is om een kleine scheiding tussen 2 zinnen duidelijk te maken

Dubbele punt :

• bij een opsomming
• bij een citaat, een letterlijke opsomming
• als er een toelichting, verklaring of een uitleg volgt

Komma ,

• bij een opsomming (de drie mensen; Klaas, Joris en Pieter)
• tussen twee persoonsvormen
• voor en na een toevoeging of een bijstelling
• om een zin beter te begrijpen, bij een uitgebreide bijvoeglijke bijzin
• bij een rustpauze in een zin
• bij een uitroep
• bij een tussenwerpsel of aanspreking
• tussen hoofdzinnen en bijzinnen
• tussen twee of meer bijvoeglijke naamwoorden

Vraagteken ?

• aan het einde van een directe vraag (Ben jij morgen thuis?).

Uitzondering

• bij een indirecte vraag (Hij vroeg mij of ik morgen thuis was).

Uitroepteken !

• als iets extra aandacht nodig heeft
• na een uitroep (Help!)

Haakjes ( )

• bij een toevoeging
• bij een verwijzing
• bij een betekenis

Gedachtenstreepje -

• geeft een pauze aan
• komt in de plaats van komma's

Aanhalingstekens '

• als iemand geciteerd wordt
• als woorden een speciale betekenis hebben
• als woorden speciale aandacht nodig hebben

Koppelteken -

• bij het afbreken van een woord aan het einde van een regel
• als de woorden anders niet goed uit te spreken zijn
• bij samenstellingen
• bij aardrijkskundige namen
• in samenstellingen die een titel of rang aangeven
• in namen van gehuwde vrouwen
• in samenstellingen met cijfers en letters
• bij voorvoegsels

Trema ¨

• aan het begin van een nieuwe lettergreep, zodat het woord niet verkeerd gelezen kan worden

uitzonderingen

• bij een dubbele i
• bij Latijnse woorden op -eum
• bij Franse woorden op -ien

Apostrof `

• bij meervoudsvorming van zelfstandige naamwoorden; -a, -i, -o, -u, -y.
• als een deel van het woord is weggelaten
• in afleidingen van letterwoorden, afkortingen en cijfers
• als het woord op een -s- eindigt
• verkleinwoorden die eindigen op een -y-

Weglatingsteken -

• om aan te geven dat een stuk van een samengesteld woord is weggelaten, als het meerder keren genoemd moet worden

Special

Nederlandse taal

Gerelateerde artikelen

Taalkundig ontleden
Redekundig ontleden
Spelling © 2007 - 2010 Coby79, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 16-10-2007, laatst gewijzigd op 09-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Coby79 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Interpunctie, het gebruik van leestekens: Interpunctie is het gebruik van leestekens in een tekst. Hieronder verstaan we o.a. komma’s, punten en aanhalingstekens. Het woordenboek zegt het volgende over inter…
• Journalistiek: elementaire taalvaardigheid: Een journalist bedient zich voortdurend van taal; het is zijn werkinstrument, de verschijningsvorm van zijn journalistieke werk. De teksten moeten duidelijk en pre…
• Morsecode - punten en strepen: Samuel Morse was de uitvinder van de morsecode. De morsecode is een manier van telegrafie, waarmee men over lange afstanden met elkaar kan communiceren. De morsecode bestaat ui…
• Het grootste woordenboek ter wereld: Het grootste woordenboek ter wereld is een Nederlands woordenboek. Er werd ongeveer 150 jaar aan gewerkt. Momenteel beslaat het WNT uit meer dan 40 banden. Het is ook onl…
• Duitse spelling en uitspraak: een beknopte handleiding: Als je Duits wil leren, dan kan je best beginnen met de basisprincipes van spelling en uitspraak. Deze ga je nodig hebben voor het leren van de basiswo…

Bronnen en/of referenties

• Dit artikel is een samenvatting van de lessen spelling van de cursus; Correct Nederlands schrijven en spreken, van de NHA.
• Nederlandse spelling