Spelling - de leestekens
Tijdens het schrijven van een brief, werkstuk of andere dingen, kom je verschillende leestekens tegen. Maar wanneer gebruik je een dubbele punt en wanneer een puntkomma? En wat is een apostrof of een trema? In dit artikel kunt u de meest gebruikte leestekens vinden.Punt .
- om het einde van een zin aan te geven (Deze zin is afgelopen.)
- na afkortingen (t.a.v. ter attentie van)
- in cijferreeksen (1.000)
- een aantal punten achter elkaar; bij een pauze, iets zelf invullen of interpreteren (adres;....)
Uitzonderingen
- na een afkorting, want die eindigt al op een punt (bomen, bladeren, takken, enz.)
- aan het einde van een titel, opschrift of adres (Vicariehof 3)
- na munteenheden, maten en gewichten (1.000 kg)
Puntkomma ;
- voor een opsomming
- als een komma niet genoeg is om een kleine scheiding tussen 2 zinnen duidelijk te maken
Dubbele punt :
- bij een opsomming
- bij een citaat, een letterlijke opsomming
- als er een toelichting, verklaring of een uitleg volgt
Komma ,
- bij een opsomming (de drie mensen; Klaas, Joris en Pieter)
- tussen twee persoonsvormen
- voor en na een toevoeging of een bijstelling
- om een zin beter te begrijpen, bij een uitgebreide bijvoeglijke bijzin
- bij een rustpauze in een zin
- bij een uitroep
- bij een tussenwerpsel of aanspreking
- tussen hoofdzinnen en bijzinnen
- tussen twee of meer bijvoeglijke naamwoorden
Vraagteken ?
- aan het einde van een directe vraag (Ben jij morgen thuis?).
Uitzondering
- bij een indirecte vraag (Hij vroeg mij of ik morgen thuis was).
Uitroepteken !
- als iets extra aandacht nodig heeft
- na een uitroep (Help!)
Haakjes ( )
- bij een toevoeging
- bij een verwijzing
- bij een betekenis
Gedachtenstreepje -
- geeft een pauze aan
- komt in de plaats van komma's
Aanhalingstekens '
- als iemand geciteerd wordt
- als woorden een speciale betekenis hebben
- als woorden speciale aandacht nodig hebben
Koppelteken -
- bij het afbreken van een woord aan het einde van een regel
- als de woorden anders niet goed uit te spreken zijn
- bij samenstellingen
- bij aardrijkskundige namen
- in samenstellingen die een titel of rang aangeven
- in namen van gehuwde vrouwen
- in samenstellingen met cijfers en letters
- bij voorvoegsels
Trema ¨
- aan het begin van een nieuwe lettergreep, zodat het woord niet verkeerd gelezen kan worden
uitzonderingen
- bij een dubbele i
- bij Latijnse woorden op -eum
- bij Franse woorden op -ien
Apostrof `
- bij meervoudsvorming van zelfstandige naamwoorden; -a, -i, -o, -u, -y.
- als een deel van het woord is weggelaten
- in afleidingen van letterwoorden, afkortingen en cijfers
- als het woord op een -s- eindigt
- verkleinwoorden die eindigen op een -y-
Weglatingsteken -
- om aan te geven dat een stuk van een samengesteld woord is weggelaten, als het meerder keren genoemd moet worden
Special
Nederlandse taalGerelateerde artikelen
Taalkundig ontledenRedekundig ontleden
Spelling
Gerelateerde artikelen
Interpunctie, het gebruik van leestekens Interpunctie is het gebruik van leestekens in een tekst. Hieronder verstaan we o…Journalistiek: elementaire taalvaardigheid Een journalist bedient zich voortdurend van taal; het is zijn werkinstrument,…
Morsecode - punten en strepen Samuel Morse was de uitvinder van de morsecode. De morsecode is een manier van telegrafie,…
Boeken: schrijfproces; schrijfstijl; voorkomen taalfouten Sommige schrijvers hebben een goede schrijfstijl, anderen een m…
Het grootste woordenboek ter wereld Het grootste woordenboek ter wereld is een Nederlands woordenboek. Er werd ongeveer 1…
Reageer op het artikel "Spelling - de leestekens"
Siep, 17-01-2012 09:43
Leuk artikel. Ik heb moeite met leestekens en nu is het een stuk helder der geworden,dank u wel.
Reactie infoteur, 17-01-2012
Bedankt voor uw reactie!
Vriendelijke groet, Coby
Hugo van der Heide, 24-12-2011 16:31
Hoe eindig je een zin tussen aanhalingstekens met aan het eind een uitroepteken?
"het is mooi weer!" of "het is mooi weer"!
Reactie infoteur, 24-12-2011
"Het is mooi weer!" is het juiste antwoord.
Vriendelijke groet, Coby
Jolanda Smit, 11-08-2011 09:46
Bij de komma staat niks vermeld over cijfers en getallen en wanneer daar komma's gebruikt worden. Zou een goede aanvulling zijn.
