InfoNu.nl > Educatie en School > Studievaardigheden > Observatiepunten en complicaties bij katheterisatie

Observatiepunten en complicaties bij katheterisatie

Observatiepunten en complicaties bij katheterisatie Natuurlijk zijn er ook diverse aandachtspunten, observatiepunten en complicaties die kunnen optreden bij een blaaskatheterisatie. In dit artikel zullen de belangrijkste punten worden besproken.
Dit artikel is met name bedoeld voor personen die dit werk en deze handeling uitoefenen of voor mensen die meer informatie zoeken voor hun studie over dit onderwerp.

Aandachtspunten bij een blaaskatheterisatie

  • De voorbereiding en inbrengen van een eenmalige of intermitterende katheter gebeurt altijd op dezelfde wijze als voor de verblijfskatheter. De katheter wordt ingebracht met steriele handschoenen.
  • Een katheter moet voorzichtig worden ingebracht. Forceer het inbrengen niet. Een obstructie kan het gevolg zijn van spasmen van de sluitspier of een vernauwing daarvan. Laat de cliënt hoesten of rustig zuchten wanneer bij het inbrengen weerstand wordt ondervonden.
  • Als de katheter daarna nog steeds niet in te brengen is, dient de arts daarover te worden ingelicht.
  • Beëindig bij een bloeding uit de blaas of de urethra de handeling en licht de arts in.
  • Te snelle lediging van de blaas kan een collaps (flauwte) van de cliënt veroorzaken doordat de grote vaten in de omgeving van de blaas open gaan staan. Dit is afhankelijk van de leeftijd en conditie van de cliënt en de conditie van de nieren. Observeer de cliënt tijdens het legen van de blaas.
  • Een ernstige urine retentie kan betekenen dat de blaas continu gedraineerd moet worden (door middel van een verblijfskatheter).
  • Voor elke katheterisatie bij een cliënt wordt een nieuwe katheter gebruikt.
  • Indien de cliënt zichzelf katheteriseert dan kan het zijn dat bij een aantal merken de katheter onder de kraan moet worden gereinigd en kan worden hergebruikt. In het ziekenhuis wordt dit niet toegepast en gebruikt de cliënt steeds een nieuwe steriele katheter.

Observatiepunten bij katheterisatie (verblijfskatheter)

Het is belangrijk om goed op de volgende punten te letten, sommige hiervan kunnen ook duiden op een blaasontsteking:
  • De hoeveelheid urine: Zeker wanneer de katheter pas is ingebracht dient de urineproductie gecontroleerd te worden. Per 24 uur is de urineproductie ongeveer 1500 ml. Dit betekent ongeveer 60 ml per uur.
  • Onrust of verwardheid van de cliënt: Psychische onrust en verwardheid kan het risico op het zelf verwijderen van de katheter vergroten.
  • Bestanddelen in de urine: Controleer de urine op aanwezigheid van slierten, vlokken, gruis of bloed.
  • Penetrante geur: Een penetrante geur wordt alleen waargenomen tijdens het legen van de urinezak. Let tijdens het legen dus goed op de geur.
  • Pijn in de onderbuik: Pijn kan wijzen op een blaasontsteking. Blaaskrampen echter wijzen meestal niet op een blaasontsteking. Het is een natuurlijke reactie op de aanwezigheid van een vreemd voorwerp. Door blaaskrampen kan de urine langs de katheter lekken. Het terugbrengen van de hoeveelheid vloeistof in de ballon tot 5 ml kan de krampen en het lekken verminderen. De krampen kunnen ook ontstaan doordat de katheter verstopt of afgekneld is.
  • Temperatuur: Verhoging of koorts in combinatie met één van de bovengenoemde punten kan een aanwijzing zijn voor een blaasontsteking.

