Beelddenken bij leerproblemen

Dit artikel beschrijft het begrip beelddenken en is een opstap naar de artikelen over dyslexie, dyscalculie, ADD/ADHD en autisme. Mensen met bovenstaande leerproblemen zijn allemaal in meer of mindere mate beelddenkers. Om mensen met deze leerproblemen beter te begrijpen is kennis van beelddenken noodzakelijk.

Wat is beelddenken

Beelddenken is een manier van denken die voornamelijk gebruik maakt van beelden of indrukken. Deze indrukken kunnen van een van de vijf zintuigen komen maar ook uit de gedachten van de persoon. Beelddenken is het tegenovergestelde van woorddenken of lineairdenken. Beelddenken is het denken zonder voorgeprogrammeerde structuren, is instinctief, zeer snel en bijna onbegrensd.

Het verschil tussen de twee manieren van denken: bij het woord “boom” denkt de woorddenker aan het woord b-o-o-m. De beelddenker daarentegen ziet de boom voor zich, ruikt de bladeren, voelt de bast, hoort de wind door de bladeren ritselen. Het draait bij beelddenken om alle zintuiglijke indrukken en niet slechts om de visuele. Als de beelddenker tweemaal het woord “boom” hoort, kan hij twee verschillende bomen beleven. Naar de beide manieren van denken is veel onderzoek gedaan, onder meer door de Nederlandse logopediste Maria J. Krabbe.

Voordelen van beelddenken

Snelheid, instinctief, de hoeveelheid informatie die een beelddenker verwerkt is vele malen hoger dan de woorddenker in een zelfde situatie. Het beoordelen van een situatie op heel veel dimensies. Te denken valt dan aan: kleur, energie, smaak, maten, tijd, veiligheid, kosten, marktwerking... Een beelddenker kan een voorwerp of situatie in gedachten van alle kanten bekijken en kan het voorwerp in alle richtingen draaien. Een boom heeft tenslotte geen vaste kijkrichting, maar bij letters is de oriëntatie van wezenlijk belang.

De voordelen van beelddenken op een rijtje. Er zullen een of meer voordelen van toepassing zijn:

• denkt snel en vaak zonder beperkingen;
• kijkt naar structuren;
• bekijkt een situatie multi dimensionaal;
• artistiek aangelegd;
• commercieel inzicht;
• observeert goed;
• heeft een sterk geheugen dat op een bijzondere manier georganiseerd is;

Nadelen van beelddenken

Doordat de beelddenker heel veel oppikt uit zijn omgeving, kan dit makkelijk gaan afleiden. Eenmaal afgeleid zullen ook productiviteit, prioriteiten, tijdsbesef en nog vele andere zaken beïnvloed worden. Hierdoor kan een beelddenker in een betoog makkelijk afdwalen waardoor hij voor anderen soms moeilijk te volgen is. Een beelddenker kan vaak geen onderscheid maken tussen beelden in gedachten en de werkelijkheid. In de artikelen dyslexie, dyscalculie en add/adhd komen de specifieke eigenschappen aan de orde.

De nadelen van beelddenken op een rijtje:

• snel en makkelijk af te leiden;
• tijdsbesef is minimaal en is dan ook vaak te laat;
• prioriteitenstelling is moeilijk, lijkt de vervelendste dingen voor zich uit te schuiven;
• krijgt zijn bijzondere inzichten moeilijk op papier of verteld;

Beelddenker of woorddenker

Door naar de gedachten te vragen kom je er vrij makkelijk achter of iemand in beelden of in woorden denkt. Als de gedachten volgens een patroon of plan gerangschikt zijn, is er sprake van een woorddenker. Als de gedachten vrij lijken te bewegen, hebben we te maken met een beelddenker. De grens tussen beide manieren van denken is niet helder en kan zelfs per situatie verschillen.

Communicatie tussen de twee manieren van denken

Tijdens een gesprek tussen mensen met verschillende manieren van denken ontstaan er vreemde en verwarrende situaties. Vanaf de geboorte zie je je eigen manier van denken als dé manier van denken. Er is niets dat je doet twijfelen aan jouw manier van denken. Daarom is het ook heel normaal dat alle andere personen alle dingen met één woord begrijpen. Later blijkt dat dit niet altijd het geval is of zelfs regelmatig niet . De woorddenker, net zoals de beelddenker, gaan uit van aannames die niet terecht zijn.

Voorbeelden

Een woorddenker is beter in de planning van gebeurtenissen en zegt dan tegen de andere partij: "hoe kun je deze afspraak toch vergeten". De beelddenker zegt tijdens het klussen tegen de woorddenker: "Je ziet toch dat deze kast niet in de kamer past. Door de manier van denken van de ander te gaan bestuderen zal de kwaliteit van communicatie in het algemeen sterk verbeteren.