Puberteit en adolescentie

Het woord adolescentie wordt gebruikt voor de periode tussen de kinderjaren en de volwassenheid. In deze periode kunnen zich in korte tijd veel ontwikkelingen voordoen. Jongeren maken zich los van hun ouders en het gezin.

Oorsprong en begrippen puberteit en adolescentie

De woorden pubertijd en adolescentie hebben een lange geschiedenis. Het woord puberteit is afgeleid van het Latijnse woord ´pubertas´, dat ´manbaarheid´ betekent. Met name de kenmerken van de lichamelijke volwassenwording. Het woord adolescentie komt van het Latijnse woord ´adolescentia´, waarmee in Rome de leeftijdsklasse van 17 tot 30 jaar werd aangeduid. Het gebruik om levensperioden te onderscheiden is een uiting van een lange culturele traditie.

Aristoteles

De Griekse wijsgeer Aristoteles deelde de levensloop in in perioden van zeven jaar. De jeugdjaren typeerde hij als een periode waarin de wil zich zodanig ontwikkelt dat men tot actief kiezen is staat is. Er bestaan sinds de middeleeuwen platen en gravures waarop de levensloop van de mens in zijn verschillende fasen wordt afgebeeld en waarbij iedere levensperiode een bepaalde typering krijgt. De psychologie is op dit spoor verder gegaan. De wijze waarop levensperioden getypeerd worden, heeft echter veranderingen doorgemaakt.

Onderscheid tussen puberteit en adolescentie

Aanvankelijk werd in Nederland , in aansluiting bij de gangbare literatuur in West Europa met puberteit veelal bedoeld op de periode van ongeveer het twaalfde tot het zestiende levensjaar. Daarmee werd aangegeven dat in deze periode lichamelijke veranderingen optreden die samenhangen met het proces van geslachtsrijp worden. Daarnaast verwees het begrip ook naar de ontwikkelingen die in deze periode plaatsvinden met betrekking tot het functioneren van de persoon: de puberteit werd gezien als een fase waarin opbouw van de persoonlijkheid plaatsvindt, waarbij de blik naar binnen gericht is.

Op zoek naar een plek in de maatschappij

Met de term adolescentie wordt doorgaans de periode van ongeveer het zeventiende tot het tweeëntwintigste jaar bedoeld: een periode waarin de blik meer naar buiten is gericht. De persoon is op deze leeftijd op zoek naar een plek in de maatschappij. De processen van persoonsvorming en het vinden van een plaats in de samenleving beïnvloeden elkaar.

Begin en einde van de adolescentie

Wat er in de adolescentie gebeurt wordt enerzijds beïnvloed door wat er in de kinderjaren heeft plaatsgevonden. Anderzijds door het perspectief dat de volwassenheid biedt. Sommige wetenschappers zijn het er over eens dat de het begin van de adolescentie aan de biologische ontwikkeling kan worden gemeten. Zoals de fysiologische verschijnselen die de geslachtsrijpheid veroorzaken. Vervolgens stelt men dat het einde van de adolescentie getypeerd kan worden door het bereiken van de volwassenheid.

Wanneer volwassen

Het begrip volwassenheid kan op verschillende manieren worden geformuleerd. Er kan worden gesproken over ‘geestelijke volwassenheid’. Dat wil zeggen dat men dan volledig zelfstandig en zonder afhankelijkheid kan ‘functioneren’. Een duidelijke definitie van Erikson luidt bijvoorbeeld als volgt: ‘het aangaan van persoonlijke , intieme relaties en de zorg voor de volgende generatie’.