Samengestelde woorden: gebruik van de tussenletter -n-

Sinds de nieuwe spelling een aantal jaren geleden is ingevoerd is het voor veel Nederlanders niet meer helemaal duidelijk wanneer er in samengestelde woorden wel of geen tussenletter -n- geschreven moet worden. Nu er recentelijk weer een aantal uitzonderingsregels geschrapt zijn, is het nog onduidelijker geworden. Natuurlijk is dit voor niet-Nederlanders al helemaal niet makkelijk. Hier vindt u de regels voor het gebruik van de tussenletter -n-, toegelicht met voorbeelden.

Door het voortdurend veranderen van de spellingsregels is het voor veel mensen onduidelijk geworden wanneer er een tussenletter -n- geschreven moet worden bij samengestelde woorden. De meeste mensen weten bijvoorbeeld niet dat de 'paardebloemregel' weer veranderd is. Deze regel hield in dat bij plantkundige samenstellingen geen -n- tussen de samenstelling kwam. Deze regel is geschrapt, het is dus 'paardenbloem' geworden. Hieronder zijn de meest recente regels beschreven.

Bij wat voor woorden wordt er een tussenletter -n- geschreven?

De woorden waar een -n- tussen geschreven moet worden zijn woorden die samengesteld zijn uit twee afzonderlijke woorden, waarvan het eerste woord eindigt op een stomme e.


Voorbeelden:

• Studentenhuis
• Kippensoep

Voor de meeste woorden geldt dat er een -n- tussen de samenstelling geschreven moet worden. Er zijn een aantal uitzonderingen hierop. Deze worden hieronder beschreven.

Geen tussenletter –n-

In de volgende gevallen wordt geen tussenletter -n- geschreven:

• Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s én -en kan hebben.
• Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s heeft.
• Als het eerste deel van de samenstelling geen meervoud heeft.
• Als het eerste deel van de samenstelling het tweede deel versterkt.
• Als het eerste deel van de samenstelling uniek is.
• Als een van de delen niet meer herkenbaar is als zelfstandig woord.
• Bij versteende uitdrukkingen.

Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s én -en kan hebben

• Gedaanteverwisseling (gedaantes/gedaanten)
• Vitaminepil (vitaminen/vitamines)

Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s heeft

• Aspergesoep (asperges)
• Horlogemaker (horloges)

Uitzonderingen:
Als het eerste deel van de samenstelling als vrouwelijk meervoud een -s heeft, maar er ook een mannelijke variant bestaat op -en, wordt er wel een tussenletter -n- geschreven.

• Agentenuniformrokje (agentes)

Als het eerste deel van de samenstelling geen meervoud heeft

• Aardewerk
• Rijstepap

Als het eerste deel van de samenstelling het tweede deel versterkt

• beresterk
• reuzeleuk

Als het eerste deel van de samenstelling uniek is

• Koninginnedag (er is maar één koningin)
• Zonnekoning (er is maar één zon)

Als één van, of allebei de delen niet meer herkenbaar is als zelfstandig woord

• Bolleboos
• flierefluiter

Bij versteende uitdrukkingen

• Apegapen
• Ruggespraak

© 2008 - 2010 Doeldertje, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 03-12-2008, laatst gewijzigd op 09-04-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Doeldertje is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Spelling; de -n- of -s- als tussenletter: De -n- of -s- als tussenletter, de regels veranderen steeds weer. Hoe zit het ook al weer precies? In dit deel over de Nederlandse spelling worden de regels duidelij…
• Spaarrente: Wat is spaarrente?: Spaarrente is het bedrag dat de uitlener van geld krijgt, ter compensatie van het uitlenen. Bij spaarrente is de uitlenende partij de consument, en de lenende partij is een fi…
• Verdubbel snel uw geld met samengestelde rente: Als het om beleggen gaat zouden vrouwen betere beleggers zijn dan mannen. Niet in de laatste plaats, omdat vrouwen minder risico blijken te nemen, en minder tr…
• Samengestelde werkwoorden: scheidbaar en onscheidbaar: In het Nederlands komen veel samengestelde werkwoorden voor. Deze bestaan uit een werkwoord en een voorvoegsel. Een groot deel van deze samengestelde we…
• Grammatica Nederlands - redekundig ontleden: Grammatica heeft verschillende regels, die geven zinnen structuur. Door de regels juist toe te passen, krijg je geen foutieve Nederlandse zinnen. Het onderwerp, g…

Bronnen en/of referenties

• - Woordenlijst Nederlandse taal, samengesteld door het instituut voor Nederlandse lexicologie, 1995
• - Website Nederlandse taalunie