Grammaticalijn voor de basisschool

Taalmethodes in het basisonderwijs besteden soms nauwelijks aandacht aan een duidelijk overzicht van de grammaticaregels voor de leerlingen. In de handleidingen staan wel uitgebreide overzichten voor de leerkracht. Vandaar dat ik een leidraad heb ontwikkeld voor de kinderen waarin overzichtelijk vrijwel alle problemen rond het benoemen van zinsdelen (zgn. redekundig ontleden) en woorden (taalkundig ontleden) voor groep 6 t/m 8 aan de orde komen. Belangrijk voor het inzicht in vreemde talen.

Handleiding grammatica voor groep 6

ZINSDELEN		WOORD BENOEMEN
GEZEGDE	Alle werkwoorden	LIDWOORD	DE, HET, EEN
Voorbeeld	Hij HEEFT GEWERKT.	Voorbeeld	DE lucht, HET hek, EEN paard
ONDERWERP	WIE-deel van de zin	ZELFSTANDIG NAAMWOORD	namen van mensen, dieren, planten, dingen
Voorbeeld	HIJ heeft gewerkt.	Voorbeeld	de LUCHT, het HEK, een PAARD
PERSOONSVORM	Eerste WERKWOORD in de zin; staat vooraan in een vraagzin	BIJVOEGLIJK NAAMWOORD	zegt iets over een ZELFSTANDIG NAAMWOORD en staat er vóór
Voorbeeld	Hij HEEFT hard gewerkt	Voorbeeld	het LANGE, BLONDE haar
ZINSKERN	Onderwerp+Gezegde	VOORZETSEL	aan-achter-bij-binnen-boven-buiten-door-in-langs-met-na-nabij-naar-naast-om-onder-op-over-rond-te-tegen-tijdens-tot-uit-van-via-voor-wegens-zonder

Handleiding grammatica voor groep 7

ZINSDELEN		WOORD BENOEMEN
LIJDEND VOORWERP	WAT-deel in de zin	WERKWOORD	Het DOE-woord: wat gebeurt er?
Voorbeeld	Ik laat DE HOND uit.	Voorbeeld	Hij HEEFT snel LEREN FIETSEN.
MEEWERKEND VOORWERP	Deel van de zin waarin iemand of iets MEEdoet	BIJWOORD	Zegt iets over een BIJVOEGLIJK NAAMWOORD of WERKWOORD
Voorbeeld	Ik laat MET OPA de hond uit.	Voorbeeld	Hij heeft SNEL leren fietsen.
BEPALING	HOE-WAAR-WANNEER-deel van de zin	VRAGEND BIJWOORD	HOE, WAAR, WAAROM, WANNEER
Voorbeeld	Hij lag GISTEREN (wanneer) ZIEK (hoe) IN BED (waar).

Handleiding grammatica voor groep 8

ZINSDELEN		WOORD BENOEMEN
WERKWOORDELIJK DEEL van het GEZEGDE		PERSOONLIJK VOORNAAMWOORD	ik-je-jij-ze-zij-ie-we-wij-jullie-u-me-hem-hen-jou-ons-haar (zonder ZELFST. NAAMW.)
Voorbeeld	Hij WAS ziek.	Voorbeeld	IK zag HAAR met JULLIE naar HEM toelopen.
NAAMWOORDELIJK DEEL van het GEZEGDE		BEZITTELIJK VOORNAAMWOORD	mijn-haar-jouw-zijn-uw-hun-ons-onze-jullie (+ZELFST. NAAMWOORD)
Voorbeeld	Hij was ZIEK.	Voorbeeld	HAAR huis, UW vrouw, JOUW fiets, HUN auto
		AANWIJZEND VOORNAAMWOORD	deze-die-dat-dit-dergelijke-zulke
		VOEGWOORD	als-dan-doordat-dus-en-indien-hoewel-maar-nadat-of-omdat-opdat-tenzij-terwijl-toen-voordat-want-zodat
		VRAGEND VOORNAAMWOORD	wat-welke-wie-wiens

© 2007 - 2009 Staal, gepubliceerd in Taal (Educatie en School) op 17-12-2007, laatst gewijzigd op 17-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Grammatica Nederlands - redekundig ontleden: Grammatica heeft verschillende regels, die geven zinnen structuur. Door de regels juist toe te passen, krijg je geen foutieve Nederlandse zinnen. Het onderwerp, g…
Presentatie en gelegenheidstoespraak: Er zijn verschillende momenten waarop u een presentatie moet houden, zoals op uw werk. Op bruiloften, feesten en begrafenissen kunt u een gelegenheidstoespraak houden. H…
Grammatica Nederlands - taalkundig ontleden: Taalkundig ontleden betekent de woordsoorten uit een zin halen en ze kunnen herkennen. Zoals het zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord.
[Duits] Naamvallen in het Duits: Dit is een gedeelte van de Duitse grammatica. Het betreft hier een duidelijk overzicht van de naamvallen en de voorzetsels.
Duitse grammatica: complete vervoeging sein, haben en werden: Dit artikel behandelt de vervoeging van de belangrijkste drie werkwoorden in de Duitse grammatica: sein, haben en werden (= zijn, hebben en zulle…

Reageer op het artikel "Grammaticalijn voor de basisschool"

Door Annemarie op 17-01-2009

Foutje!
Ik laat MET opa de hond uit.
Volgens mij is MET een voorzetsel en geen meewerkend voorwerp. Een meewerkend voorwerp kan je weglaten en dan krijg je: Ik laat op de hond uit. Dat kan niet, dus is MET geen meewerkend voorwerp Reactie infoteur op 17-01-2009:Dan wordt de zin dus: ik laat opa de hond uit(!), als je met weglaat. Meewerkend voorwerp is altijd een zinsdeel: 'met opa'. Voorzetsels zijn geen zinsdelen maar losse woorden.

Staal