Dynamiek en stagnatie in de Republiek: opkomst zeegewesten

In dit artikel wordt het eerste deel uit de eindexamenreeks 'dynamiek en stagnatie in de Republiek' behandeld. Het gaat hier om het tijdsvak 'opkomst van de zeegewesten', voorafgaand aan de Gouden Eeuw. Van de Reformatie tot de Tachtigjarige Oorlog, van handelskapitalisme tot de Staten-Generaal: u vindt het in deze samenvatting!

"Dynamiek en stagnatie in de Republiek."
Deel 1: opkomst van de zeegewesten

Deze samenvatting, 'opkomst van de zeegewesten', maakt deel uit van de reeks 'dynamiek en stagnatie in de Republiek', voor het eindexamen geschiedenis 2008-2009. Andere onderdelen van deze reeks zijn:

• Deel 2: Republiek in de Gouden Eeuw 1585-1672 (klik hier)
• Deel 3: Republiek in de Zilveren Eeuw 1672-1780 (klik hier)
• Deel 4: Economische neergang Republiek 1780-1806 (klik hier)

Algemeen

De belangrijkste punten op algemeen (internationaal) gebied zijn, voor deze periode:

• Opkomst handelsverbond Hanze, gewest Holland (burgerij) in 14de eeuw
• Brugge en Gent belangrijkste handelsteden in Bourgondische Nederlanden
• 1548 Bourgondische Nederlanden ondeelbaar onderdeel van het Habsburgse Rijk: de Bourgondische Kreits
• Europese expansie Spanje, Portugal
• 16de eeuw: Reformatie
• 1568-1648: Tachtigjarige Oorlog
• ontstaan Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in het noorden
• 1557, 1575: Habsburgse Rijk bankroet
• 1585 Spanjaarden heroveren Antwerpen (‘val van Antwerpen’)

Economisch

De belangrijkste punten op economisch gebied zijn, voor deze periode:

• Holland in Middeleeuwen: van moeraslandschap (veen) overgang naar kleine steden, uitgeputte veengrond door inklinking, landbouwcrisis vanaf 14de eeuw
• 16de eeuw: import graan uit Oostzeegebied = moedernegotie Holland, geen malthusiaanse crisis. Export van zout, haring, textiel, wijn
• efficiënte gecommercialiseerde landbouw Holland, Zeeland door graan Oostzeegebied, waterschappen, gunstige natuur, hoge opbrengst landbouw, geen feodale traditie
• groei steden, handel, trafieken, (textiel)nijverheid (vooral in steden), scheepvaart, handelsvloot, verbouw handelsgewassen
• Holland, Zeeland: handelskapitalisme- Amsterdam: handelsstad, stapelmarkt

Politiek

Dan volgen nu de belangrijkste politieke gebeurtenissen met betrekking tot deze periode:

• 1464: Bourgondische gewesten komen samen in de Staten-Generaal
• vanaf 1542: invoering accijnzen in Habsburgse Nederlanden
• bestuur: decentraal. Voor inwoners vooral lokale overheid van belang
• Opstand tegen Spaanse koning
• Republiek geen politieke, wel meer economische eenheid – ook door kooplieden-regenten

Sociaal

Belangrijke sociale ontwikkelingen in deze periode zijn:

• urbanisatie
• groot aanbod arbeidskrachten in steden, zwakke greep gilden op textielnijverheid

Vietnam & Ten Oorlog!

Voor het eindexamenonderwerp "Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam": bezoek eens deze pagina!

Voor het oude eindexamenonderwerp ("Ten Oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen"): bezoek eens deze pagina!