Boekbespreking: Portret van Alja van Maria Blumencron

Portret van Alja is een realistisch verhaal over echte mensen: de kleine Alja en haar moeder Anna. Zij leven in St.-Petersburg in een gemeenschapswoning. Tegelijkertijd wordt het verhaal van Anna en Alja uit de doeken gedaan: hoe Anna vecht tegen de armoede en de honger en hoe Alja wegvlucht in Finx Lux, een fantasiewereld waar alles wel in orde is.

Drank, seks en bezorgde buren

Door een soort van brieven, vergelijkbaar met dagboekfragmenten verteld Anna over haar jeugd, sinds ze een jaar of 3 was tot het heden. Zonder overdrijven kunnen we zeggen dat ze geen gemakkelijke jeugd gekend heeft. Het begon al als kleuter: haar moeder gaf meer geld uit aan alcohol dan aan Anna's voeding en bedekte haar onder een deken als zij 's nachts met een man thuiskwam om wat geld te verdienen. Dit kon zo natuurlijk niet verder en zelfs de buren zagen dat in. Daarom ook dat 'tante' Klava, een oud vrouwtje in hetzelfde appartementsgebouw, besluit de politie te bellen nadat ze Anna op een nacht volledig verkleumd in de gang vindt als haar moeder haar weer eens heeft buitengesmeten tijdens de daad.

Een paar dagen later staat de Russische politie voor hun deur en Anna's moeder wordt meegenomen naar de rechter die haar uiteindelijk zal veroordelen tot meerdere jaren gevangenisstraf. Op het proces wordt de moeder ook uit haar ouderlijke macht onthoffen. Vermits Anna's papa niet gekend is wordt ze nu een sovjetwees, een naam die haar als een schandvlek zou achtervolgen. Het eerste tehuis waarin ze terechtkomt is in Olenegorsk, de stad van de herten.

De kleine Anna is dan nu wel gered van haar moeder, maar het leven wordt er daarom niet gemakkelijker op. In het tehuis heeft ze amper meer eten dan bij haar moeder en in ruil daarvoor heeft ze er de verstikkende discipline van het kindertehuis bijgekregen. Als je denkt dat de oudere kinderen de nieuwelingetjes helpen inburgeren heb je het ook mis, de kleine crimineeltjes gebruiken de kleinsten als slaafjes en als boksballen. Veel hulp uit deze hoek valt er dus ook niet te verwachten. Juffrouw Nina laat dit alles gebeuren en schrikt er zelf ook niet voor terug om de kinderen het leven zuur te maken. Gelukkig is er nog Valentina, de steun en toeverlaat van de kinderen.

Valentina Vassiljevna heeft een speciale beschermelinge gevonden in Anna en bereidt haar dan ook succesvol voor op de toelatingsexamens voor het muziektehuis, dat de jongeren een toekomst moet bieden.

Hard labeur, zonnige toekomst?

In het muziektehuis ontmoet Anna nieuwe Nina's maar ook nieuwe Valentina's. Bijvoorbeeld Olga, haar eerste grote liefde. Het leven in het muziektehuis is hard, vele kinderen groeien door de grote druk en honger uit tot kleine crimineeltjes. Anna is anders, zij wil iets bereiken in het leven, maar vooral wil ze haar lerares dwarsfluit, Olga, niet teleurstellen.

Als de nieuwe Russische heerser echter aan de macht komt worden alle kinderen overgebracht naar een tehuis in Dubrovka, een plattelands dorpje. Het probleem is echter dat hun opleiding in dit boerendorp nog maar 8 jaar zal duren, waardoor ze niet naar het conservatorium kunnen en dreigen hun toekomst te verliezen. Dit maakt die niemandskinderen nog brutaler en grover. Velen onder hen plegen zelfmoord of verlagen zich tot grote diefstallen e.d. Anna doet er alles aan om een toekomst te hebben in de muziek, maar ook zij moet na vele jaren opgeven.

Na vele jaren krijgt ze ook opnieuw contact met haar moeder, die ondertussen uit de gevangenis is vrijgekomen. Anna is echter hard geworden door de jaren in tehuizen en kan haar moeder niet opnieuw toelaten in haar wereld.