Complicaties ten gevolge van blaaskatheterisatie

Verstopping

Aanbevelingen:
  • Zorg voor een ruime vochtinname van 1,5 tot 2 liter per dag.
  • Spoel de blaaskatheter met een fysiologische zoutoplossing om de doorgankelijkheid na te gaan.
  • Verwissel de blaaskatheter.
  • Verkort bij een cliënt die geregeld een verstopte blaaskatheter heeft, stapsgewijs het tijdsinterval tussen de katheterwisselingen, tot de verstopping wordt voorkomen.
  • Overweeg bij een verstopte blaaskatheter intermitterende katheterisatie

Bloed bij de urine (hematurie)

Aanbevelingen:
  • Ga na of er een kleinere maat blaaskatheter mogelijk is en evalueer het effect op het bloed in de urine.
  • Vul de katheterballon pas nadat de urine is afgevloeid en schuif de blaaskatheter daarna nog 2 cm bij vrouwen en 5 cm bij mannen op en evalueer het effect.
  • Overweeg bij bloed in de urine intermitterende katheterisatie, soms wordt het namelijk veroorzaakt door langdurige blaaskatheterisatie.

Lekkage

Aanbevelingen:
  • Ga bij lekkage na of er verstopping van de blaaskatheter is en neem die weg.
  • Verminder de inhoud van de katheterballon en evalueer het effect.
  • Ga na of er een kleinere maat blaaskatheter mogelijk is en evalueer het effect.
  • Overweeg bij aanhoudende lekkage intermitterende katheterisatie.

Urineweginfecties

Aanbevelingen:
  • Neem in opdracht van een arts een urinekweek af.
  • Het gebruik van antibiotica ter voorkoming van infectie bij een katheter wordt afgeraden.

Blaaskrampen

Aanbevelingen:
  • Ga na of er een kleinere maat blaaskatheter mogelijk is en evalueer het effect.
  • Verminder de inhoud van de katheterballon en evalueer het effect.

Lees verder

© 2013 - 2017 Angelic, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
BlaaskatheterisatieOnder blaaskatheterisatie wordt verstaan: het inbrengen van een flexibele buis (de katheter) in de blaas, zodat de urine…
Blaaskatheterisatie bij een vrouw (+protocol)Hoe wordt een verblijfskatheter ingebracht bij een vrouw? In dit artikel wordt beschreven wat de aandachtspunten hierbij…
Wat is een katheter?De katheter is een medisch hulpmiddel dat zeer regelmatig voorkomt binnen de gezondheidszorg. Er bestaan verschillende k…
Het verloop van het urinewegstelsel en aandoeningen hieraanDit artikel zal gaan over de achtergrondinformatie van het urinewegstelsel tevens zit er ook een gedeelte anatomie in ve…
Blaaskatheterisatie bij een man (+protocol)Hoe wordt een verblijfskatheter ingebracht bij een man? In dit artikel wordt beschreven wat de aandachtspunten hierbij z…
Bronnen en referenties
  • Verzorging bij urinelozing en stoelgang. Verpleeghuis en thuiszorg. september 2009.
  • Preventie van infecties als gevolg van blaaskatheterisatie via de urethra. Juli 200
  • Richtlijn blaaskatheters. april 2011.

Reageer op het artikel "Observatiepunten en complicaties bij katheterisatie"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

