Troost en religie

Gelovigen getuigen van de unieke kracht die zij bij lijden ondervinden vanuit hun geloof. Anderen zien religie eerder als schrale en zelfs als valse troost.

Gemis

Troost is een reactie op verdriet. Wie verdrietig is mist iets en dat gemis neemt de aandacht van betrokkenen in beslag. De trooster reageert op de persoon die door verdriet wordt bevangen met de bedoeling om dat draaglijk te maken. Hoe dat moet staat niet vast. Er is geen vaste procedure voor. Verdriet kan zich uitten in aanhankelijkheid maar ook in woede. Verdriet onderbreekt de levensloop van het leven. Troost mobiliseert het verdriet. Religie geeft de mogelijkheid om (opnieuw) verbinding te zoeken met andere bestaande zaken. Niet blijven staren op de overkomen situatie maar religie stimuleert om in beweging te komen.

Onderbreking in het levensverhaal

Religie krijgt een bepaalde gestalte in het christelijk geloof. Dit geloof is een uitwerking van de relatie tussen God en mens, tussen goed en kwaad, tussen, liefde en angst. Tussen deze kant en overkant. Het geloof geeft zo perspectief op wat in tijd en ruimte gebeurt. Het levensverhaal van een mens bestaat uit verschillende deelverhalen. Tijdens dit levensverhaal gebeuren er allerlei dingen die de lijn kunnen onderbreken, en die niet altijd in woorden zijn uit te drukken maar alleen in tranen of woede.

Opdeling van tijd
Troost is een hulp die het voor de ander mogelijk maakt het eigen levensverhaal weer te vertellen. In de onderbreking van het levensverhaal ervaart men geen samenhang meer met vroeger en nu. De ervaring van zin is aangetast en voorheen voelde men zich opgenomen in tijd en ruimte. Bij verlies is de tijd nu opgedeeld in twee perioden. De waarom vragen hebben een diepere betekenis en geven richting aan de zoektocht naar de betekenis van wat er is gebeurd.

Bezield verband

De term bezield verband komt uit een 17e eeuws gedicht van Marsman. Lijden drukt ons in een omheining van ons zelf. We hebben daardoor geen zicht meer op onze menselijke betekenis in het geheel van de schepping. We kunnen ook spreken over Gods koninkrijk. De bijdrage van religie aan troost geeft nieuw perspectief op de werkelijkheid. Geloof verbind de tekst van het levensverhaal aan de oorspronkelijke tekst. Iemand die getroost is krijgt een nieuw perspectief dat het vermogen geeft om de breuk in het levensverhaal te integreren.

Afhankelijkheidscompetentie

Om de eigen levenslijn weer te kunnen vinden en te kunnen oppakken moet men kunnen beschikken over een afhankelijkheidscompetentie. Dit betekent dat men afhankelijk leert zijn zonder machteloos te worden. Deze vaardigheid maakt mensen bekwaam om open te staan voor de oorspronkelijke tekst die aan de mens voorafgaat. Mensen willen autonoom zijn terwijl zij heteronoom zijn. Het is het gevoel van mensen dat de oorsprong niet in de mens zelf ligt. De afhankelijkheidscompetentie werkt bij mensen die de spanning van autonomie en heteronomie, van activiteit en passiviteit integreren in hun leven.

Vitale houding
Deze houding van afhankelijkheid moet niet omslaan in behoeftigheid of minderwaardigheid maar een vitale houding tot de werkelijkheid die we zelf zijn en van dat wat groter dan ons is. In het christelijk geloof is dat God. Er kan gemakkelijk een misgroei ontstaan tussen afhankelijkheid en onafhankelijkheid, tussen schepsel en schepper. Er moet echter onderscheid zijn, de bron is niet hetzelfde als de rivier. Religie veronderstelt het vermogen afhankelijk te zijn en terug te keren naar het oorsronkelijke verband om zichzelf te blijven en God Zichzelf te laten zijn. Dit geeft zicht op de eigenheid en beperktheid van de mens.