Samenvatting Laagland H8 Poëzieanalyse

Hieronder is een samenvatting te vinden van Hoofdstuk 8 Poëzieanalyse uit Laagland, een veelgebruikt boek voor het vak Nederlands.

De Typografie

De lezer kan poëzie herkennen doordat bij poëzie de uiterlijke presentatie, de typografie, belangrijker is. Bij poëzie speelt de prsentatie van de tekst op de bladspiegel een belangrijke rol en wordt er maar een deel van de bladzijde gebruikt. Je kunt poëzie ook herkennen aan bijvoorbeeld rijm, beeldspraak en stijlfiguren.

Rijm

Rijm is de overeenkomst van klank in niet te ver van elkaar verwijderde, beklemtoonde lettergrepen. Door rijm ontstaat er samenhang en nadruk op sommige woorden. Verschillende soorten rijm, op basis van de vorm van rijmende woorden:

• Volrijm - (apart/hart)
• Halfrijm – assonantie (goed/bloem)
• Alliteratie (strafrijm) – (kant en klaar)
• Rijk rijm – (hart/hart of hard/hart)

Op basis van de plaat van rijm:

• Eindrijm – gekruist rijm (ababcdcd), gepaard rijm (aabbccdd), omarmend rijm (abbacddc…)

Strofenbouw en gedichtenvormen

Een strofe kan verschillende versregels hebben, districhen, terzine/terzet, kwatrijn, kwintet, sextet, seplet, octaaf. Ook kunnen gedichten een bepaalde vaste vorm hebben. Zoals een sonnet, dat traditioneel en vaste vorm heeft.

Metrum & ritme

Met metrum wordt de afwisseling van sterker en zwakker beklemtoonde lettergrepen bedoeld, het metrum is regelmatig (U = onbekl., ̶ = bekl.). Als een schrijver bewust van het metrum afwijkt heet dat antimetrie, dit is vooral in vrije verzen, er is dan wel ritme.

Enjambement

Dichters passen dus kunstgrepen toe. Nog een kunstgreep is het enjambement, hierbij wordt een regel op een ongebruikelijke plaats afgebroken. Hierdoor krijgen het laatste en het 1e woord extra nadruk.

Stijlfiguren

Stijlfiguren zijn bepaalde vaste formules die gebruikt worden om een bepaald effect te bereiken. Belangrijke stijlfiguren zijn tegenstelling en herhaling, maar je hebt ook deze: Tegenstelling, herhaling, paradox, opsomming, parallellisme, pleonasme, tautologie, hyperbool, eufemisme.

Beeldspraak

Bij beeldspraak is er sprak van figuurlijk of overdrachtelijk taalgebruik. Een bepaald onderwerp, het object, wordt aangeduid met een woord of woorden, het beeld, die op een of andere manier met het onderwerp zijn verbonden. Verschillende soorten beeldspraak:

• Vergelijking met als: object en beeld worden beide genoemd en met bepaalde woorden met elkaar verbonden.
• Vergelijking zonder als: object en beeld worden genoemd maar niet verbonden.
• Metafoor: geen object, alleen beeld – tussen beeld en object zit gelijkenis.
• Metonymia: alleen beeld, geen gelijkenis, maar andere relatie.
• Personificatie: levenloze voorwerpen of abstracties worden als levend voorgesteld, krijgen menselijke eigenschappen.