A. van Doormaal, 14-10-2016 20:34 #1
Katheteriseren kan een kind! Als ik het betoog volg, heb ik deze kanttekeningen. Hierbij ervaring mannen katheteriseren. Handschoenen dragen is onnodig. Het einde van elke urethra is slijmvlies en bevat bacterien. Was uw handen grondig, maak de glanseikel schoon met een gewoon heet gewassen washandje [95 graden] dat u bevochtigt met lauw water, patient kan dit zelf goed doen en bewaar de schoonmaakwashandjes altijd in die afgesloten box/doos en neem telkens een nieuwe. Het gebruikte washandje in de kookwas doen. Raak de katheter nooit aan en gebeurt dit toch per ongeluk, neem dan een nieuwe. De catheter a demeure [CAD] vereist dat de nachtzak nooit wordt vergeten! Verbiedt de dagopvangzak gedurende de nacht! De clean intermittend catherisation [CIC] is zonder opvangzak en kan liggend en staand plaatsvinden. Voordelen staan: het residu zakt naar de sfincter en loopt keurig af, als de patient ligt, zakt een deel van het residu naar de wervelkolom en is de blaas niet geheel leeg. Ontkom je niet aan liggen, zorg ervoor dat het hoofd en de borst iets omhoog liggen en de benen laag, dus nooit voeteneinde omhoog laten! Lukt het niet goed, dan kan een warmte kussen op de buik wonderen verrichten. Toon de patient de loop van de urethra, zodat die in gedachten de katheter kan volgen en de sluitspier tijdig ontspannen. Ga uit van 1 te nemen lus. Bloed mag hierbij nooit vloeien! Neem de laagst denkbare opvangschaal en giet deze desgewenst halverwege leeg in grotere kan [vinger op de dop houden]. Als alles klaar ligt, haalt u de katheter uit de verpakking en deze komt nergens tegenaan! Plak de katheter dichtbij de patient en open hem alvast iets, zodat u het beetpak gedeelte al ziet. Breng de penis omhoog onder loodrechte hoek van 90 graden en laat wat druppels vocht van de katheter op de urethra opening vallen en breng de katheter 2 cm in en buig de penis richting navel. Breng de katheter ca. 10 - 13 cm. in en voel dat u tegen de lus aanzit. Breng de penis in horizontale stand onder lichte druk en schuif deze door naar de sluitspieren. Houd rekening met BHP en MHP in casu een prostaatvergroting, die de urethra wat kan dichtdrukken. Stop het inbrengen, zodra de katheter loopt. Laat rustig lopen en bij 500 ml. plus, even de vinger op de katheter zetten en wachten [blaascollaps voorkomen], daarna weer laten lopen. Merkt u dat er verstopping optreedt door debris [afgezakt vuil en dode bacterien], zichtbaar in de openingen kathetermonding met 2 of drie gaatjes erin, of in de katheter zelf, zet dan een zakje Solutio op de afvoer en laat 100 ml. in de blaas vloeien, wacht desnoods even en haal uw vinger weer weg, de urine zal gaan lopen. Meet u het residu, dus zelfstandige mictie en gehaalde mictie, dan kan u 15 ml. teveel hebben, indien u spoelt na het halen van alle residu. Dat komt doordat de Solutio in zakjes zit van plastic met permeabiliteit. De vloeistof kan verdampen door het plastic heen en te geconcentreerd raken. Denkt u dat de grote blaas vulling is verdwenen, trek dan uiterst behoedzaam de katheter iets uit om te zien of er toch nog urine meekomt. Verwijder de katheter behoedzaam. Bij staan penis richting navel richten. Voel je de lus, dan penis rustig omlaag brengen en katheter doorduwen tot deze loopt. Richt de straal gewoon in de pot. Is er debris of zijn er andere tekenen van onheil en wilt u banale kweek met resistentie laten verrichten? Heb dan de urine container klaarstaan en vang het laatste beetje debris op en sluit per acuut de container: schoon verkregen monster! Er is causaliteit tussen blaasontsteking en verwarring. Is de patient opvallend verward, reken dan op debris en vang dat op t.b.v. de kweek. Voorcontrole bij de CIC. Na opvangen residu doet u het laatste deel in een glas en laat dit enige uren staan. U kunt dan door de bodem van het glas al zien dat er bezinksel ontstaat, let op: ook heldere urine kan bacterien bevatten, die u ontgaan. Verwar vieze lucht niet met Aspergeslucht. [vraag daarnaar]. Let op: alle urine die u in glazen deed of in opvangschalen is minder geschikt voor banale kweek: