Samenvatting de Geo Arm & Rijk, H1 en H2 havo examenstof

De wereld is aan het globaliseren en rijke landen werken samen met arme landen. Dit hoofdstuk gaat over de samenwerking tussen de Verenigde Staten en Mexico. Hoe deze twee landen samenwerken op sociaal, cultureel en economisch gebied. Ook wordt de NAFTA onder de loep genomen, deze samenwerking moest voor meer welvaart zorgen in het hele gebied, maar kwam die welvaart wel overal?

§ 1.1 Kennismaking met het grensgebied

Geschiedenis
De eerste mensen die in het gebied woonden hoorden tot de pre-koloniale/ indiaanse beschavingen. Na ontdekken van
Amerika door Columbus, kwam de kolonisatie op gang. Het gebied van Mexico en de zuidelijke staten van de VS, was in Spaanse handen. Na 1821 werden de kolonies afgestaan en er kwam een Post-koloniale periode van burgeroorlogen. Halverwege de vorige eeuw werd er veel olie gevonden rond het huidige grensgebied en dit zette economische groei in. Deze groei duurde tot de oliecrisis tijdens de jaren ’70. Daarna ging het slecht met Mexico.

Grensgebied
De huidige grens Verenigde Staten en Mexico van 1848. In grensgebied in 19e eeuw veel oorlog geweest. Nu 100-kilometer brede zone met lengte van meer dan 3000 kilometer van de Grote Oceaan tot de Golf van Mexico. Langs deze grens zijn veel dubbelsteden steden te vinden. Dubbelsteden zijn steden twee aan elkaar gegroeide steden die wederzijdse afhankelijk hebben met elkaar, met de aantekening dat deze twee stede gescheiden worden door een landsgrens. El Paso - Ciudad Juárez is een van de bekendste dubbelsteden. El Paso (600.000 inwoners) ligt in het zuidwesten van de Amerikaanse staat Texas. In 20e eeuw gegroeid door: cattle, copper, cotton en climate. Ciudad Juárez (1,6 miljoen inwoners) groeit snel. Arbeidsintensieve bedrijven trekken veel mensen van platteland. De stad kan de groei niet meer aan. Juárez bestaat uit twee delen. Het oosten met laagbetaalde industriearbeiders in armoedige huizen en buiten de bedrijventerreinen aan de oostkant vind je de wijken waar de rijkeren wonen.

Kruispunt
Het karakter van het grensgebied uit zich in de economische, demografische en sociaal-culturele kenmerken. Economisch: Mexicaanse regio is welvarender dan Mexico, grensgebied VS juist niet. Er heerst hier geen echte Mexicaanse cultuur, maar ook geen echte Amerikaanse cultuur. Er ontstaat een Mengcultuur. De mengcultuur uit zich doormiddel van beïnvloeding van taal., geloof en rituelen. De Mexicaanse steden ondergaan grotere veranderingen dan Amerikaanse steden. Dit komt door de centrumfunctie van de VS. Niet alleen cultureel ontstaat er eenheid, maar ook op de economische markten. Het gevolg is dat lokale markten samensmelten tot één wereldmarkt.

NAFTA
Op 1 januari 1994 ontstaat de NAFTA (North American Free Trade Agreement). Een economisch samenwerkingsverband tussen Canada, de Verenigde Staten en Mexico, wat een beetje te vergelijking is met de EU. Wat opvallend is aan deze samenwerking is dat er meer rijke landen aan mee doen, dan armere landen. De vraag is dan ook of het voordeling of nadelig is, en voor wie?

Voordelen: van deze samenwerking is toenemende werkgelegenheid, efficiënter werken (beter afstemming) en een stijging van het inkomen. Nadelen: van de NAFTA. De VS is bang voor daling van de werkgelegenheid in eigen land door de lage lonen en de minder strenge milieueisen in Mexico. Ook lopen Mexicaanse arbeiders risico, want hun arbeidsproductiviteit is lagen dan die van hun Amerikaanse buren en daarom kunnen de Mexicanen de concurrentie niet aan.

10 jaar NAFTA
Er was een geweldige stijging van Mexicaanse import en export en buitenlandse investeringen in Mexico. Er kwam een verdubbeling van de landbouwexport van VS naar Mexico. Minimumloon Mexico daalde, meer mensen onder armoedegrens. Dit kwam door goedkope arbeiders te laten werken onder slechte omstandigheden. De grote verliezers zijn de Mexicaanse boeren, zij kunnen niet concurreren tegen maïsprijzen uit de VS. Het gevolg hiervan is een trek naar het grensgebied en de VS.

§ 2.1 Maquiladoras

Vanaf 1965 kwam er een buitenlandbeleid om ondernemingen aan te trekken in het grensgebied met VS. Deze bedrijven zijn assemblagebedrijven (maquiladoras). Er worden halffabrikatengeïmporteerd en deze worden bewerkt en eindproduct geëxporteerd. Door het maken van eindproducten van halffabrikaten ontstaat waarde toevoeging. Door de bedrijven te vestigen in gebieden met lagere lonen houdt men meer winst over. Maar niet alleen de lage lonen is een pullfactor. Door het invoeren van halffabrikaten hoeft men geen invoerrechten te betalen en een ander voordeel is dat men dan alleen over de toegevoegde waarde van de exportproducten belasting hoeven te betalen.
De eerste maquiladoras werden rond de grens met VS gevestigd. De voordelen waren lage lonen en dichtbij de VS. Door de komst van de assemblagebedrijven kwam er een migratiegolf op gang van Centraal-Mexico naar Noord-Mexico.

Wordt het beter?
Na 1965 meer kwam er meer liberalisering. Een extra stijging werd veroorzaakt door de komst van de NAFTA. In de internationale arbeidsverdeling is Mexico door lage lonen een aantrekkelijk vestigingsgebied. Dit maakt Mexico afhankelijk van deze welvarende landen. Alleen productie- en geen research- en ontwerpafdelingen. Mexico is semi-periferie: behoort niet tot het rijke centrum, maar ook niet tot de periferie.

Verschuiving naar het zuiden
In begin kwamen er veel bedrijven in Tijuana en Ciudad Juárez, maar nu ook in de rest van Mexico. Deze verschuiving was van het Noorden naar het Zuiden. Minimumloon was zuidelijker lager, meer arbeidskrachten en minder invloed van de vakbonden, zijn hier oorzaken van. Mexico neemt men de milieueisen niet zo nauw, de ecologische draagkracht heeft het zwaar te verduren. Niet het gehele land heeft er profijt van dat de handel in de maquiladoras. Mexico stad, lag voor de NAFTA centraal maar door verschuiving van het economisch centrum naar het Noorden, ging dit ten koste van de hoofdstad.

§ 2.2 De andere kant van de medaille

Het grootste gevolg van de vestiging van de maquiladoras was een geweldige trek naar de grensstreek. De eerste migranten waren vooral afkomstig uit Mexico-City en het noorden van Centraal-Mexico. Nu komen de migranten ook uit andere delen van het land, vooral landbouwgebieden van Midden-Mexico.

Juárez
In deze stad zijn er veel problemen door de migratie. Er zijn problemen met huisvesting, slechte voorzieningen op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg en door de groei is het oude stadscentrum niet meegegroeid. Net als andere steden in deze regio zijn luchtverontreiniging en watertekorten grote problemen.

De vertrekgebieden
Er zijn ook gevolgen voor de vertrekgebieden. Er ontstaat een verlies aan mensen in de landbouw. Het inkomen gaat omlaag omdat ze niet kunnen produceren. Achterblijvers leven van het geld van de mensen die in de maquiladoras werken.