De kleine Alja

In de tijd dat Anna 's nachts kantoren gaat schoonmaken om aan geld te komen ontmoet ze de zeer aantrekkelijke, maar jonge Alexander (Sasja). Sasja verovert haar hart, hoe erg ze in het begin ook tegenspartelt. Als echter blijkt dat Anna zwanger is verlaat Sasja haar onder invloed van zijn moeder. Nu staat Anna er helemaal alleen voor met een klein drommeltje en letterlijk een hongerloon.

De kleine Alja is ziek en schreeuwt hele dagen lang. Uit pure wanhoop begint Anna haar vanalles te leren. Tegen de tijd dat Alja een jaar is kan ze vlot spreken, haar eerste woordjes schrijven en lezen en maakt ze prachtige tekeningen. Alja's tekeningen zijn steeds levendig, kleurrijk en met katten in de hoofdrol. Finx Lux is de stad die ze gecreëerd heeft om uit de realiteit te ontsnappen.

Na enkele jaren ontdekken de dokters wat er mis is met Alja, het meisje heeft Coeliakie. Coeliakie is een ziekte waardoor het kleintje geen brood of graanproducten kan verdragen, daarom ook dat ze zo vaak ziek was en de longen uit het lijf schreeuwde. De oplossing is vrij simpel, maar het glutenvrije dieet is duur voor Anna, die maar een schamel loontje heeft en het zowiezo al moeilijk heeft om haar kleintje 's nachts in de communale woning achter te laten, in de buurt van de gek Serjosa.

Jaren nadat ze het tehuis verlaten heeft komt Anna opnieuw in contact met haar grote liefde, Olga. Olga en Anna hebben elkaar in ruzie verlaten, maar van deze ruzie is niets meer te merken. Olga is echter ziek, ze lijdt aan het ongeneeslijke MS en wordt steeds zieker en zieker. Na een tijdje wil ze Anna niet meer zien, wat Anna zeer veel pijn doet. Enkele maanden na Olga's dood verneemt Anna via Olga's moeder dat Olga tot op het laatst toe is blijven wachten op een laatste bezoekje.

Echt gebeurd

Maria Blumencron, de schrijfster van dit boek, kreeg interesse in het gezin's verhaal via Alja's tekeningen die tentoon gesteld werden in de wachtzaal van een dokter, in een poging wat geld te verzamelen voor Anna en Alja. Maria kwam in contact met Anna die haar het verhaal vertelde in ruil voor een onderzoek bij een Duitse dokter. Uit dit onderzoek blijkt dat Alja misschien niet aan Coeliakie lijdt, maar dat de pijnen kwamen door te veel medicijnen als baby. Een hele opluchting voor het duo, want zo hoeft Alja niet haar hele leven getekend te zijn door haar handicap. Maria geraakt geobsedeerd door het verhaal en besluit het te publiceren.

Persoonlijk vind ik het een zeer boeiend en ontroerend verhaal over echte mensen, echte dromen en echte moeilijkheden. Een boek dat een echt mens zoals u zeker zal verrassen. © 2008 - 2010 Gjaia, gepubliceerd in Samenvattingen (Educatie en School) op 13-09-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Gjaia is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Koers van de Russische roebel: De Russische roebel is de munteenheid van Rusland. Zij geldt als betaalmiddel in Rusland en twee buurstaatjes Abchezië en Zuid-Ossetië. Het meest gebruikte symbool voor de munt…
• Musical “The Sound of Music”: In september gaat hij weer in première. De musical de Sound of Music. Deze musical is te zien in het Efteling theater. Hieronder alvast wat informatie over deze musical.
• Portret van Dorian Gray: De roman is meerdere malen verfilmd en het karakter is ook als onderdeel gebruikt in films, toch blijft het iets mysterieus houden. Het portret van Dorian Gray.
• Justine Henin: een fantastisch palmares: 14 mei 2008 besliste Justin Henin om te stoppen met haar tenniscarrière. Dit kwam voor vele onverwacht aan. Alhoewel zagen echte kenners het al aankomen, het liep nie…
• Zoektocht naar het uiterlijk van Wolfgang Amadeus Mozart: Portretten van Mozart verschillen van elkaar, dus we wisten niet zeker hoe Mozart eruit zag. Het Barbara Kraft portret, wat vaak als ‘het gezicht’ va…