risico is gecontamineerde kweek. Dus haal de urine voor de kweek altijd rechtstreeks uit de blaas. Zowel de CIC als de CAD geven infecties. De CIC heeft tot groot voordeel dat de patient in de tussenliggende perioden zelfstandig kan blijven urineren. De vraag is of de blaaswand wel de hersenprikkel ontvangt van "nu plassen", als die prikkel niet wordt beloond, omdat de CAD doorlopende mictie geeft. De blaas wordt lui. Blaasverkramping is een ellendige pijn. Zelfs de CIC kan mislukken bij ernstige blaaskrampen. Wat NIET hielp bij ons: morfine, spierverslappers, valium/diazepam, maar empirisch WEL na verloop van enige tijd Diclofenac zetpil 50 of 100 mg. Is altijd te proberen! Nergens lees ik over die halve citroen bij ontbijt. Gaat infectie tegen en allerlei theesoorten zijn geschikt om de blaas te spoelen, denk aan Brandnetel, Kamille, Groene thee, Solidago thee, Berkenblad, Paardenbloem, enzovoorts. Men raadplege de sites om blaasontsteking te voorkomen. Bij afhankelijke patienten altijd controleren of de katheter loopt! De blaas is voor je het weet overrekt en dan zijn de rapen gaar. Rode eikel? Pus afvloed? Alarmeer per acuut een uroloog! Controle op lopen. Nooit kijken naar de slang, u ziet onderbroken urine delen zitten met lucht er tussen. Dat betekent allesbehalve dat de zaak loopt. Leg de opvangzak nooit op de grond, u kan dan niets aflezen, maar hang deze op en controleer de waarden! Bloed. Transurethraal bloed met donker bruine [cola] kleur wijst meestal op problemen hoog uro-genitaal, bij voorbeeld nierstenen, kanker etc. Is het bloed helder, dan komt dit bloed meestal uit de blaas. Zit er bloed aan de buitenzijde van de katheter dan ziet u dat bij uitnemen. Het kan betekenen dat u te wild bent geweest bij de katheterisatie. Houd dit goed in de gaten. Hoewel ik probleemloos < 1000 maal heb gekatheteriseerd, is nooit 1 druppel bloed gevloeid, wel door de katheter zelf en dan moet worden gezocht naar de oorzaak. Veel verpleegkundigen en wijkverpleging eveneens hebben moeite met de CIC of de CAD. Het lukt ze niet al te best. Dit komt door onszelf. Begin altijd ontspannen aan het katheteriseren en vertrouw uzelf en kalmeer de patient. Weet wat u doet! Het is UW HOUDING, DIE DE PATIENT ERTOE BRENGT DE SFINCTER TE OPENEN, BIJ UW STRESS, KNIJPT DE PATIENT HEM JUIST DICHT. Dreig een post-operatieve patient er NIET mee als de mictie niet op gang komt! Wees te allen tijde een team met de patient en zorg voor vertrouwen. Uw beloning zal zijn: een dankbare patient, die er niets van voelde! Een trigger voor blaasverkramping is onder meer het bij mictie stoornissen herhaaldelijk kleine beetjes urineren, de blaas houdt het na enige tijd voor gezien en weigert elke medewerking. Zwakke of druppelsgewijze lozingen brengen dit risico mee, infecties evenzeer. Het kan geen kwaad om dat uro-genitale ontspanners te gebruiken, waaronder bij voorbeeld voor mannen Tamsulosine 0,4 mg. geschikt is. Wijs op goede voeding en kunstgrepen als vochtafdrijvende groenten, prei, peterselie, zie de sites! Bij plotselinge en niet ophoudbare plasaandrang op straat voorkom je een boete voor wildplassen door te urineren in een pot, waar een deksel bij hoort. Houd desgewenst uw medische verklaring bij de hand. Heeft u een patient die de CIC zelf gedurende de nacht moet verrichten? Geef deze dan met mate slaapmiddelen of liever geheel niet, omdat deze dan door het tijdstip van de CIC heen slaapt en het residu kan dan enorm oplopen. Alles wat u leest is niet van een arts of verpleger, maar van iemand, van wie deze taken werden verlangd. Ik heb dus stevig gestudeerd en soms fabrikanten aangeschreven en urologen en anderen gevraagd naar de kernpunten voor mijn werk. Ik haal een blaas helemaal leeg in 2 minuten tijd, waardoor het voor de patient geen gedoe wordt. Na katheteriseren handen wassen, rommel opruimen en alles klaar leggen voor de volgende keer, succes! Alexander van Doormaal

Infoteur: Angelic
Gepubliceerd: 15-05-2013
Rubriek: Educatie en School
Subrubriek: Studievaardigheden
Special: Katheteriseren
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 1
Schrijf mee!