Taal en N

Samengestelde woorden: gebruik van de tussenletter -n-

Sinds de nieuwe spelling een aantal jaren geleden is ingevoerd is het voor veel Nederlanders niet meer helemaal duidelijk wanneer er in samengestelde woorden wel of geen tussenletter -n- geschreven moet worden. Nu er recentelijk weer een aantal uitzonderingsregels geschrapt zijn, is het nog onduidelijker geworden. Natuurlijk is dit voor niet-Nederlanders al helemaal niet makkelijk. Hier vindt u de regels voor het gebruik van de tussenletter -n-, toegelicht met voorbeelden.


Door het voortdurend veranderen van de spellingsregels is het voor veel mensen onduidelijk geworden wanneer er een tussenletter -n- geschreven moet worden bij samengestelde woorden. De meeste mensen weten bijvoorbeeld niet dat de 'paardebloemregel' weer veranderd is. Deze regel hield in dat bij plantkundige samenstellingen geen -n- tussen de samenstelling kwam. Deze regel is geschrapt, het is dus 'paardenbloem' geworden. Hieronder zijn de meest recente regels beschreven.

Bij wat voor woorden wordt er een tussenletter -n- geschreven?

De woorden waar een -n- tussen geschreven moet worden zijn woorden die samengesteld zijn uit twee afzonderlijke woorden, waarvan het eerste woord eindigt op een stomme e.

Stomme e: een e die uitgesproken wordt als een donkere u (ook wel korte u genoemd), zoals in put, klus, en druk. Een stomme e heeft nooit de nadruk

Voorbeelden:
  • Studentenhuis
  • Kippensoep

Voor de meeste woorden geldt dat er een -n- tussen de samenstelling geschreven moet worden. Er zijn een aantal uitzonderingen hierop. Deze worden hieronder beschreven.

Geen tussenletter –n-

In de volgende gevallen wordt geen tussenletter -n- geschreven:
  • Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s én -en kan hebben.
  • Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s heeft.
  • Als het eerste deel van de samenstelling geen meervoud heeft.
  • Als het eerste deel van de samenstelling het tweede deel versterkt.
  • Als het eerste deel van de samenstelling uniek is.
  • Als een van de delen niet meer herkenbaar is als zelfstandig woord.
  • Bij versteende uitdrukkingen.

Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s én -en kan hebben
  • Gedaanteverwisseling (gedaantes/gedaanten)
  • Vitaminepil (vitaminen/vitamines)

Als het eerste deel van de samenstelling als meervoud -s heeft
  • Aspergesoep (asperges)
  • Horlogemaker (horloges)

Uitzonderingen:
Als het eerste deel van de samenstelling als vrouwelijk meervoud een -s heeft, maar er ook een mannelijke variant bestaat op -en, wordt er wel een tussenletter -n- geschreven.
  • Agentenuniformrokje (agentes)

Als het eerste deel van de samenstelling geen meervoud heeft
  • Aardewerk
  • Rijstepap

Als het eerste deel van de samenstelling het tweede deel versterkt
  • beresterk
  • reuzeleuk

Als het eerste deel van de samenstelling uniek is
  • Koninginnedag (er is maar één koningin)
  • Zonnekoning (er is maar één zon)

Als één van, of allebei de delen niet meer herkenbaar is als zelfstandig woord
  • Bolleboos
  • flierefluiter

Bij versteende uitdrukkingen
  • Apegapen
  • Ruggespraak
© 2008 - 2010 Doeldertje, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 03-12-2008, laatst gewijzigd op 09-04-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Doeldertje is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • - Woordenlijst Nederlandse taal, samengesteld door het instituut voor Nederlandse lexicologie, 1995
  • - Website Nederlandse taalunie

Reageer op het artikel "Samengestelde woorden: gebruik van de tussenletter -n-"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.