Professie, product en modern paternalisme

Lees alles over professie, product en modern paternalisme. Lees alles over de teruggang van de economie, wie er belangrijk is in die tijd, hoe het marktdenken ontstond en nog veel meer. In dit artikel vind je een samenvatting van hoofdstuk 11 van het boek Basisboek geschiedenis Sociaal Werk in Nederland (2009, derde druk) van Maarten van der Linde.

Belangrijke jaartallen

• 1932-1939 crisisjaren.
• 1940-1945 oorlogsjaren.
• 1945-1955 economisch herstel, garantie van een menswaardig bestaan.
• 1955-1975 welzijnsbevordering en individuele ontplooiing werd belangrijk.
• 1975-1990 teruggang economie, massale werkloosheid.

Bezuinigingen en werkloosheid

Toen het in de jaren ’80 slechter ging met de economie kwam er veel werkloosheid, ook werd er 13,5% van de bevolking arbeidsongeschikt verklaard, die kwamen in de WAO. De regering drong de uitgaven van de collectieve sector terug, verlaagde de belastingen en spoorde de vakbewegingen aan tot loonmatiging. De lonen werden verlaagd, amtenaarsalarissen werden verlaagd, net als uitkeringspercentages van de WW, WAO, ziektewet. Ook werd er geprivateriseerd.

• Elco Brinkman, in 1982 minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur. Er kwamen enorme bezuinigingen en herstructurering. Bedacht ‘zorgzame samenleving’, burgers zijn zelf verantwoordelijk om de samenleving vorm te geven (ook de zorg).
• Hattinga Verschurte, zorgvernieuwer, bedacht term ‘mantelzorg’, onbetaalde hulp aan personen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische klachten.
• Emanuel Levinas, stelde niet de autonomie en de eigen ontplooiing centraal, maar hun betekenis voor een ander.
• Hans Achterhuis, schreef ‘De markt van welzijn en geluk’, professionals verdienen een dikke boterham door cliënten problemen aan te smeren. Met een nieuw aanbod creëren ze meer vraag.
• Henk Michielse, volgens hem was het de moeite waard om weerstand te bieden aan bezuinigingen op vormingswerk, sociaal-cultureel werk en opbouwwerk.

Het marktdenken

1980 het marktdenken begon; doelgericht op het bereiken van doelen, zakelijk, opzettelijk niet-ideologisch enz. Leiding geven was overal hetzelfde, of het nou koekjes waren of patiënten.
Geert van der Laan, wees erop dat social work niet als een product maar als een dienst opgevat moest worden. De consument is medeproducent. Introduceerde Taylorisering (van Frederic Taylor, uitvinden van de lopende band); volgens Geert was taylorisering in het sociaal werk strijdig is met het ambachelijke en persoonlijke karakter van sociaal werk.

1980 de marktwerking begon; dienstverlenende bedrijven moeten met elkaar concurreren, hierdoor ontstonden drie problemen:

1. professionals praten cliënten een probleem aan die er niet is.
2. de kosten zijn niet te beheersen.
3. het is onduidelijk wat professionals eigenlijk doen.

Er moet nu veel administratief werk gedaan worden om het werk te verantwoorden. De inkomsten hangen af van de registratie van de hulp, niet van de hulp zelf. Dit is in strijd met wat professionals zelf willen met hun werk. Een professional heeft discretionaire ruimte nodig, ruimte om naar eigen inzichten te handelen en beslissingen te nemen.

Veranderingen in de zorg

• Sinds de jaren ’80 is de zorg niet meer ziekenhuis-georiënteerd maar maatschappij-georiënteerd.
• 1994 de wet BOPZ (wet over Bijzondere Opnemingen (lees: onvrijwillige) in Psychiatische Ziekenhuizen), verving de Krankzinnigenwet. Deze wet regelde nauwkeurig de interne en externe rechspositie van patiënten. Gevolg: Veel zwervers en junkies omdat je alleen onvrijwillig opgenomen mag worden als je een gevaar opleverde voor jezelf of de omgeving.
• In 2004 nieuw plan voor BOPZ.
• In 2007 in bepaalde gevallen is gedwonge opname mogelijk.

Belangrijke personen

Henri Henselmans, kwam in 1993 met het woord ‘bemoeizorg’, outreachende casework, hulpverlenen aan mensen die daar zelf niet om vragen maar waar je als professional weet dat zij hulp nodig hebben. Niemand moest aan zijn lot worden overgelaten, een soort nieuw paternalisme. Dit idee van bemoeizorg sloeg aan.
Paul Kuypers, schreef in 1994 het pamflet ‘Naar een modern paternalisme’.

Lees verder

• Motieven voor sociaal werk
• Democratie, verzuiling, sociale wetgeving 1860-1940
• Hippies, Punkers, Skinheads, Rasta's en Disco's rond 1975
• Humanistische hervormingen 1500-1550
• Tussen oorlog en culturele revolutie 1940-1980