Samenvatting Buitenland ak 5 havo Hoofdstuk 1 Globalisering

"In een achterafstraatje diep in het binnenland van India kom ik een internetcafé tegen. Gelukkig! Kan ik eindelijk mijn mail checken en wat berichten versturen. Het is toch al weer twee dagen geleden dat het thuisfront iets van mij vernomen heeft." In dit hoofdstuk maak je kennis met de krimpende wereld. Welke processen zitten er achter de globalisering, welke gevolgen heeft dat voor de inrichting van gebieden en zijn er alleen winnaars of ook verliezers?

Centraalexamenstof

De wereld is aan het globalisering, ook wel mondialisering genoemd. Het is een proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en samenlevingen op aarde toeneemt. De wereld globaliseert in 4 dimensies. Economisch, Sociaal, politiek en Cultureel. Globalisering is een proces wat al 400 jaar bestaad. De Europese landen waren de baas over hun kolonies. Globalisering nam zijn vlucht na 1980, want toen werd er op grote schaal geglobaliseerd. De grote motor hier achter waren de MNO’s, de multinationale ondernemingen. Door allerlei vernieuwingen in transport- en informatietechnologie is de relatieve afstand gedaald. Tijd en ruimte zijn zo sterk in elkaar gedrukt dat er ook wel over de Global village genoemd. Er is hier sprake van tijd-ruimtecompressie. Amerika is een wereldmacht en dit heeft als gevolg dat de westerse cultuur dominant wordt over de wereld. Toch betekend dit niet het einde van de regionale identiteit.

De machthebbers in deze globaliserende wereld ligt in handen van de triade. EU, VS en Japan. Ondanks dat de wereldmacht in handen blijft van deze triade, verschuift het centrum van de wereldhandel wel richting de Pacific Rim. Dit wordt Global shift genoemd. Hiermee veranderd de internationale arbeidsdeling. Hierdoor veranderd de indeling van de taken die elk deel van de wereld voor zijn rekening neemt in het economische verkeer. Bedrijven kiezen niet meer een locatie gebaseerd op het verleden, maar de locatie die het grootste voordeel oplevert. De 4 dimensies van globalisering gaan niet even snel. Ook globaliseren niet alle delen op de wereld even snel. Hierdoor ontstaan er grote verbrokkeling. Je krijgt een tegenstelling tussen de fast world tegen de slow world.

Er is ook een tegenactie gaande. Niet iedereen is voor Globalisering! Men is bang dat de regionale identiteit gaat verdwijnen. Bij aardrijkskunde is het belangrijk juist deze accent verschillen op te sporen. Door voordurend van schaal te wisselen en door een gebied of een verschijnsel vanuit meerdere dimensies te bestuderen, lukt het een gebied in zijn juiste geografische context te plaatsen.

Schoolexamenstof

Ondanks dat wij in een vrije wereld leven, is niet alles zo vrij als wij denken. Door globalisering is er wereldwijde concurrentie, waardoor de prijzen dalen. Hierdoor is het misschien niet meer rendabel om producten in Europa te produceren. Dit leidt tot bescherming van de eigen markt en burgers. Deze productiemaatregelen, waaronder invoerheffing en exportsubsidies zorgen voor oneerlijke handel. De armere landen kunnen hierdoor niet concurreren met de rijkere landen. De Europese Unie (toen nog EEG) voerde productiesubsidies in. Boeren kregen subsidies voor dat wat ze produceren. Hierdoor kon de prijs omlaag. Het nadeel hiervan was dat boeren meer gingen produceren dan dat er markt voor was. Omdat dit een dure vorm van subsidie is, is de EU met inkomenssubsidies gekomen. Deze subsidie werd gebaseerd op de hoeveelheid grondbezit van een boer en niet meer wat hij produceerde. Deze maatregeling kwam ten goede van de landschappelijke kwaliteit. Er werd minder geproduceerd door de boeren, want een inkomen was immers gegarandeerd.

Landbouw in Europa

Nederland en Oostenrijk worden met elkaar vergelijkt. Ondanks dat beide landen bij de EU horen en de EU op mondiale schaal als centrum gezien wordt, zitten er grote verschillend tussen de beide landen, als het op een andere schaal bekeken wordt. De Nederlandse landbouw is veel intensiever. Beide landen doen aan schaalvergroting, wat tot gevolg heeft dat kleine boeren het onderspit delven. Om als boer in Europa te overleven kan men kiezen tussen intensivering, specialisatie en diversificatie. In alle gevallen moet het volgens de nieuwe Europese landen duurzaam zijn. In Oostenrijk is de steun voor duurzaam produceren goed te noemen. Nederland steunt de boeren die switchen van bedrijf of activiteit meer. Het milieu staat centraal in het Europese landbouwbeleid. Naast dat consumenten zelf de keuze kunnen maken over hun productkeuze, kan de boer ook een actieve rol in spelen.