Hermanus, 23-05-2011 17:12
Hoe wordt de punt op de i genoemd, in het Nederlands? De Engelse benaming is Tittle, maar een vertaling brengt mij op 'klein deel'; wat meer de definitie van het woord is, dan de term vertaald.
Isabel, 12-11-2009 14:50
Wat is de betekenis van het volgende teken [ en is dit hetzelfde als een ( ?
Ik hoor het graag!
Met vriendelijke groet,
Isabel
Nelleke van Veenendaal, 30-04-2009 15:06
Geachte , Hoe kom ik te weten hoe het vijfteken onder de S heet? Ik zal het wel fout neer zetten, maar ik zou niet weten hoe of ik het anders uit zou moeten legen.Wellicht dat u mij hieraan kunt helpen, Met vriendelijk groet, NH van Veenendaal.
Reactie infoteur, 30-04-2009
Hallo Nelleke van Veenendaal,
De letter die u bedoelt is de ª / º en heet S-cedille. De letter klinkt ongeveer als "sj" in het Nederlands en wordt gebruikt in het Turks, Azeri, Tataars, Koerdisch, Turkmeens en Roemeens.
Vriendelijke groet, Coby
Dineke Dijkshoorn-Bison, 28-04-2009 11:39
Even een reactie op Tammo ter Hark, 07-03-2009
Een citaat is iets wat men noemt: een aanhaling uit een geschrift. Dus wanneer een klein stukje van een zin wordt aangehaald en de rest van de zin wordt weggelaten, dan eindigt deze altijd met 3 puntjes. Bij het lezen van (...) en ?... vraagt de schrijver om je eigen fantasie. Er is hier taalkundig niets van beschreven. Dergelijke dingen kom je vaak tegen in boeken. Een ieder weet dat wanneer je een boek leest, je zelf ook de nodige fantasie moet hebben. Ik heb wel een opmerking wat betreft de volgende zin:
Zij was te voorschijn gekomen, de verdwenen dag, en spookte aan alle kanten weer om hem heen.
De komma is foutief, omdat "een komma" het voegwoord vervangt. Dit is "dubbel" gebruik in een zin. Het valt mij steeds op dat veel mensen de komma gebruiken vòòr "en".
Groet Dineke
Reactie infoteur, 28-04-2009
Hallo Dineke,
Bedankt voor de aanvulling!
Vriendelijke groet,
Coby
Tammo, 07-03-2009 19:16
Meestal wordt (...) gebruikt in citaten, waar (...) staat voor wat woorden die weggelaten zijn, omdat ze voor wat de schrijver met het citaat wil illustreren niet essentieel zijn.
In het boek ?Zwarte Licht ?, van Harry Mulisch staan de volgende 2 tekstdelen:
Kan een van jullie mij vertellen/uitleggen wat de drie puntjes tussen haakjes betekenen en waar ze voor staan.
1.
Maurits gaat met Marjolein. Op de kleuterschool zijn ze allebei even groot, maar als ze zestien zijn is zij een kop groter als hij. Hij verbleekte. (?) Zij was te voorschijn gekomen, de verdwenen dag, en spookte aan alle kanten weer om hem heen.
2.
Hij stond op en viel achterover, met een hand in de scherven van een gebroken glas. Toen hij weer stond, was hij naast Dianne en keek ook inde spiegel. Op het zelfde moment zag hij waar zij naar keek (?) hikte even,en meteen verbaasde het hem dat er licht in de kamer was maar een licht dat niet tot de dingen kwam, licht en donker tegelijk, ?..
Groet van Tammo ter Hark
Esther de Pina, 02-10-2008 10:57
Ik zit mij af te vragen hoe het ~ heet boven bijvoorbeeld de letter n, en hoe het teken heet dat in het Frans regelmatig onder de c hangt (dat vijfje, in bijvoorbeeld Ca va?)
Reactie infoteur, 02-10-2008
Het ~ teken heet tilde.
het ç teken heet cedille.
vriendelijke groet, Coby
Piron, 08-07-2008 11:12
Goedenmorgen
Hoe krijg ik een accent circonflexe op de a b.v. op de a van chateau.
Bij voorbaat dank voor Uw antwoord.
Mvgroeten C.Piron Geldrop
Reactie infoteur, 08-07-2008
Hallo Piron,m
Daarvoor kunt u het beste op uw eigen computer zoeken, bij bijvoorbeeld de helpdesk.
Succes!
Vriendelijke groet, Coby
Oosterhof, 08-02-2008 15:39
Tekst is onvolledig! Er word nergens verwezen naar de äccent eque, accent a grave (zal wel verkeerd zijn gespeld) nu ik dit op het scherm zie. Welke toepassingen zijn mogelijk en welke zijn juist? Vriendelijke groeten, Ruud Oosterhof
Reactie infoteur, 10-02-2008
Bedankt voor de aanvulling!
Bronnen en referenties
- Dit artikel is een samenvatting van de lessen spelling van de cursus; Correct Nederlands schrijven en spreken, van de NHA.
- Nederlandse spelling