Latijnse verbuigingen van het zelfstandig naamwoord

Het Latijn is dan wel een uitgestorven taal, toch kan je niet zeggen dat het helemaal is uitgestorven. In zowel alle scholen in België en Nederland kan je nog Latijn volgen, het lijkt misschien verwonderlijk maar toch volgen redelijk veel leerlingen deze richting. In dit artikel ga ik het hebben over de verbuigingen van de zelfstandige naamwoorden in het Latijn.

Naamvallen en verbuigingen

Het Latijn telt zes naamvallen en vijf verbuigingen: naamwoorden op -a (eerste declinatie), op -us, -um en -er (tweede), op -is in de genitivus (derde), op -us met genitivus -us (vierde) en op -es (vijfde).

Uitleg van de naamvallen

Een naamval of casus is een middel waarmee de grammaticale rol van een woord in de zin kan worden aangegeven.

De naamvallen in het Latijn:

• Nominatief (nom): De nominatief (Latijn nominare = benoemen) is de naamval die over het algemeen het onderwerp van een werkwoord aangeeft. Anders gezegd: de nominatief geeft aan wie de handeling verricht die met het werkwoord uitgedrukt wordt.
• vocatief (voc): De vocatief (Latijn vocare = roepen) of vijfde naamval is de naamval die wordt gebruikt als iemand of iets wordt aangesproken.
• Genitief (gen): De genitief (Latijn genus = afkomst) is de naamval die wordt gebruikt om aan te geven dat iets of iemand iets of iemand anders in bezit heeft.
• Datief (dat): De datief in het Latijn is eigenlijk net hetzelfde als het meewerkend voorwerp in het nederlands, je geeft bijvoorbeeld iets aan iemand, die aan wijst erop dat iemand de datief is.
• accusatief (acc): De accusatief (Latijn accusare = aanklagen), is de naamval voor het lijdend voorwerp (direct object).
• Ablatief (abl): De ablatief is altijd een bijwoordelike bepaling, als je bijvoor ergans naartoe gaat, dan staat die naar ervoor dat het zinsdeel erna de ablatief is.

Als je dan in het Latijn de naamval herkent dan kan de functie in de zin van de naamval afleiden d.m.v. bovenstaande uitleg.

Tabel

Nu volgt een tabel waarin alle modellen verbuigt worden, zoals deze tabel moeten alle zelfstandige naamwoorden verbuigt worden, wel goed letten op de nom. enk. en de gen.enk.

	eerste verbuiging	tweede verbuiging	tweede verbuiging	derde verbuiging	derde verbuiging	derde verbuiging	derde verbuiging	vijfde verbuiging
	Silva, Silv-ae	Servus, Serv-i	Templum, Templ-i	rex, reg-is	corpus, corpor-is	civis, civ-is	mare, mar-is	res, rei
nom enk	silva	servus	templum	rex	corpus	civis	mare	res
voc enk	silva	serve	templum	rex	corpus	civis	mare	res
gen enk	silvae	servi	templi	regis	corporis	civis	maris	rei
dat enk	silvae	servo	templo	regi	corpori	civi	mari	rei
acc enk	silvam	servum	templum	regem	corpus	civem	mare	rem
abl enk	silva	servo	templo	rege	corpore	cive	mari	re
nom mv	silvae	servi	templa	reges	corpora	cives	maria	res
voc mv	silvae	servi	templa	reges	corpora	cives	maria	res
gen mv	silvarum	servorum	templorum	regum	coporum	civium	marium	rerum
dat mv	silvis	servis	templis	regibus	corporibus	civibus	maribus	rebus
acc mv	silvas	servos	templa	reges	corpora	cives	maria	res
abl mv	silvis	servis	templis	regibus	corporibus	civibus	maribus	rebus

© 2008 - 2010 Chriske, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 29-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Chriske is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• [Frans] L’adjectif, het Franse bijvoeglijk naamwoord: De plaats van het bijvoeglijk naamwoord in een Franse zin is zo’n onderwerp, waarvan je kunt stellen dat het relatief simpel is. Er is een hoofdregel en…
• Grammatica Nederlands - taalkundig ontleden: Taalkundig ontleden betekent de woordsoorten uit een zin halen en ze kunnen herkennen. Zoals het zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord.
• Bijvoeglijk naamwoord in het Zweeds: In de Scandinavische talen waar het Zweeds deel uit van maakt hebben alle naamwoorden een vorm. Ook de bijvoeglijke naamwoorden hebben een vorm die afhankelijk is van het…
• Esperanto, de spraakkunst op één pagina: Esperanto heeft, zoals elke taal, een grammatica. In veel talen is de spraakkunst het grote struikelblok bij de student. Dit valt in het Esperanto bijzonder goed mee.…
• Nederlands - Stijl, deel 1: Met stijl bedoelen we de schrijfstijl. In dit artikel komen stijlfiguren en stijlfouten voorbij. Hoe werkt alles ook al weer, wat zijn de regels?