Geschiedenis in de brugklas - Oudheid

In de brugklas begin je met een nieuw vak: geschiedenis. Op de basisschool zat geschiedenis bij wereldoriëntatie in. Op de middelbare school ga je verder in op de verschillende tijdsperiodes en personages. Wat gebeurde er nu lang lang geleden, voor de Grieken en Romeinen?

Hoe leefden de jagers en verzamelaars

In de Sahara was 10.000 jaar geleden een ander klimaat waardoor er toen wel mensen leefden, in de rest van de wereld was de ijstijd volop in gang, alleen in Noord-Afrika was het behaaglijk om te leven. De mensen aten bladeren, kikkers, bessen, wortels, wormen en noten. Niet alleen werd het vlees van dieren gebruikt maar ook de botten (voor gereedschap) en de huid (voor kleding). Jagers en verzamelaars leefden in tenten die ze gemakkelijk konden verhuizen. Ze leefden samen in groepen van 20 tot 30 personen en hadden een sterke taakverdeling. Syrië, wat langs de rivier de Eufraat ligt, is het oudste landbouwdorp ter wereld. Tot 7500 voor Christus leefden de mensen alleen van planten en wilde dieren. Daarna begonnen mensen vee te houden. Vaste woonplaatsen bestonden alleen in het Midden-Oosten, wat bewees dat ze daar aan landbouw deden. Landbouw is de verzamelnaam voor veeteelt en akkerbouw. Rond 8000 voor Christus ontstond de eerste echte akkerbouw.

Landbouw en jagers en verzamelaars

Rond 4000 voor Christus vertrokken de landbouwers uit de Sahara vanwege het warmer wordende klimaat. De Sahara begon een woestijn te worden. Sommige boeren gingen aan irrigatielandbouw doen, dit is landbouw met dijkjes en slootjes waardoor het water op het akkerland komt. Allereerst was er het bestuur van Egypte (waar de Sahara grotendeels in ligt) dat bestond uit Boven- en Beneden-Egypte en geregeerd werd door een farao. Dit bestuur besloot dat boeren aan irrigatielandbouw moesten gaan doen. Doordat er aan irrigatielandbouw gedaan werd bleven er gedeeltes van de oogst over. Doordat er veel boeren waren bleef er veel oogst over. Sommige boeren gingen zich daarom ook specialiseren in andere beroepen zoals smid of klerk. Door de specialisatie kwam er echter wel verschil in mact.

Er waren verschillende sociale lagen in het oude Egypte:

• Farao
• Priesters
• Ambtenaren
• Vaklieden en boeren

Door de specialisatie kwam ook de handel op. Doordat er oogst over was, die niet meer door de bevolking opgegeten hoefde te worden, kon deze verhandeld worden op de markt. Van 1500 tot 1069 voor Christus was de Egyptische macht op haar hoogste punt, dit dankzij de goudhandel.

Goden van de Grieken en Romeinen

Zeus, ook wel uitgesproken en geschreven als Zuis, is de oppergod van de Grieken. Zeus is de god van het onweer. Maar de Grieken hadden heel veel goden:

• Zeus - Oppergod - Hemel en aarde
• Poseidon - Broer van Zeus - Zeeën
• Hades - Broer van Zeus - Onderwereld en de doden
• Athene - Dochter van Zeus - Wijsheid en krijgskunst
• Artemis - Dochter van Zeus - Jacht en de maan
• Aphrodite - Dochter van Zeus - Liefde
• Ares - Zoon van Zeus - Oorlog
• Apollo - Zoon van Zeus - Muziek en geneeskunst

Alle goden in de Griekse Oudheid zijn onsterfelijk. De mensen bouwden tempels voor deze goden om hen te vereren en offers te brengen. De Olympische Spelen, die we nu nog steeds kennen, zijn oorspronkelijk een eerbetoon aan Zeus. De Olympische Spelen bestaan al sinds 776 voor Christus.

Filosofie in de Oudheid

Er zijn in de periode van de Grieken en Romeinen veel mensen die na gaan denken over de wereld, en hoe deze in elkaar zit. Deze mensen noem je filosofen. Ze gaan bijvoorbeeld de natuurkunde, wiskunde, geschiedenis en geneeskunde onderzoeken. Later is dit onder andere uitgegroeid naar de medische wetenschap. Het komt door deze mensen dat wij zoveel weten over de Griekse tijd. Ze hebben alles opgeschreven, doorverteld, laten illustreren op vazen en in tempels.

Besturing van Athene

Athene werd vanaf 600 voor Christus op een bijzondere manier bestuurd. Athene is een polis, dit is een stad met omliggend gebied en een eigen bestuur. Ook was er in Athene een democratie. Dit betekent het volk beslist in het Grieks. De burgers van de stad Athene kwamen 40 keer per jaar bijelkaar. Eerst kwamen ze bijeen op de Agora, het plein in de stad. En later gingen ze naar Pnyx, een heuvel. Deze zogenaamde volksvergaderingen bestond uit de Raad van Vijfhonderd, het leger en de vloot, rechters en het volk.

De opkomst van de Romeinen

Vanaf 600 voor Christus is Rome officieel een stad. Vanaf 500 voor Christus slaan de Romeinen, afkomstig uit Rome, aan het veroveren. Het hoogtepunt van de Romeinse Oudheid kwam in de tweede eeuw na Christus. De Romeinen bezetten Italië, geheel West-Europa tot aan de Rijn, delen van Brittanië, delen van het Midden-Oosten en delen van Afrika. Het Romeinse Rijk heeft maar een paar honderd jaar bestaan. Alles wat de Romeinen deden en dachten sloeg terug op de eerdere Griekse cultuur. Romeinen droegen toga's en sandalen. In hun bouwkunst zag je zuilen, aquaducten en pilaren terug. Het Colloseum werd gebouwd voor vermaak. Ook de Romeinen hadden veel goden. Rond het jaar 0 kwam Jezus in het spel. Waarom had hij zoveel volgelingen? De christenen geloofden dat als je goed leefde, je in de hemel terecht kwam. Dit was het beste leven na de dood. En de belangrijkste reden: voor God is iedereen gelijk, of je nu rijk of arm, knap of lelijk bent. De Romeinen waren streng tegen de christenen. Later zou dit veranderen. Constantijn, de Romeinse keizer, zou zich zelfs tot Christen laten dopen. Ondertussen ging het slecht in het Romeinse Rijk. Het Romeinse Rijk werd te groot om te besturen. Het Rijk werd in twee delen gedeeld, het Oost-Romeinse Rijk (met als hoofdstad Constantinopel) en het West-Romeinse Rijk (met als hoofdstad Rome). Het West-Romeinse Rijk had veel problemen. Het had te maken met:

• Volksverhuizingen
• Legers die slap en lui waren
• Slecht bestuur

In 476 valt het West-Romeinse Rijk dan ook uit elkaar. Dit werd het einde van het Grieks en Romaanse tijdperk.