InfoNu.nl > Educatie en School > Taal > Redekundig ontleden, onderwerp,persoonsvorm, gezegde en meer

Redekundig ontleden, onderwerp,persoonsvorm, gezegde en meer

Redekundig ontleden, onderwerp,persoonsvorm, gezegde en meer Ontleden. Elk kind op de basisschool en de middelbare school moet het leren. Volwassenen die schrijven moeten het kunnen. Het is belangrijk om de zinsdelen te kunnen benoemen. Als je alleen al eens kijkt hoe belangrijk het is een onderwerp te vinden, opdat je weet hoe de persoonsvorm geschreven moet worden. Weten wat in een zin lijdend of meewerkend is, bepaalt het begrip van zo'n zin. Hier volgt hulp voor het vinden van de essentiële delen van een zin.

Zinsdelen

Om zinnen te kunnen ontleden is het belangrijk eerst de zinsdelen te vinden. Zinsdelen kunnen bestaan uit woorden of een aantal woorden die bij elkaar horen. Om zinsdelen te vinden ga je proberen de woorden van een zin van plaats te veranderen. Als de zin nog hetzelfde betekent, heb je het goed gedaan.
Voorbeeld
  • Het jongetje uit groep 3 zit al drie jaar op school.
  • Het jongetje uit groep 3/zit/al drie jaar/op school.

Persoonsvorm

Hoe vind je die?
Zet de zin in een andere tijd. Het woord dat verandert, is de persoonsvorm.
Voorbeelden
  • Meisjes hebben vaak lang haar. "hebben" verandert in "hadden". Dat is dus de persoonsvorm.
  • Hij had een nieuwe fiets gekregen. "had" verandert in "heeft". Dat is dus de persoonsvorm.

Gezegde

Een gezegde is werkwoordelijk of naamwoordelijk.
Hoe vind je dat?

Een WERKWOORDELIJK GEZEGDE bestaat uit werkwoorden of vervoegingen daarvan.
Voorbeeld
  • Hij heeft vorige week een zusje gekregen. Werkwoordelijk gezegde: heeft gekregen
  • Ik zou dat werk moeten kunnen maken. Werkwoordelijk gezegde: zou moeten kunnen maken
OOK:
A. Een werkwoord kan gesplitst zijn, het afgesplitste deel hoort erbij.
Voorbeeld:
  • Maak je dat werk wel af? maak af
B. Soms heeft een werkwoord een wederkerend voornaamwoord, dat hoort erbij.
Voorbeeld:
  • Ik buk me, jij vergist je, hij bedenkt zich
  • .

(Als het wederkerend voornaamwoord vervangen kan worden, zoals bij: " Hij wast zich" of "Hij wast me", wordt het een lijdend voorwerp).
C. Als voor een werkwoord "te" staat, hoort dat erbij.
Voorbeeld:
  • staat te kijken, loopt te zingen
  • .

Een NAAMWOORDELIJK GEZEGDE heeft een werkwoordelijk en een naamwoordelijk deel.
Er staat altijd een koppelwerkwoord in de zin.
Het naamwoordelijk deel noemt een eigenschap/toestand van het onderwerp..

De koppelwerkwoorden: zijn, worden, lijken, blijken, schijnen, dunken, voorkomen, heten, blijven.
Voorbeeld:
  • Mijn buurman is jarig. Naamwoordelijk gezegde: is jarig
  • Ontleden is een moeilijke klus.Naamwoordelijk gezegde: is een moeilijke klus

Onderwerp

Hoe vind je het?
Wie of Wat + persoonsvorm
Voorbeeld:
  • Op straat staan veel auto's geparkeerd. Onderwerp: veel auto's
  • Dat mooie meisje doet mee met een missverkiezing. Onderwerp: Dat mooie meisje.

Lijdend voorwerp

Hoe vind je het?
Wie of Wat +gezegde + onderwerp
Voorbeeld:
  • De buurvrouw doet de was in de wasmachine. Lijdend voorwerp: de was
  • Het nieuwe huis kostte ons veel geld. Lijdend voorwerp: veel geld
MAAR:
In een zin met een naamwoordelijk gezegde staat GEEN lijdend voorwerp.

Meewerkend voorwerp

Hoe vind je het?
Aan/voor wie + gezegde + onderwerp + lijdend voorwerp
AAN of VOOR kan ervoor staan of je kunt het ervoor zetten.
Voorbeeld:
  • Ik heb haar een tien voor Frans gegeven.
  • Meewerkend voorwerp: haar
  • Hij vroeg aan zijn vader of hij mee mocht.
  • Meewerkend voorwerp: aan zijn vader

Als je deze zinsdelen kunt benoemen, beheers je de essentiële onderdelen van een zin. Op de basisschool wordt de rest van de zin samengevat onder "bepalingen". Op het voortgezet onderwijs wordt de zin helemaal ontleed. Alle zinsdelen vallen dan onder hun eigen noemer.

Lees verder

© 2011 - 2014 Wilvdvleuten, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Grammatica Nederlands - redekundig ontledenGrammatica Nederlands - redekundig ontledenGrammatica heeft verschillende regels, die geven zinnen structuur. Door de regels juist toe te passen, krijg je geen fou…
De PABO taaltoetsDe PABO taaltoetsDe taaltoets is een verplicht en zeer belangrijk onderdeel voor alle eerstejaars PABO studenten. De taaltoets stelt vast…
Nederlandse grammatica, zinnen ontledenHet blijft altijd moeilijk, hoe verdeel ik de zin in zinsdelen, wat is het verschil tussen redekundig en taalkundig ontl…
Grammatica, zinnen ontledenGrammatica, zinnen ontledenDe grammatica van de Nederlandse taal wordt door veel mensen als lastig ervaren. Op school wordt kinderen geleerd hoe zi…
Spelling - Hoe zit het ook alweer?Spelling - Hoe zit het ook alweer?De spelling van woorden... Vraag jij je ook wel eens af: Hoe schrijf je ook alweer bepaalde woorden? Komt er bij de pers…
Bronnen en referenties
  • Cambiumned.nl
  • Digischool.nl

Reageer op het artikel "Redekundig ontleden, onderwerp,persoonsvorm, gezegde en meer"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Wilvdvleuten
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Taal
Special: Nederlandse grammatica
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!